నా లైఫ్ నేను మాత్రమే మార్చుకోవాలి… ఇంకెవరో ఆ పని చేయరు…

.

తెలుగులో ఒక మంచి పాట ఉంది. ‘ఎవరో వస్తారని, ఏదో చేస్తారని…’ నాకు బాగా నచ్చిన పాట. ఎందుకంటే, మన జీవితాన్ని మార్చడానికి ఎవరో వస్తారని ఎదురుచూడటం చాలా సులభం.
మన కష్టాలకు పరిస్థితులను నిందించడం ఇంకా సులభం.

పేదరికాన్ని నిందించవచ్చు. తల్లిదండ్రులను నిందించవచ్చు. అదృష్టాన్ని నిందించవచ్చు.
మనకు అవకాశాలు ఇవ్వని సమాజాన్ని కూడా నిందించవచ్చు. కానీ, నా జీవితం మారాలంటే… మారాల్సింది ముందుగా నేనేననే ఒక కఠిన నిజం నేను తెలుసుకున్న రోజు నుండి మార్పు మొదలైంది. ఆ నిజం నాకు అర్థమైన రోజు నుంచే నా జీవితం మారడం మొదలైంది.

—

మాది ఊరు అని చెప్పుకోవడానికి కూడా పెద్దగా ఏమీ లేని చిన్న పల్లెటూరు. మా ఇంటిని ఇల్లు అనడం కూడా కొంచెం ఎక్కువే. మట్టి గోడలు. పైన పెంకులు. వాన గట్టిగా పడితే ఇంట్లో నాలుగైదు చోట్ల గిన్నెలు పెట్టాల్సి వచ్చేది. వాన నీళ్ళు పెంకుల్లోంచి చుక్కలు చుక్కలుగా కారుతుంటే, అమ్మ ఆ గిన్నెలను అటూ ఇటూ జరుపుతుండేది.

నాన్న రోజువారీ కూలీ. పని దొరికిన రోజు మా ఇంట్లో కూర ఉంటుంది. పని దొరకని రోజు పచ్చడి మెతుకులు. అంతే తేడా. నేను పదో తరగతిలో ఉన్నప్పుడు నాన్న ఒకరోజు పని దగ్గర కుప్పకూలిపోయాడు. ఆసుపత్రికి తీసుకువెళ్ళేలోపే ప్రాణం పోయింది.

ఆ రోజు నాకు నాన్న మాత్రమే దూరం కాలేదు. నా బాల్యం కూడా నన్ను వదిలి వెళ్ళిపోయింది. అమ్మకు చదువు లేదు. ఇళ్ళల్లో పనిచేయడం మొదలుపెట్టింది. తెల్లవారుజామునే లేచి మా ఇంటి పని పూర్తిచేసుకుని నాలుగు ఇళ్ళకు వెళ్ళేది. ఎవరి ఇంట్లోనో అంట్లు తోమేది. ఇంకొకరి ఇంట్లో బట్టలు ఉతికేది. మరొకరి ఇంట్లో ఇల్లు తుడిచేది.

సాయంత్రానికి ఇంటికి వచ్చేసరికి ఆమె చేతివేళ్ళు నీళ్ళలో నాని తెల్లగా మారిపోయేవి. ఒకరోజు అమ్మ చేతులను చూస్తూ అడిగాను. “అమ్మా! నొప్పిగా ఉండదా?”

అమ్మ నవ్వి, “నొప్పిగా ఉంటే పని ఆపేస్తామా అమ్మా? మనం పని ఆపేస్తే ఆకలి ఆగిపోతుందా?” ఆ మాట నా జీవితంలో నేను చదివిన మొదటి గొప్ప పాఠం.

—

ఇంటర్మీడియట్‌లో చేరాను. కాలేజీ మా ఊరికి ఏడు కిలోమీటర్ల దూరం. బస్సు ఛార్జీలకు కూడా డబ్బులు ఉండేవి కావు. చాలా రోజులు నడిచేదాన్ని. మిగతా అమ్మాయిలు స్కూటీల మీద నన్ను దాటుకుంటూ వెళ్ళేవాళ్ళు.

మొదట్లో బాధగా ఉండేది. స్కూటీ లేనందుకు కాదు. వాళ్ళు కాలేజీకి చేరుకునేసరికి నేను ఇంకా దారిలోనే ఉండి, పాఠాలు మిస్సయినందుకు. ఒకరోజు నా స్నేహితురాలు అడిగింది.

