.
ప్రస్తుతం చిన జియ్యరుడి అసందర్భ ప్రేలాపనల వివాదం పుణ్యమాని… తెలుగు పాఠకుల్లో, ప్రజల్లో హిందూ ధర్మపరంపర గురించి చర్చ సాగుతోంది… శైవం, వైష్ణవం… ద్వైతం, అద్వైతం, విశిష్టాద్వైతం వంటి పదాలు, తేడాలు బహుళ చర్చనీయాంశాలయ్యాయి… జనంలో ఆసక్తి పెరిగింది, తెలుసుకోవాలనే జిజ్ఞాస కనిపిస్తోంది… వాటిని సరళంగా చెప్పుకోగలమా..?
మన సనాతన ధర్మంలో భగవంతుడికి, జీవుడికి (మనుషులకు) మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని వివరించేవే ఈ సిద్ధాంతాలు… వీటిని ప్రధానంగా మూడు రకాలుగా చెప్పవచ్చు…
Ads
1. అద్వైతం (Advaita) – ఆది శంకరాచార్యులు
అర్థం..: ‘ద్వైతం’ అంటే రెండు, ‘అద్వైతం’ అంటే రెండు కాదు… అంతా ఒక్కటే అని అర్థం…
-
సిద్ధాంతం…: భగవంతుడు (బ్రహ్మం), జీవుడు వేరు వేరు కాదు. రెండూ ఒకటే…
-
ఉదాహరణ..: సముద్రం లోని నీరు, ఆ సముద్రం మీద వచ్చే కెరటం వేరు కాదు… కెరటం సముద్రంలోనే పుట్టి, సముద్రంలోనే కలిసిపోతుంది… అలాగే మనమంతా ఆ పరమాత్మ స్వరూపులమే… “అహం బ్రహ్మాస్మి” (నేనే బ్రహ్మాన్ని) అనేది దీని సారాంశం…
2. విశిష్టాద్వైతం (Vishishtadvaita) – రామానుజాచార్యులు
అర్థం…: ‘విశిష్టమైన అద్వైతం’. అంటే అన్నీ కలిపి ఒకటే అయినా, వాటికి ప్రత్యేక లక్షణాలు ఉంటాయి…
-
సిద్ధాంతం..: భగవంతుడు, జీవుడు, ప్రకృతి… ఈ మూడూ సత్యమే… కానీ జీవుడు, ప్రకృతి…. భగవంతుడిలో శరీర భాగాలు లాంటివి… భగవంతుడు అంతటా ఉన్నాడు, మనలోనూ ఉన్నాడు… కానీ మనం ఆయనకు సేవకులుగా ఉంటేనే మోక్షం లభిస్తుంది…
-
ఉదాహరణ…: ఒక దానిమ్మ పండును తీసుకుంటే, అది ఒక్కటే పండు (అద్వైతం)… కానీ లోపల గింజలు, పైన తొక్క వేర్వేరుగా కనిపిస్తాయి… అవి పండులో భాగాలే కానీ, పండు కంటే భిన్నమైనవి… అలాగే మనమంతా భగవంతుడిలో భాగాలమే…
3. ద్వైతం (Dvaita) – మధ్వాచార్యులు
అర్థం: ద్వైతం అంటే ‘రెండు’…
-
సిద్ధాంతం…: భగవంతుడు (పరమాత్మ) వేరు, జీవుడు (మనం) వేరు… ఈ రెండూ ఎప్పటికీ ఒక్కటి కాలేవు… భగవంతుడు యజమాని అయితే, మనం సేవకులం… భక్తి ద్వారా మాత్రమే ఆయన అనుగ్రహాన్ని పొందగలం…
-
ఉదాహరణ…: యజమాని, సేవకుడు… సేవకుడు యజమానిని ఎంతగా ప్రేమించినా, ఎంత సేవ చేసినా సేవకుడే అవుతాడు తప్ప యజమాని కాలేడు… అలాగే మనం దేవుడిని పూజించాలి తప్ప, మనమే దేవుళ్లం అని అనుకోకూడదు…
ఇవే కాదు, మరికొన్ని ముఖ్యమైన సిద్ధాంతాలు కూడా ఉన్నాయి…
-
ద్వైతాద్వైతం (నింబార్కాచార్యులు)…: దేవుడు, జీవుడు వేరు వేరుగా ఉంటూనే, ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉంటారని చెబుతుంది… (ఉదాహరణకు సూర్యుడు – సూర్యకాంతి)…
-
శుద్ధాద్వైతం (వల్లభాచార్యులు)…: ఎలాంటి మాయ లేకుండా అంతా భగవంతుడే అని చెబుతుంది… శ్రీకృష్ణ భక్తి దీనికి ప్రధానం…
-
అచింత్య భేదాభేదం (చైతన్య మహాప్రభు)..: దేవుడు, జీవుడు ఒకటే… అలాగే వేరు వేరు కూడా… ఈ సంబంధాన్ని మానవ మాత్రులం ఊహించలేం (అచింత్యం) అని చెబుతుంది…
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే..:
-
అద్వైతం…: దేవుడు – నేను ఒకటే…
-
విశిష్టాద్వైతం..: నేను దేవుడిలో ఒక భాగం…
-
ద్వైతం…: దేవుడు వేరు – నేను వేరు….
