ఔను… రామాయణంతోపాటే రావణాయణం కూడా… తప్పేముంది..?

.

రామాయణం అంటే రాముడి కథ. కానీ రామాయణం రాముడి కథ మాత్రమేనా? సీత కథ కూడా కాదా? రావణుడి కథ కాదా? కైకేయి, కైకసి, శూర్పణఖ, మండోదరి, తార, ఊర్మిళల కథలు కూడా రామాయణంలో భాగం కావా? మరి వీళ్లలో ఎవరినైనా కేంద్రంగా తీసుకుని కథ చెబితే అది రామాయణం కాకుండా పోతుందా?

నిజానికి ఒక కథను మళ్లీ చెప్పడానికి, అదే కథను మరోసారి తెరకెక్కించడానికి చాలా తేడా ఉంది. ముఖ్యంగా రామాయణం లాంటి మహాకావ్యాన్ని తీసుకున్నప్పుడు రచయితకు అపారమైన అవకాశాలుంటాయి. మూలకథను మార్చాల్సిన అవసరం లేదు. కథలోని పాత్రలను మార్చాల్సిన అవసరం లేదు. కేవలం ఏ పాత్రను కేంద్రంగా తీసుకుని కథ చెబుతున్నామన్నదే ముఖ్యం. ఆ పాత్ర కళ్లతో రామాయణాన్ని చూపిస్తే కథనం కొత్తగా మారిపోతుంది.

• తార కళ్లతో రామాయణాన్ని చూస్తే వాలి వధ, సుగ్రీవుడి రాజ్యాధికారం, కిష్కింధ రాజకీయాలు కనిపిస్తాయి. కైకేయి కళ్లతో చూస్తే రాముడి వనవాసం వెనుక ఒక తల్లి ఆకాంక్షలు, అపోహలు, పశ్చాత్తాపం కనిపిస్తాయి. కైకసి కోణంలో చూస్తే రావణుడి ఎదుగుదల, అతడి కుటుంబ నేపథ్యం, లంక సామ్రాజ్య నిర్మాణం కనిపిస్తాయి. మండోదరి కళ్లతో చూస్తే రావణుడి అహంకారం, అతడి నిర్ణయాలు, ఒక సామ్రాజ్యం పతనం కనిపిస్తాయి. ఊర్మిళ కోణంలో చూస్తే పద్నాలుగేళ్ల నిరీక్షణ, భర్తకు దూరంగా గడిపిన జీవితం కనిపిస్తుంది. ఇక సీత కోణంలో రామాయణం చెబితే ఆమెకు ఎదురైన పరీక్షలు, అవమానాలు, నిర్ణయాలు, ఆత్మగౌరవం ప్రధానమవుతాయి.

అంటే రామాయణం మారదు. మనం చూసే కోణం మారుతుంది. అదే కొత్త కథనానికి ఆధారం.

ప్రస్తుతం వచ్చిన రామాయణం సినిమా ఈ తరహా ప్రయత్నానికి ఒక ఉదాహరణగా కనిపిస్తోంది. ఇది రామాయణంతోపాటు రావణాయణం కూడా! రాముడి కథను చెబుతూనే రావణుడి నేపథ్యానికి, అతడి కుటుంబానికి, అతడి వ్యక్తిత్వ నిర్మాణానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. కైకసి, శూర్పణఖ వంటి పాత్రల చుట్టూ కొన్ని సన్నివేశాలను నిర్మించి, తెలిసిన రామాయణ కథను మరో కోణంలో చెప్పడానికి ప్రయత్నించింది. విద్యుత్ జిహ్వుడు, జటాయువు వంటి పాత్రలకు కూడా ప్రత్యేకమైన స్థానం కల్పించింది.

సాధారణంగా రామాయణ కథనాల్లో రావణుడు అంటే సీతను అపహరించిన ప్రతినాయకుడు. కానీ అతడు అంతకంటే సంక్లిష్టమైన వ్యక్తిత్వం ఉన్నవాడు. గొప్ప శివభక్తుడు, పండితుడు, పరాక్రమవంతుడు, సమర్థుడైన పాలకుడు. అదే సమయంలో అహంకారం, అధికార దాహం, కామం, మొండితనం అతడి పతనానికి కారణమయ్యాయి. ఈ రెండు పార్శ్వాలనూ చూపించే ప్రయత్నం సినిమాలో కనిపిస్తుంది.

• ఇందులో కొత్తదనం ఉందని చెప్పడానికి రావణుడిని పూర్తిగా మంచివాడిగా చూపించాల్సిన అవసరం లేదు. అతడి బలాలను చూపిస్తూనే బలహీనతలను చూపించవచ్చు. అతడి ప్రతిభను అంగీకరిస్తూనే అతడి తప్పులను ప్రశ్నించవచ్చు. ఒక పాత్రను అర్థం చేసుకోవడం అంటే ఆ పాత్రను సమర్థించడం కాదు కదా!

నిజానికి రావణుడిని భిన్నంగా చూపించే ప్రయత్నం ఇప్పుడే మొదలైందేమీ కాదు. మన సీనియర్ ఎన్టీఆర్‌ను గుర్తు చేసుకోవాలి. ఆయన రాముడిగానే కాదు, రావణుడిగా కూడా నటించి మెప్పించాడు. అంతేకాదు, దుర్యోధనుడి పాత్రను కూడా ఎంతో ఉదాత్తంగా, ఆత్మగౌరవం ఉన్న వ్యక్తిగా చిత్రించాడు. చివరకు కీచకుడి పాత్రను సైతం ఒక ప్రత్యేకమైన కోణంలో ఆవిష్కరించాడు. సాధారణంగా ప్రతినాయకులుగా ముద్రపడిన పాత్రల్లోని మరో పార్శ్వాన్ని ప్రేక్షకులకు పరిచయం చేయడానికి ఆయన ప్రయత్నించాడు.