“రోజూ ఇంత దూరం నడిచి వస్తావా?”

“అవును.”

“ఎలా సాధ్యమవుతుంది?”

నేను నవ్వి, “నాకు రెండు ఆప్షన్లు  ఉన్నాయి. నడిచి కాలేజీకి రావడం… లేదా ఇంట్లో కూర్చుని చదువు మానేయడం. రెండోది నాకు ఇష్టం లేదు.” ఆ రోజు నేను ఏదో గొప్ప మాట చెప్పానని అనుకోలేదు. కానీ తర్వాత నా జీవితమంతా అదే సూత్రం మీద నడిచింది.

మనకు అన్ని అవకాశాలూ ఉండకపోవచ్చు. కానీ ఉన్న అవకాశాల్లో ఒకదాన్ని ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ మాత్రం ఉంటుంది. డిగ్రీ పూర్తిచేసాను. ఆ రోజు అమ్మ నన్ను కౌగిలించుకుని ఏడ్చింది. “మన వంశంలో డిగ్రీ చదివిన మొదటి అమ్మాయివి నువ్వే!”

నాకు కూడా కళ్ళల్లో నీళ్ళు తిరిగాయి. కానీ, డిగ్రీ సర్టిఫికెట్ చేతిలోకి రాగానే జీవితం మారిపోలేదు.
ఉద్యోగం రాలేదు. అప్పటికే అమ్మ ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది.

నేను ఒక ప్రైవేట్ స్కూల్లో టీచర్‌గా చేరాను. జీతం ఆరు వేల రూపాయలు. ఉదయం స్కూలు. సాయంత్రం పిల్లలకు ట్యూషన్లు. రాత్రి ఇంటిపని.

నా జీవితం అలా సాధారణంగా సాగిపోతున్న సమయంలో ఒక రోజు జరిగిన సంఘటన నా దిశను మార్చేసింది.

—

ఆ రోజు స్కూలు నుంచి ఇంటికి వస్తున్నాను. రోడ్డు పక్కన ఒక వృద్ధురాలు ఏడుస్తూ కనిపించింది. ఆమె చుట్టూ నలుగురైదుగురు ఉన్నారు.

ఏమైందని అడిగాను. ఆమె కుమారుడు తాగి వచ్చి ఆమెను కొట్టి ఇంట్లోంచి బయటకు గెంటేసాడట. ఆమెను తీసుకుని పోలీస్ స్టేషన్‌కు వెళ్ళాను. అక్కడ ఒక మహిళా సబ్ ఇన్‌స్పెక్టర్ ఉన్నారు.

ఆమె ఆ వృద్ధురాలిని కూర్చోబెట్టింది. నీళ్ళు ఇచ్చింది. వివరాలు అడిగింది. ఆ తర్వాత ఇద్దరు కానిస్టేబుళ్ళను పంపించి ఆమె కుమారుడిని స్టేషన్‌కు తీసుకురమ్మని చెప్పింది.

నేను పక్కనే నిలబడి ఆమెను చూస్తున్నాను. ఆమె యూనిఫాం… భుజాల మీద నక్షత్రాలు…
మాటల్లో గంభీరత… అంతకన్నా ముఖ్యంగా ఒక నిస్సహాయురాలికి ఆమె ఇస్తున్న భరోసా…

నన్ను కదిలించాయి.

స్టేషన్ నుంచి బయటకు వస్తున్నప్పుడు మరోసారి వెనక్కి తిరిగి ఆమెను చూసాను. నా మనసులో మొదటిసారి ఒక ఆలోచన మెరిసింది. నేను కూడా పోలీస్ ఆఫీసర్ అయితే? ఆ ఆలోచనకే నాకు నవ్వొచ్చింది.

ఎక్కడ నేను? ఎక్కడ పోలీస్ యస్సై ఉద్యోగం?

అప్పటివరకు నేను జీవితాన్ని గడపడం గురించి మాత్రమే ఆలోచించాను.

మొదటిసారి జీవితాన్ని మార్చడం గురించి ఆలోచించాను.

—

“నేను ఎస్‌.ఐ. పరీక్ష రాస్తాను అమ్మా!”

ఆ రాత్రి అమ్మకు చెప్పాను. ఆమె నా ముఖంలోకి కొన్ని క్షణాలు చూసి,

“రాయి.” అంది.

