ఈతరం పిల్లలకు మైసూరు ‘కాస్మోస్’ ఎందుకు చూపించాలి..?

.

నక్షత్రాలను ఓ గదిలోకి దించిన అద్భుతం… ఈతరం పిల్లలకు మైసూరు ‘కాస్మోస్’ ఎందుకు చూపించాలి? 

మొబైల్ స్క్రీన్లు, వీడియో గేమ్స్ ప్రపంచంలో మునిగిపోయిన నేటి తరం పిల్లలకు ‘నిజమైన ఆకాశం’ అంటే ఏమిటో తెలియకుండా పోతోంది. నగరాల్లో పెరిగే కాలుష్యం, కాంతి పుంజాల మధ్య రాత్రిపూట నక్షత్రాలను లెక్కించే అవకాశం వారికి దక్కడం లేదు. కేవలం పాఠ్యపుస్తకాల్లోని బొమ్మల ద్వారా సౌర కుటుంబం గురించి, పాలపుంత గురించి చదువుకోవడం కంటే… ఆ విశ్వం మధ్యలో కూర్చుని, గెలాక్సీల గుండా ప్రయాణిస్తున్న అనుభూతిని కళ్లారా చూడటం పిల్లల ఆలోచనా శక్తిని, ఊహాశక్తిని పూర్తిగా మార్చేస్తుంది.

అలాంటి ఒక అరుదైన, అత్యద్భుతమైన విశ్వయాత్రను మన కళ్లముందుకు తెచ్చింది ‘కాస్మోస్-మైసూరు’ (COSMOS-Mysuru) ప్లానిటోరియం. కర్ణాటకలోని మైసూరు విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణంలో, చాముండి కొండల పాదాల చెంత ప్రారంభమైన ఈ కేంద్రం, భారతదేశపు మొట్టమొదటి ఎల్‌ఈడీ డోమ్ (LED Dome) ప్లానిటోరియంగా చరిత్ర సృష్టించింది.

పాత ప్రొజెక్టర్లకు స్వస్తి… ఎల్‌ఈడీ విప్లవం! … ఇప్పటివరకు మనం చూసిన ప్లానిటోరియంలలో మధ్యలో ఒక పెద్ద ప్రొజెక్టర్ ఉండి, అది పైకప్పుపై (డోమ్‌పై) బొమ్మలను ప్రసారం చేసేది. దీనివల్ల చిత్రాలు కొంత మసకగా, కాంతి తక్కువగా కనిపించేవి. కానీ మైసూరు కాస్మోస్ ప్లానిటోరియంలో ఆ పాత పద్ధతికి పూర్తిగా స్వస్తి పలికారు.

ఇక్కడ సుమారు 15 మీటర్ల వ్యాసం కలిగిన ఏటవాలు డోమ్‌ను ఏకంగా 6,150 అత్యాధునిక ఎల్‌ఈడీ ప్యానెల్స్‌తో నిర్మించారు. వీటిలో ఉండే సుమారు 4.2 కోట్ల వ్యక్తిగత ఎల్‌ఈడీ లైట్లు (Pixels) స్వయంగా వెలుగుతూ 8K రిజల్యూషన్‌లో దృశ్యాలను ఆవిష్కరిస్తాయి. దీనివల్ల నిజమైన అంతరిక్షంలో ఉండే గాఢమైన చీకటి (Deep Blacks), నక్షత్రాల సహజమైన మెరుపు కళ్లకు కట్టినట్లు కనిపిస్తాయి. పిల్లలు తమ సీట్లలో కూర్చుని చూస్తుంటే, ఏదో తెరపై సినిమా చూస్తున్నట్లు కాకుండా, నిజంగానే ఒక వ్యోమనౌకలో కూర్చుని గ్రహాల మధ్య ప్రయాణిస్తున్న అనుభూతి కలుగుతుంది.

కేవలం ఆకాశం మాత్రమే కాదు… సైన్స్ ప్రయోగశాల! … ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ (IIA), మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం సంయుక్తంగా తీర్చిదిద్దిన ఈ కేంద్రం పిల్లలకు ఒక గొప్ప విజ్ఞాన భాండాగారం:

• లైవ్ స్పేస్ డేటా…: ఇక్కడ కేవలం రికార్డ్ చేసిన షోలు మాత్రమే కాకుండా, టెలిస్కోపుల ద్వారా అందే లైవ్ అంతరిక్ష దృశ్యాలను, రియల్-టైమ్ సిమ్యులేషన్స్‌ను నేరుగా డోమ్‌పై ప్రదర్శించవచ్చు.

• ఇంటరాక్టివ్ గ్యాలరీలు…: థియేటర్ బయట ఏర్పాటు చేసిన రెండు ఇంటరాక్టివ్ ఎగ్జిబిషన్ హాల్స్‌లో పిల్లలు స్వయంగా ప్రయోగాలు చేస్తూ సైన్స్ సూత్రాలను నేర్చుకోవచ్చు.

• చరిత్ర, ఆధునికతల కలయిక…: ఒకవైపు జంతర్ మంతర్ స్ఫూర్తితో రూపొందించిన ప్రాచీన ఖగోళ నమూనాలు, మరోవైపు ఇస్రో (ISRO) అంతరిక్ష ప్రయోగాల విశేషాలు పిల్లల్లో మన శాస్త్రవేత్తల పట్ల గర్వాన్ని, ఆసక్తిని పెంచుతాయి.

ప్రపంచ దిగ్గజాలతో మైసూరు కాస్మోస్ పోలిక… సాంకేతికత పరంగా మైసూరు కాస్మోస్ ప్లానిటోరియం ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ ప్లానిటోరియంల సరసన సగర్వంగా నిలుస్తోంది. ప్రపంచ ప్రఖ్యాత ప్లానిటోరియంలతో పోల్చి చూస్తే దీని ప్రత్యేకత స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది.

పరిమాణం విషయానికి వస్తే జపాన్‌లోని నగోయా సిటీ సైన్స్ మ్యూజియం ప్రపంచంలోనే అగ్రగామిగా ఉంది. 35 మీటర్ల భారీ వ్యాసం కలిగిన దీని డోమ్‌లో కార్ల్ జైస్ ఆప్టికల్ ప్రొజెక్టర్, డిజిటల్ సిస్టమ్‌ల కలయికతో పాటు 360 డిగ్రీల కోణంలో తిరిగే సీట్లు ఉంటాయి. ఇక ఖగోళ డేటా విశ్లేషణలో అమెరికా న్యూయార్క్‌లోని హేడెన్ ప్లానిటోరియం మేటిగా నిలుస్తోంది. నాసా సేకరించిన రియల్-టైమ్ డేటాతో రూపొందించిన ‘డిజిటల్ యూనివర్స్ అట్లాస్’, విశ్వ ఆవిర్భావాన్ని కళ్లకు కట్టే ‘బిగ్ బ్యాంగ్ థియేటర్’ అక్కడి ప్రధాన ఆకర్షణలు.

అయితే, భవిష్యత్ సాంకేతికత అయిన ‘ప్రొజెక్టర్ రహిత ఎల్‌ఈడీ డోమ్’ విషయంలో చెక్ రిపబ్లిక్‌లోని ప్రేగ్ ప్లానిటోరియం ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఆధునికమైనదిగా గుర్తింపు పొందింది. 22 మీటర్ల వ్యాసం కలిగిన 8K+ ఎల్‌ఈడీ డోమ్, అన్‌రియల్ ఇంజిన్ 3D సిమ్యులేషన్ అక్కడి ప్రత్యేకతలు. సరిగ్గా ఇదే అత్యాధునిక ఎల్‌ఈడీ డోమ్ సాంకేతికతను అందిపుచ్చుకుని, 15 మీటర్ల డోమ్‌తో, 8K రిజల్యూషన్, లైవ్ టెలిస్కోప్ డేటా ప్రదర్శనలతో మన కాస్మోస్-మైసూరు ఇప్పుడు ప్రపంచ అగ్రశ్రేణి ప్లానిటోరియంల సరసన నిలిచింది.

భారతదేశం అంతరిక్ష పరిశోధనల్లో (చంద్రయాన్, ఆదిత్య-ఎల్1, గగన్‌యాన్) అగ్రగామిగా దూసుకుపోతున్న ఈ తరుణంలో, మన పిల్లల్లోనూ రేపటి శాస్త్రవేత్తలను తయారు చేయడానికి ఇలాంటి వేదికలు ఎంతో అవసరం. సెలవుల్లో వినోదం కోసం మాల్స్, థియేటర్లకు తీసుకెళ్లే బదులు… ఒక్కసారి మైసూరు కాస్మోస్ ప్లానిటోరియంకు తీసుకెళ్తే, ఆ విశ్వపు వింతలు వారి మెదడులో చెరగని ముద్ర వేస్తాయి. బహుశా ఆ 8K నక్షత్రాల వెలుగులో రేపటి మరో కలాం, మరో విక్రమ్ సారాభాయ్ పుట్టుకురావచ్చు!