హిందూ ధర్మంలో గొప్పతనం ఏంటంటే.. ఎవరికి నచ్చిన మార్గంలో వారు దేవుడిని చేరుకోవడానికి ఈ సిద్ధాంతాలన్నీ దారులు చూపిస్తాయి…
నిజానికి సిద్ధాంతం (Philosophy) వేరు, సంప్రదాయం (Tradition/Deity) వేరు… దీనిని చాలా సులభంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు…
సిద్ధాంతం (తర్కం)…: ఇది ‘దేవుడికి, మనకు మధ్య సంబంధం ఏమిటి?’ అనే లాజిక్ గురించి చెప్తుంది (అద్వైతం, ద్వైతం వంటివి)…
సంప్రదాయం (భక్తి)…: ఇది ‘ఏ దేవుడి రూపంలో మనం ఆ పరమాత్మను కొలవాలి?’ అనే మార్గం గురించి చెప్తుంది (శైవం, వైష్ణవం వంటివి)…
1. దేవుళ్ల తేడా (శైవం vs వైష్ణవం)…
ఇది ప్రధానంగా ఏ రూపాన్ని ‘పరదైవం’గా భావిస్తారనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది…
-
శైవం…: శివుడే సర్వోన్నతుడు. సృష్టి, స్థితి, లయ కారకుడు ఆయనే అని నమ్ముతారు…
-
వైష్ణవం…: విష్ణువే (నారాయణుడు) సుప్రీం పవర్… లోకాలను రక్షించేది, మోక్షాన్ని ఇచ్చేది ఆయనే అని నమ్ముతారు…
2. తర్కాల్లో తేడా (సిద్ధాంతం)…
దేవుళ్లు వేరైనా, వారిని చేరుకునే తర్కాలు (Logic) కూడా సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారుతుంటాయి…
-
వైష్ణవంలో తర్కం…: వైష్ణవ సంప్రదాయం ఎక్కువగా ద్వైతం లేదా విశిష్టాద్వైతం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది… అంటే, దేవుడు వేరు – మనం వేరు… మనం దేవుడికి ‘శరణాగతి’ (Surrender) అవ్వాలి… భక్తి ద్వారానే ఆయనను చేరుకోగలం… అందుకే వైష్ణవంలో పూజలు, నామాలు, అవతారాల విశిష్టత ఎక్కువ…
-
శైవంలో తర్కం…: శైవంలో మనకు అద్వైతం, వీరశైవం వంటివి కనిపిస్తాయి… ముఖ్యంగా కాశ్మీరీ శైవం వంటివి “శివోహం” (నేనే శివుడిని) అని చెబుతాయి… అంటే మనిషి తనలోని అజ్ఞానాన్ని తొలగించుకుంటే తానే శివ స్వరూపమని తెలుసుకుంటాడని దీని సారాంశం…
శైవంలో ముఖ్యమైనవి శివపురాణం, ఆగమాలు… వైష్ణవంలో విష్ణుపురాణం, భగవద్గీత, దివ్యప్రబంధం… సాధణలో కూడా తేడాలుంటాయి… ధ్యానం, యోగం, తపస్సు, అలాగే భక్తి, కీర్తన, శరణాగతి… చివరి లక్ష్యం శివంలో ఐక్యం కావడం లేదా వైకుంఠప్రాప్తి…
ఇంకా ఏవీ లేవా..?