దుర్యోధనుడు తన దృష్టిలో తప్పు చేశాడని అనుకోలేదు. తనకు జరిగిన అవమానాలు, తన హక్కులు, తన ఆత్మగౌరవం అనే కోణంలో అతడి ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకునే అవకాశం ఉంది. అంతమాత్రాన అతడు చేసిన తప్పులు సరైనవైపోవు. కానీ అతడి పాత్రను ఒకే రంగులో చిత్రించాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. ఇదే సృజనాత్మక స్వేచ్ఛ.

• ఇప్పుడు రామాయణం సినిమాలోనూ ఇదే అంశాన్ని గుర్తించాలి. రావణుడికి నేపథ్యం ఇచ్చినంత మాత్రాన రాముడి గొప్పతనం తగ్గదు. కైకేయి మనసులోకి వెళ్లినంత మాత్రాన ఆమె నిర్ణయం సరైనదైపోదు. శూర్పణఖను ఒక వ్యక్తిగా అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించినంత మాత్రాన ఆమె కారణంగా జరిగిన పరిణామాలను సమర్థించినట్లు కాదు. పాత్రల మనస్తత్వాలను పరిశీలించడం వేరు, వాటి చర్యలను సమర్థించడం వేరు.

అయితే ఈ సినిమాలో కొన్ని పాత్రలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చి, మరికొన్ని పాత్రలను విస్మరించడం కూడా చర్చించాల్సిన అంశమే. ముఖ్యంగా మండోదరి పాత్రకు మరింత విస్తృతి ఇచ్చి ఉంటే రావణుడి కథకు మరో బలమైన కోణం వచ్చేది. ఊర్మిళ లాంటి పాత్రలకూ ఇలాంటి కథనాల్లో అపారమైన అవకాశాలున్నాయి. ఒకవేళ మండోదరిని కేంద్రంగా తీసుకుని మరో రామాయణం చెబితే అది పూర్తిగా భిన్నమైన అనుభవం కావచ్చు. అదే విధంగా తార కోణంలో కిష్కింధ కథను తెరకెక్కించినా కొత్తదనమే.

• ఇక్కడ ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. ఇతిహాసాలు ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి ప్రయాణించేటప్పుడు వాటిని చెప్పే కళారూపాలు మారుతుంటాయి. హరికథలో ఒక రామాయణం, బుర్రకథలో మరో రామాయణం, యక్షగానంలో ఇంకో రామాయణం కనిపిస్తాయి. చిత్రకారుడు తన కుంచెతో ఒక కోణాన్ని చూపిస్తాడు. రచయిత తన కలంతో మరో కోణాన్ని ఆవిష్కరిస్తాడు. దర్శకుడు తన దృశ్యభాషతో ఇంకో ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తాడు. అందరూ చెప్పేది రామాయణమే అయినా, అందరి రామాయణం ఒకేలా ఉండదు.

అందుకే ప్రస్తుత రామాయణం సినిమాను కూడా ఈ విస్తృతమైన నేపథ్యంలో చూడాలి. సినిమాలోని ప్రతి మార్పునూ అంగీకరించాల్సిన అవసరం లేదు. కథనం ఎక్కడ బలంగా ఉంది, ఎక్కడ బలహీనపడింది, ఏ పాత్రకు న్యాయం జరిగింది, ఏ పాత్రను విస్మరించారు అనే చర్చ జరగాలి. కానీ రావణుడిని మరో కోణంలో చూపించారనో, కైకసి, శూర్పణఖలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారనో అతిగా నెగెటివ్‌గా తీసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.

ఒక రచయితకు రాముడి కళ్లతో రామాయణం చెప్పే హక్కు ఎంత ఉందో, మండోదరి కళ్లతో చెప్పే హక్కూ అంతే ఉంది. ఒక దర్శకుడికి సీతను కేంద్రంగా తీసుకునే స్వేచ్ఛ ఎంత ఉందో, రావణుడి నేపథ్యాన్ని కేంద్రంగా చేసుకునే స్వేచ్ఛ కూడా అంతే ఉంది. ఆ ప్రయత్నం ఎంతవరకు కళాత్మకంగా విజయవంతమైందన్నది మెజారిటీ ప్రేక్షకులు నిర్ణయిస్తారు.

• రామాయణం మారాల్సిన అవసరం లేదు. రామాయణాన్ని చూసే మన దృష్టి మారితే చాలు. ఒకసారి రాముడి కళ్లతో చూడాలి. మరోసారి సీత కళ్లతో చూడాలి. ఇంకోసారి మండోదరి, తార, ఊర్మిళ, కైకేయి కళ్లతో చూడాలి. అప్పుడు మనకు తెలిసిన రామాయణంలోనే ఎన్నో కొత్త కథలు కనిపిస్తాయి…. రామాయణం ఒక్కటే... చెప్పే కోణాలెన్నో!

చివరగా… ఇప్పటికీ దక్షిణాన పలుచోట్ల రావణుడిని పూజిస్తారు, గుళ్లున్నాయి… కర్ణుడికీ ఉన్నాయి… చివరకు హిడింబికి కూడా ఉత్తరాదిలో ఓ గుడి ఉంది… ఇదొక్కటీ గుర్తుంచుకుంటే చాలు..!! అన్నట్టు… ఈ సినిమా హిట్టా ఫ్లాపా, డబ్బులొస్తాయా రావా అనే డిస్కషన్ ఇక్కడ అక్కర్లేదు… ఓ గ్రాండియర్ ప్రజెంటేషన్, కథను కొత్తగా చెప్పే ప్రయత్నం మాత్రం నిజం..!!