సీతమ్మ పుట్టినిల్లు… నేపాల్ వాస్తు శిల్పం… తెరపై మరో ఆసక్తికర కోణం!

.

రామాయణం సినిమా అంటే కేవలం రాముడు, సీత, రావణుడు.. భారీ యుద్ధాలు, గ్రాఫిక్స్, విజువల్ ఎఫెక్ట్స్ మాత్రమే కాదు. ఆ కథ జరిగే కాలాన్ని, ప్రాంతాలను, అక్కడి ప్రజల జీవన విధానాన్ని కూడా తెరపై ఆవిష్కరించాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా వేల ఏళ్ల నాటి నాగరికతను మళ్లీ సృష్టించాలంటే మామూలు విషయం కాదు. అందుకే రామాయణం సినిమా కోసం జరిగిన ప్రీప్రొడక్షన్ వర్క్, పరిశోధన ఇప్పుడు ఆసక్తికరమైన చర్చకు దారితీస్తున్నాయి.

తాజాగా ఈ సినిమా ట్రైలర్, ఓ పాటను చూసిన నేపాల్‌కు చెందిన ఓ ఆర్కిటెక్ట్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ విషయాన్ని మరోసారి తెరపైకి తెచ్చాయి. సినిమాలో కనిపిస్తున్న నిర్మాణాలు, వాటి ఆకృతులు, రంగులు, అలంకరణలు నేపాల్ సంప్రదాయ వాస్తుశిల్పాన్ని గుర్తు చేస్తున్నాయని ఆయన అభిప్రాయపడ్డాడు. ముఖ్యంగా సీత జన్మభూమిగా భావించే ప్రాచీన విదేహ రాజ్యం, మిథిలా ప్రాంతం నేపథ్యాన్ని ఆవిష్కరించే క్రమంలో నేపాల్ నిర్మాణ శైలిని పరిశీలించడం ఆసక్తికరమైన విషయమని పేర్కొన్నాడు.

ఇక్కడే అసలు విశేషం ఉంది. నేపాల్ అంటే ఒకే రకమైన వాస్తుశిల్పం కాదు. ముఖ్యంగా ఖాట్మండు లోయలో అభివృద్ధి చెందిన న్యూవార్ ఆర్కిటెక్చర్‌కు ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు ఉంది. బహుళ అంతస్తుల పైకప్పులు, బయటకు పొడుచుకొచ్చిన ఈవ్స్, చెక్కతో చేసిన అందమైన బ్రాకెట్లు, సున్నితమైన శిల్పాలు, ఇటుకలతో నిర్మించిన భవనాలు.. ఇవన్నీ ఆ నిర్మాణ శైలిలో ప్రత్యేకతలు. రామాయణం సినిమాలో కనిపిస్తున్న కొన్ని కట్టడాల్లో ఇలాంటి లక్షణాలే కనిపిస్తున్నాయని ఆ ఆర్కిటెక్ట్ గుర్తించాడు.

అయితే ఆయన లేవనెత్తిన ప్రశ్న కూడా అంతే ఆసక్తికరం. ప్రాచీన విదేహ రాజ్యం మిథిలా ప్రాంతానికి చెందినది. అది నేపాల్‌లోని ఖాట్మండు లోయ కాదు. గంగా మైదాన ప్రాంతానికి చెందిన మిథిలా సంస్కృతి, అక్కడి భౌగోళిక పరిస్థితులు, వాతావరణం, స్థానికంగా లభించే నిర్మాణ సామగ్రి, ప్రజల జీవన విధానం ఆధారంగా ప్రత్యేకమైన నిర్మాణ సంప్రదాయాలు అభివృద్ధి చెంది ఉండవచ్చు. అలాంటప్పుడు న్యూవార్ నిర్మాణ శైలిని యథాతథంగా ఉపయోగించడం ఎంతవరకు చారిత్రకంగా సరైనది? అన్నది ఆయన సందేహం.

