తనికెళ్ల భరణి ‘ఆరాధన’ వెనుక అసలు మానసిక కారణం ఏమిటి..?!

.

Psy Vishesh ….. ఒక మనిషిని “దేవుడు” అని ఎందుకు పిలుస్తాం? అది గౌరవమా లేక మనలోని అభద్రతాభావానికి ప్రతిరూపమా?
ఒకరు మోదీని విష్ణువు పదకొండో అవతారం అంటే, మరొకరు ఆయనలో రాముడిని, కృష్ణుడిని, శంకరాచార్యులను చూస్తున్నామంటున్నారు.

ఇది కేవలం రాజకీయ అభిమానం కాదు… ఇదొక మాస్ సైకోసిస్ (Mass Psychosis). మేధావులు సైతం తమ తర్కాన్ని పక్కనపెట్టి ఒక వ్యక్తి పాదాల చెంత ఎందుకు సాగిలపడుతున్నారు? దీని వెనుక ఉన్న అసలు సైకాలజీ ఏంటో ఇప్పుడు చూద్దాం!

 The Messiah Complex & Projection … సైకాలజీ ప్రకారం, సమాజం క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ఉన్నప్పుడు లేదా ప్రజలు ఒక మార్పు కోసం తీవ్రంగా పరితపిస్తున్నప్పుడు, వారు తమ సమస్యలన్నింటినీ తీర్చే ఒక “రక్షకుడు” (Messiah) కోసం వెతుకుతారు.
అభిమానులు తమలో ఉండాలనుకునే ధైర్యాన్ని, శక్తిని, పవిత్రతను సదరు నాయకుడిపై ప్రొజెక్ట్ చేస్తారు.
అప్పుడు ఆ నాయకుడు కేవలం మనిషిగా కనిపించడు. తనికెళ్ళ భరణి లాంటి వారు ఆయనలో ఆదిశంకరుడిని చూడటం అంటే, అది వారి వ్యక్తిగత ఆధ్యాత్మిక తృష్ణను నాయకుడి ఇమేజ్‌తో ముడిపెట్టడమే.

 Halo Effect & Sacralization … రాజకీయ నాయకులను దైవత్వంతో పోల్చడం ద్వారా, వారిపై వచ్చే విమర్శలను “అపవిత్రం” (Sacrilege) గా మార్చే ప్రయత్నం ఇది.
ఒక వ్యక్తిని దేవుడితో పోల్చినప్పుడు, ఆయన తీసుకునే నిర్ణయాలు “దైవ నిర్ణయాలు” అయిపోతాయి. తద్వారా తర్కానికి, విమర్శకు తావుండదు.

తనికెళ్ళ భరణి గారు గొప్ప నటుడు, రచయిత, వేదాంతి. ఆయన లాంటి వారు ఇలా స్పందించడం వెనుక Emotional Catharsis ఉంటుంది. అంటే, తన ఇష్టదైవాలను చూడలేకపోయానన్న వెలితిని, ఒక శక్తివంతుడైన నాయకుడిని తాకడం ద్వారా భర్తీ చేసుకునే మనస్తత్వం.

 Identity Fusion … అతిగా పొగిడే వ్యక్తులు తమ వ్యక్తిత్వాన్ని నాయకుడి వ్యక్తిత్వంతో కలిపేస్తారు. నాయకుడి గెలుపు తన గెలుపుగా, నాయకుడి కీర్తి తన గౌరవంగా భావిస్తారు.
“నా జన్మ ధన్యం” అనడం వెనుక ఉద్దేశ్యం ఏంటంటే… ఆ క్షణంలో ఆయన తన వ్యక్తిగత ఉనికి కంటే, ఆ నాయకుడి గొప్పతనంలో భాగమవ్వడం ద్వారానే తనకు పరిపూర్ణత లభిస్తుందని నమ్మడం. దీనినే Vicarious Glory అంటారు. అంటే పక్కవాడి వెలుగులో మనం మెరవాలనుకోవడం.

Social Validation & Survival Instinct … కొన్నిసార్లు ఈ అతిశయోక్తులు కేవలం భక్తి వల్ల మాత్రమే రావు. ఒక సెలబ్రిటీ లేదా పబ్లిక్ ఫిగర్ ఇలాంటి కామెంట్స్ చేసినప్పుడు, అది అధికారంలో ఉన్నవారి దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది.
ఆ నాయకుడి అభిమానుల నుంచి విపరీతమైన స్పందన వస్తుంది. సోషల్ మీడియాలో విపరీతమైన స్పందన వస్తుంది. ఇవన్నీ ఆ వ్యక్తికి ఒక రకమైన ‘డోపమైన్ రష్’ ఇస్తాయి. తాము సరైన మార్గంలోనే ఉన్నామనే భ్రమను కలిగిస్తాయి.

 Erosion of Critical Thinking …. ఒక మనిషిని అవతార పురుషుడిగా చూడటం మొదలుపెట్టినప్పుడు మన మెదడులోని ‘ప్రీ-ఫ్రంటల్ కార్టెక్స్’ (తర్కాన్ని ఆలోచించే భాగం) పనితీరు తగ్గుతుంది. కేవలం భావోద్వేగాలే (Amygdala) రాజ్యమేలుతాయి. అందుకే ఎదుటి వ్యక్తిలో ఉన్న లోపాలు కనిపించవు, కేవలం దివ్యత్వం మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
అభిమానం ఆరాధనగా మారవచ్చు, కానీ అది ‘అంధాభిమానం’గా మారినప్పుడు సమాజంలో వ్యక్తి పూజ (Cult Culture) పెరుగుతుంది.

తనికెళ్ళ భరణి లాంటి మేధావులు సైతం ఇలాంటి భావోద్వేగాలకు లోనవ్వడం చూస్తుంటే, మానవ మనస్తత్వం ఎంత విచిత్రమైనదో అర్థమవుతుంది.
మీకో ప్రశ్న, మనం నాయకులను ఎన్నుకుంటున్నామా? లేక మనలోని అభద్రతాభావాలను పోగొట్టుకోవడానికి కొత్త దేవుళ్లను సృష్టించుకుంటున్నామా? ఆలోచించండి! …. సైకాలజిస్ట్ విశేష్ … Genius Matrix Hub