అంతే!

“నీ వల్ల అవుతుందా?” అనలేదు.
“మన పరిస్థితి ఏంటి?” అనలేదు.
“ఎవరి సహాయం ఉంది?” అనలేదు.

కేవలం, “రాయి” అంది.

బహుశా ప్రపంచం మొత్తం మనల్ని అనుమానించినా, మన మీద నమ్మకం ఉంచే ఒక్క మనిషి ఉంటే చాలు. నా జీవితంలో ఆ ఒక్క మనిషి అమ్మ.

మరుసటి రోజు నుంచి నా ప్రయాణం మొదలైంది.
ఉదయం నాలుగున్నరకు లేచేదాన్ని. ఐదు నుంచి ఆరు వరకు పరుగు.

మొదటిరోజు అర కిలోమీటరు కూడా పరుగెత్తలేకపోయాను. ఊపిరి అందలేదు.
కాళ్ళు నొప్పులు. రోడ్డు పక్కన కూర్చుని ఏడ్చాను.

“ఇది నా వల్ల కాదు” అనిపించింది.

అప్పుడు నాకు నాన్న చనిపోయిన తర్వాత అమ్మ చెప్పిన మాట గుర్తొచ్చింది. మనం పని ఆపేస్తే ఆకలి ఆగిపోతుందా?

లేచాను.

మళ్ళీ పరుగెత్తాను. మరుసటి రోజు కూడా.
ఆ తర్వాత రోజు కూడా.

అర కిలోమీటరు కిలోమీటరైంది. కిలోమీటరు మూడు కిలోమీటర్లయింది. నా కాళ్ళకన్నా ముందు నా మనసు బలపడుతుంది.

….

కోచింగ్‌కు డబ్బులు లేవు. పాత పుస్తకాలు కొన్నాను. యూట్యూబులో ఉచిత క్లాసులు చూసేదాన్ని. లైబ్రరీలో కూర్చుని చదివేదాన్ని.

స్కూల్లో పిల్లలకు పాఠాలు చెప్పి ఇంటికి వచ్చాక, నేను విద్యార్థినిగా మారిపోయేదాన్ని.

కొంతమంది నవ్వారు.

“పోలీస్ ఉద్యోగమా?”

“నీకు?”

“చాలా కష్టం!”

“ఏదైనా చిన్న ఉద్యోగం చూసుకో!”

సలహాలు ఉచితంగా వచ్చేవి. కానీ, నా జీవితాన్ని వాళ్ళ సలహాల ప్రకారం నిర్మించుకోవాలని నాకు అనిపించలేదు.

ఎందుకంటే…

నా జీవితం వాళ్ళది కాదు. మొదటిసారి పరీక్ష రాసాను. విఫలమయ్యాను.

ఫలితం చూసిన రోజు రాత్రంతా ఏడుస్తుంటే, అమ్మ నా దగ్గరకు వచ్చి,

“పోయిందా?” అన్నది

“పోయింది.”

“మళ్ళీ ఎప్పుడు పరీక్ష?”

నేను ఆశ్చర్యంగా ఆమెవైపు చూసి,

“అమ్మా! నేను ఫెయిల్ అయ్యాను.”

“తెలుసు.”

“మరి?”

“అందుకే అడుగుతున్నాను. మళ్ళీ ఎప్పుడు?” అని అమ్మ అంటుంటే, అమ్మ కళ్ళల్లో కనిపించిన ధైర్యం నన్ను ‘మళ్ళీ లేచి పరిగెత్తమని చెప్పినట్టు’గా తోచింది.

ఆ ఒక్క ప్రశ్న నా కన్నీళ్ళను ఆపేసింది.
ఓటమి అంటే ప్రయాణం ముగిసినట్టు నేను అనుకున్నాను. అమ్మ దృష్టిలో అది తర్వాతి ప్రయత్నానికి ముందు వచ్చిన ఒక తేదీ మాత్రమే!

—

రెండోసారి మరింత కష్టపడ్డాను. ఈసారి రాత పరీక్ష దాటాను. శారీరక సామర్థ్య పరీక్షలో విఫలమయ్యాను. తర్వాత ఇంటికి వచ్చాను.

కానీ, ఈసారి ఏడవలేదు. నా గదిలో గోడకు ఒక కాగితం అంటించాను.

దానిమీద పెద్ద అక్షరాలతో రాసాను.

“నా జీవితాన్ని నేను మాత్రమే మార్చగలను. నా కోసం మరెవరూ ఆ పని చేయలేరు.”

ప్రతిరోజూ ఉదయం బయటకు వెళ్ళేముందు ఆ వాక్యం చదివేదాన్ని.

ఇక నేను ఉద్యోగం కోసం సిద్ధమవడం లేదు. నన్ను నేను తయారు చేసుకుంటున్నాను. నా ఆహారం మార్చుకున్నాను. పరుగులో వేగం పెంచాను.

వ్యాయామం పెంచాను. చదివే విధానం మార్చుకున్నాను.

నా బలహీనతలను కాగితం మీద రాసుకుని ఒక్కొక్కదాన్ని సరిచేసుకున్నాను.

మూడోసారి నోటిఫికేషన్ వచ్చింది.

దరఖాస్తు చేసాను. ఈసారి ఎవరికీ చెప్పలేదు.
పరీక్ష రాసాను. క్వాలిఫై అయ్యాను.

శారీరక సామర్థ్య పరీక్ష పూర్తిచేసాను. ఇంటర్వ్యూ కూడా ముగిసింది.

ఆ తర్వాత మొదలైంది అసలు పరీక్ష. ఎదురుచూపు.

—

ఫలితాలు వచ్చిన రోజు నేను స్కూల్లో ఉన్నాను.
నా ఫోన్ బ్యాగులో ఉంది.

మధ్యాహ్నం బయటకు వచ్చి చూసేసరికి పదిహేడు మిస్డ్ కాల్స్.

నా స్నేహితురాలి నుంచి. వెంటనే ఫోన్ చేసాను.

అటువైపు నుంచి ఆమె,

“సెలెక్ట్ అయ్యావే!” అని అరిచింది.

నా చేతిలోని ఫోన్ జారిపోయినంత పనైంది.

“ఏంటి?”

“ఎస్‌.ఐ.గా సెలెక్ట్ అయ్యావు!”

నా చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచం ఒక్క క్షణం నిశ్శబ్దమైపోయింది.

పదేళ్ళ క్రితం…

కాలేజీకి ఏడు కిలోమీటర్లు నడిచిన అమ్మాయి గుర్తొచ్చింది.

పోలీస్ స్టేషన్‌లో మహిళా ఎస్‌.ఐ.ని ఆశ్చర్యంగా చూసిన అమ్మాయి గుర్తొచ్చింది.

మొదటి ప్రయత్నంలో ఓడిపోయి ఏడ్చిన అమ్మాయి…

రెండో ప్రయత్నంలో కూడా ఓడిపోయిన అమ్మాయి…

ఉదయం చీకట్లో ఒంటరిగా పరుగెత్తిన అమ్మాయి…

అందరూ నిద్రపోతున్నప్పుడు పుస్తకాల ముందు కూర్చున్న అమ్మాయి…

అందరూ ‘నీ వల్ల కాదు’ అన్నప్పుడు తనకు తాను ‘నా వల్ల అవుతుంది’ అని చెప్పుకున్న అమ్మాయి…

అందరూ ఒక్కసారిగా గుర్తొచ్చారు.

వాళ్ళందరూ నేనే!

—

ట్రైనింగ్ పూర్తయిన తర్వాత మొదటిసారి యూనిఫాం వేసుకుని ఇంటికి వచ్చాను.

అమ్మ గుమ్మం దగ్గర నిలబడింది. నన్ను చూసింది. ఆమె ఏమీ మాట్లాడలేదు.

నా భుజాల మీద ఉన్న నక్షత్రాలను వేళ్ళతో మెల్లగా తాకింది.

ఆ తర్వాత నా ముఖాన్ని రెండు చేతుల్లోకి తీసుకుని,

“మీ నాన్న ఉండి ఉంటే…”

ఆ తర్వాత మాట రాలేదు.

నేను అమ్మను గట్టిగా కౌగిలించుకున్నాను.

“నాన్న లేడు అమ్మా! కానీ నువ్వున్నావు. నువ్వు లేకపోతే ఈ నక్షత్రాలు నా భుజాల మీద ఉండేవి కావు.”

అమ్మ కన్నీళ్ళ మధ్య నవ్వింది.

“నేనేం చేసానమ్మా?”

ఆ ప్రశ్నకు నా దగ్గర చాలా పెద్ద సమాధానం ఉంది.

ఆమె నాకు డబ్బులు ఇవ్వలేదు. పెద్ద కోచింగ్ సెంటర్‌లో చేర్పించలేదు. పెద్ద మనుషుల సిఫార్సులు తీసుకురాలేదు.

కానీ…

నేను పడిపోయిన ప్రతిసారీ మళ్ళీ లేవడానికి ఒక కారణం ఇచ్చింది.

అది చాలు.

—

కొన్ని నెలల తర్వాత…

ఒకరోజు నా స్టేషన్‌కు పద్దెనిమిదేళ్ళ అమ్మాయి వచ్చింది.

చిరిగిన దుస్తులు. కళ్ళల్లో కన్నీళ్ళు. చేతిలో కొన్ని సర్టిఫికెట్లు.

ఇంట్లో వాళ్ళు చదువు మానేసి పెళ్ళి చేసుకోమంటున్నారని చెప్పింది.

“నాకు చదువుకోవాలని ఉంది మేడమ్!” అంది.

ఆమెను చూస్తుంటే నాకు నా గతం కనిపించింది.

నా కుర్చీలోంచి లేచి ఆమె దగ్గరకు వెళ్ళాను.

“నీ జీవితంలో ఏం కావాలని అనుకుంటున్నావు?”

ఆమె కాసేపు ఆలోచించింది.

“టీచర్ కావాలి మేడమ్!”

“అయితే అవ్వు.”

ఆమె ఆశ్చర్యంగా చూసింది.

“మా పరిస్థితులు…”

ఆమె మాట పూర్తికాకముందే నా గదిలో గోడవైపు చూపించాను.

నా పాత గదిలో ఉన్న ఆ కాగితాన్ని ఇప్పుడు నా పోలీస్ స్టేషన్ గోడ మీద పెట్టుకున్నాను.

ఆమె చదివింది.

“నా జీవితాన్ని నేను మాత్రమే మార్చగలను. నా కోసం మరెవరూ ఆ పని చేయలేరు.”

ఆమె మళ్ళీ నావైపు చూసింది.

ఈసారి ఆమె కళ్ళల్లో కన్నీళ్ళతో పాటు చిన్న వెలుగు కూడా కనిపించింది.

నేను నవ్వాను.

“పరిస్థితులు నీకు అనుకూలంగా మారిన తర్వాత ప్రయాణం మొదలుపెడతానంటే… జీవితాంతం అక్కడే ఉండిపోతావు. ముందు నువ్వు నడవడం మొదలుపెట్టు. దారి తర్వాత కనిపిస్తుంది.”

ఆమె తల ఊపింది.

వెళ్ళిపోయింది.

నేను నా కుర్చీలో కూర్చున్నాను.

నా భుజం మీద నక్షత్రాలవైపు చూసుకున్నాను.

ఒకప్పుడు ఇవి నాకు అందనంత ఎత్తులో ఆకాశంలో ఉన్న నక్షత్రాలు.

ఇప్పుడు నా భుజాల మీద ఉన్నాయి.

అప్పుడు నాకు ఒక విషయం స్పష్టంగా అర్థమైంది.

పేదరికం నా తప్పు కాదు. నాన్నను చిన్నతనంలోనే కోల్పోవడం నా తప్పు కాదు.
నాకు అవకాశాలు లేకపోవడం కూడా నా తప్పు కాదు.

కానీ,

వాటన్నింటినీ కారణాలుగా చూపిస్తూ జీవితాంతం అక్కడే నిలబడిపోతే మాత్రం,

అది నా నిర్ణయమే అవుతుంది.

జీవితం నాకు మంచి కార్డులు ఇవ్వలేదు. అయినా ఆట నుంచి తప్పుకోలేదు.

నా చేతిలో ఉన్న కార్డులతోనే ఆడాను. ఓడిపోయాను. మళ్ళీ ఆడాను. మళ్ళీ ఓడిపోయాను.

మూడోసారి, గెలిచాను.

ఎందుకంటే,

ఇది నా జీవితం.

దాన్ని ఎలా జీవించాలో నిర్ణయించుకునే హక్కు కూడా నాదే. ఆ బాధ్యత కూడా నాదే!

ఎవరో వచ్చి నా జీవితాన్ని మారుస్తారని ఎదురు చూడలేదు.

.

రచయిత: డాక్టర్ ప్రభాకర్ జైనీ