నిజానికి ఇది సినిమాను తప్పుబట్టడానికి మాత్రమే చేసిన వ్యాఖ్య కాదు. ఒక చారిత్రక నాగరికతను తెరపై పునర్నిర్మించేటప్పుడు ఎంత లోతైన పరిశోధన అవసరమో గుర్తుచేసే చర్చ. ప్రాచీన విదేహ రాజ్యం ఎలా ఉండేది? అప్పటి నగర నిర్మాణం ఎలా ఉండేది? కట్టడాలకు ఏయే పదార్థాలు ఉపయోగించేవారు? అక్కడి వాతావరణానికి అనుగుణంగా ఇళ్ల నిర్మాణాలు ఎలా ఉండేవి? వీటన్నింటికీ సంబంధించి స్పష్టమైన పురావస్తు ఆధారాలు అందుబాటులో లేనప్పుడు, చారిత్రక ఆధారాలు, ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలు, సాంస్కృతిక పరిశోధనల ఆధారంగా ఒక రూపాన్ని సృష్టించాల్సి ఉంటుంది.

అయితే ఈ చర్చలో మనం గుర్తించాల్సిన మరో విషయం ఉంది. రామాయణం సినిమా బృందం కేవలం సెట్టింగులు వేసి, గ్రాఫిక్స్ జోడించి కథను చెప్పే ప్రయత్నం చేయడం లేదని ఈ విజువల్స్ సూచిస్తున్నాయి. సీతకు సంబంధించిన నేపథ్యం ఎక్కడ మొదలవుతుంది? ఆ ప్రాంతపు సంస్కృతి ఏమిటి? అక్కడి నిర్మాణ సంప్రదాయాలు ఎలా ఉంటాయి? అన్న అంశాలను కూడా పరిశీలించే ప్రయత్నం కనిపిస్తోంది. ఒక ప్రాంతపు వాస్తుశిల్పాన్ని మరో ప్రాంతపు చారిత్రక నేపథ్యంతో అనుసంధానించేటప్పుడు ఇంకా ఎక్కువ పరిశోధన చేయాల్సిన అవసరం ఉందన్న ఆర్కిటెక్ట్ అభిప్రాయం కూడా ఈ ప్రయత్నానికి ఉన్న ప్రాధాన్యతనే చెబుతోంది.

సినిమా అంటే చరిత్ర పుస్తకం కాదు. ప్రతి కట్టడాన్ని, ప్రతి ఇటుకను పురావస్తు ఆధారాలతో నిరూపించాల్సిన అవసరం లేకపోవచ్చు. కానీ చరిత్ర ఆధారంగా సినిమా తీస్తున్నప్పుడు ఆ కాలపు సంస్కృతిని, భౌగోళిక పరిస్థితులను, నిర్మాణ సంప్రదాయాలను వీలైనంత సహజంగా ప్రతిబింబించాలనే తపన ఉండాలి. అప్పుడే తెరపై కనిపించే ప్రపంచం ప్రేక్షకుడికి నిజంగానే మరో కాలంలోకి వెళ్లిన అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.

రామాయణం విషయంలో ఇప్పుడు కనిపిస్తున్న ఆసక్తికరమైన అంశం కూడా అదే. రాముడి కథను చెప్పడమే కాదు.. ఆ కథకు నేపథ్యమైన నాగరికతను కూడా మళ్లీ సృష్టించే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. అందులో కొన్ని అంశాలపై చర్చలు, ప్రశ్నలు రావడం సహజం. కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టం.. ఈ సినిమా తెరపైకి రాకముందే దాని వెనుక జరిగిన పరిశోధన, నిర్మాణాల రూపకల్పన, సాంస్కృతిక అధ్యయనాలు కూడా చర్చనీయాంశాలవుతున్నాయి.

రామాయణం అంటే ఒక కథ మాత్రమే కాదు.. ఒక నాగరికత. ఆ నాగరికతను తెరపైకి తీసుకురావాలంటే ఎంత బుర్ర పెట్టాలో ఈ చిన్న ఆర్కిటెక్చర్ చర్చే చెబుతోంది!