సిద్ధాంతం అనేది “మ్యాప్” (దారి ఎలా ఉంటుంది అని చెప్పేది) అయితే, సంప్రదాయం అనేది “వాహనం” (మనం ఎంచుకున్న దేవుడు)…
-
మీరు శివుడిని నమ్ముతూ “అంతా ఒక్కటే” అంటే అది శైవ-అద్వైతం…
-
మీరు విష్ణువును నమ్ముతూ “నేను ఆయనలో భాగం” అంటే అది వైష్ణవ-విశిష్టాద్వైతం…
అందుకే మన పెద్దలు “శివాయ విష్ణు రూపాయ.. శివ రూపాయ విష్ణువే” అన్నారు… అంటే రూపాలు వేరైనా, చెప్పే పరమార్థం ఒక్కటే అని అర్థం…
శాక్తేయం (Shaktism) కూడా శైవం, వైష్ణవం లాగే హిందూ ధర్మంలోని ఒక ప్రధానమైన, అత్యంత ప్రాచీనమైన శాఖ…
“తర్కాలు” ఒక్కటే అయినా, ఇక్కడ పరమాత్మను “శక్తి” లేదా “జగన్మాత” (Mother Goddess) రూపంలో ఆరాధిస్తారు…. శైవంలో శివుడిని, వైష్ణవంలో విష్ణువును సర్వోన్నత దైవంగా భావిస్తే.. శాక్తేయంలో ఆది పరాశక్తిని (దుర్గ, కాళి, లలిత, లక్ష్మి, సరస్వతి) మూల శక్తిగా కొలుస్తారు…
-
తర్కం..: శక్తి లేనిదే శివుడు కూడా ఏమీ చేయలేడు (శివః శక్త్యా యుక్తో యది భవతి శక్తః ప్రభవితుమ్) అనేది వీరి ప్రధాన సిద్ధాంతం… అంటే సృష్టిలో జరిగే ప్రతి కదలికకూ, చైతన్యానికీ “శక్తి” అవసరమని వీరి నమ్మకం…
-
రూపాలు…: శాక్తేయంలో అమ్మవారిని మూడు ప్రధాన రూపాల్లో చూస్తారు…
-
దుర్గ/కాళి…: ఇచ్ఛా శక్తి (సంకల్పం, సంహారం)
-
లక్ష్మి…: క్రియా శక్తి (పోషణ, సంపద)
-
సరస్వతి…: జ్ఞాన శక్తి (విద్య, వివేకం)
-
మరో ముఖ్యమైన శాఖ: స్మార్తం (Smartism)… ఆది శంకరాచార్యులు దీన్ని బాగా ప్రచారం చేశారు…
-
వీరు “పంచాయతన పూజ” పాటిస్తారు… అంటే శివుడు, విష్ణువు, శక్తి, గణపతి, సూర్యుడు… అందరినీ ఒకే పరమాత్మకు ఉన్న వేర్వేరు రూపాలుగా భావిస్తారు…
-
వీరి తర్కం పూర్తిగా అద్వైతం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది… రూపం ఏదైనా, చేరే గమ్యం ఒక్కటే అనేది వీరి భావన…
సారాంశం అంతిమంగా… దేవుడికి ఉన్న అనంతమైన లక్షణాలలో…
-
ఆయన శాంతానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తే అది శైవం…
-
ఆయన వాత్సల్యానికి, రక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇస్తే అది వైష్ణవం…
-
ఆయనలోని చైతన్యానికి, సృష్టి శక్తికి ప్రాధాన్యత ఇస్తే అది శాక్తేయం…
అందుకే హిందూ ధర్మం ఒక పెద్ద పూదోట లాంటిది... అక్కడ రకరకాల పువ్వులు (సంప్రదాయాలు) ఉంటాయి, కానీ ఇచ్చే సువాసన (దైవత్వం) ఒక్కటే... శుభం...
Share this Article