48 వేల నకిలీ అడ్వకేట్లు..? నిజమే అయితే ఇది అత్యవసర ప్రక్షాళన కోరుతున్న వ్యవస్థ… “దేశంలో సుమారు 48 వేల మంది నకిలీ లా డిగ్రీలతో న్యాయవాదులుగా చెలామణి అవుతున్నారని” భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్ చేసిన వ్యాఖ్య దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీసింది. ఈ వ్యాఖ్యతో పాటు ఆయన “కాక్రోచ్” వ్యాఖ్య వివాదాస్పదమైనా, అసలు చర్చ జరగాల్సింది ఆ పదంపై కాదు… ఆయన లేవనెత్తిన సమస్యపై.
ఒకవేళ ