.
1984, డిసెంబర్ 2 అర్ధరాత్రి… దేశం మొత్తం నిద్రపోతున్న వేళ, మధ్యప్రదేశ్లోని భోపాల్ రైల్వే స్టేషన్లో గులాం దస్తగీర్ తన డ్యూటీలో నిమగ్నమై ఉన్నాడు… ఆయన డిప్యూటీ స్టేషన్ సూపరింటెండెంట్గా విధులు నిర్వహిస్తున్నాడు… ఆ రాత్రి, ఆయనకు రాబోయే గోరఖ్పూర్-ముంబై ఎక్స్ప్రెస్ను అందుకునే పని ఉంది.
మృత్యువులా పొగమంచు
Ads
సరిగ్గా అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత, రైల్వే స్టేషన్ పరిసరాలను ఏదో ఒక వింత వాసన, కళ్ళలో మంట పుట్టించే ఘాటు పొగమంచు ఆవరించడం మొదలైంది… ఒక అనుభవజ్ఞుడైన రైల్వే ఉద్యోగిగా, దస్తగీర్కు అది కేవలం పొగ కాదని, ఏదో భయంకరమైన విపత్తు సంభవించిందని వెంటనే అర్థమైంది… అది యూనియన్ కార్బైడ్ ఫ్యాక్టరీ నుండి లీకైన అత్యంత విషపూరితమైన మీథైల్ ఐసోసైనేట్ (MIC) గ్యాస్ అని ఆయనకు తెలియదు… కానీ ఆయన గుండె ఏదో పెను ప్రమాదాన్ని పసిగట్టింది…
గ్యాస్ తీవ్రత పెరుగుతుండగా, చాలా మంది ఉద్యోగులు ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి పారిపోయారు… దస్తగీర్ కళ్ళు మండుతున్నా, శ్వాస ఆడకపోయినా, ఆయన వెనక్కి తగ్గలేదు… విషాదం యొక్క పూర్తి స్థాయిని అంచనా వేయకముందే, తన ముందు ఉన్న కర్తవ్యం గురించి ఆలోచించాడు…
అత్యవసర బ్రేక్… వందలాది ప్రాణాలను కాపాడటం
దస్తగీర్ దృష్టి వెంటనే భోపాల్ స్టేషన్లో ప్రయాణీకులతో కిక్కిరిసి ఉన్న గోరఖ్పూర్- కాన్పూర్ ఎక్స్ప్రెస్పై పడింది… అది మరికొన్ని నిమిషాల్లో బయలుదేరడానికి సిద్ధంగా ఉంది… గ్యాస్ వేగంగా వ్యాపిస్తోంది… ఆ రైలును నిలపడం అంటే అందులోని వందలాది మంది ప్రయాణీకులను మృత్యుముఖంలోకి నెట్టడమే…!
ఏ అధికారిక ఆదేశాల కోసం, ఉన్నతాధికారుల అనుమతి కోసం వేచి చూడకుండా, దస్తగీర్ ఒక ధైర్యమైన నిర్ణయం తీసుకున్నాడు… ఆయన ఆ రైలు డ్రైవర్ను పిలిచి, వెంటనే, ఒక్క క్షణం కూడా ఆలస్యం చేయకుండా, రైలును స్టేషన్ నుండి బయలుదేరమని ఆదేశించాడు…
ఆ నిమిషంలో ఆయన తీసుకున్న నిర్ణయం ఆ రైలులోని వందలాది మంది ప్రయాణీకుల ప్రాణాలను కాపాడింది… ఆ రైలు స్టేషన్ దాటి సురక్షిత ప్రాంతానికి చేరుకుంది…
సహాయం కోసం SOS
రైలు బయలుదేరిన వెంటనే, దస్తగీర్ తన ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి, రైల్వే కమ్యూనికేషన్ సిస్టమ్ను ఉపయోగించాడు…
-
రైళ్లను ఆపడం…: ఆయన సమీపంలోని అన్ని స్టేషన్లకు అత్యవసర సందేశాలు పంపాడు.., భోపాల్ వైపు వస్తున్న అన్ని రైళ్లను తక్షణమే నిలిపివేయాలని ఆదేశించాడు… తద్వారా వేలాది మంది ప్రయాణీకులు గ్యాస్ విపత్తు పరిధిలోకి రాకుండా కాపాడగలిగాడు…
-
వైద్య సహాయం…: ఆయన దగ్గరి రైల్వే కార్యాలయాలకు SOS సందేశాన్ని పంపాడు.., తక్షణమే వైద్య సహాయం కావాలని అభ్యర్థించాడు…
ఆయన ప్రయత్నాల ఫలితంగానే స్టేషన్కు నాలుగు అంబులెన్స్లు, పారామెడికల్ సిబ్బంది, రైల్వే డాక్టర్లు చేరుకొని, గ్యాస్తో బాధపడుతున్న వందలాది మందికి ప్రాథమిక చికిత్స అందించగలిగారు…
విస్మరించబడిన హీరో
గులాం దస్తగీర్ చేసిన ఈ వీరోచిత ప్రయత్నం ఎందరికో ప్రాణం పోసింది… కానీ ఈ ప్రక్రియలో, ఆయన కూడా తీవ్రంగా గ్యాస్కు గురయ్యాడు… ఆ భయంకరమైన రాత్రి తరువాత, ఆయన శేష జీవితం మొత్తం శ్వాసకోశ సమస్యలు, ఇతర అనారోగ్యాలతో పోరాడుతూనే గడిపాడు… ఆయన 2003లో కన్నుమూశాడు…
ఆయన మరణానంతరం, ఆయన కుమారులు తమ తండ్రి చేసిన ఈ నిస్వార్థ, వీరోచిత చర్యకు కనీసం చిన్నపాటి అధికారిక గుర్తింపు అయినా లభిస్తుందని ఆశించారు… కానీ ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా ఫలితం దక్కలేదు… ఆయన ఏ గుర్తింపూ లేకుండానే ప్రపంచం నుండి నిష్క్రమించాడు…
ఎందుకు ప్రాప్తకాలజ్ఞుడు అన్నానంటే..?
-
ప్రాప్త (Prāpta): అంటే లభించిన, చేరుకున్న లేదా వచ్చిన.
-
కాల (Kāla): అంటే సమయం లేదా సందర్భం.
-
జ్ఞత (Jñata): అంటే జ్ఞానం, తెలిసిన, అవగాహన.
అర్థం…: సరళంగా చెప్పాలంటే, “సందర్భం వచ్చినప్పుడు దానిని సరిగ్గా అర్థం చేసుకునే జ్ఞానం” లేదా “ఏ సమయంలో ఏది చేయాలో తెలిసిన జ్ఞానం”.
-
సమయస్ఫూర్తి (Presence of Mind)…: ఊహించని లేదా సంక్లిష్టమైన పరిస్థితి ఎదురైనప్పుడు వెంటనే ఆలోచించి ప్రతిస్పందించడం…
-
అవసరానికి అనుగుణంగా స్పందించడం…: ఆ సందర్భంలో అత్యంత ముఖ్యమైన, సరైన చర్యను ఆలస్యం చేయకుండా చేపట్టడం…
-
ముందుచూపు…: తక్షణ చర్య యొక్క దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలను అంచనా వేయగలగడం…
విపత్తు సంభవించిన ఆ భయానక రాత్రి ఆయన చర్యలు ప్రాప్తకాలజ్ఞతను ఎలా చూపించాయంటే…
-
సమస్యను తక్షణమే గుర్తించడం…: గ్యాస్ లీక్ను కేవలం పొగమంచుగా కాకుండా, ప్రాణాంతక ప్రమాదంగా తక్షణమే గుర్తించాడు…
-
ముందుచూపుతో కూడిన చర్య…: రాబోయే ప్రమాదం గురించి పూర్తి సమాచారం లేనప్పటికీ, అధికారులు స్పందించే వరకు వేచి ఉండకుండా, క్షణం ఆలస్యం చేసినా వందలాది ప్రాణాలు ప్రమాదంలో పడతాయని గ్రహించి, తక్షణమే రైళ్లను పంపి, ఆపాలని నిర్ణయించాడు…
-
స్వార్థాన్ని పక్కన పెట్టడం…: తన కళ్ళు మండుతున్నా, ఊపిరి ఆడకపోయినా, తన ప్రాణాల గురించి ఆలోచించకుండా, ప్రయాణీకులను సురక్షిత ప్రాంతాలకు చేర్చే పనిని పూర్తి చేశాడు…
ఆయన ఆ రాత్రి చూపించిన ధైర్యం, వివేకం, తక్షణ నిర్ణయాత్మకత (ప్రాప్తకాలజ్ఞత) వల్లే అనేక వందల మంది ప్రాణాలు దక్కాయి…. ఈ సంఘటన ఆధారంగా రూపొందించిన ‘ది రైల్వే మెన్’ వెబ్ సిరీస్ కూడా ప్రశంసలను అందుకుంది…
చివరగా... ఆయనకు గుర్తింపు దక్కలేదు సరికదా... ముఖ్య దోషుల్ని దేశం నుంచి తప్పించారు... నష్టపరిహారాల్లో తీవ్ర నిర్లక్ష్యం... మరణాలు, అనారోగ్యాలు, అనేకులు జీవితాంతం జీవచ్ఛవాలు... మన సిస్టం ఎంత దళసరి చర్మం కలిగి ఉంటుందో చెప్పటానికి అత్యంత స్పష్టమైన ఉదాహరణ...
Share this Article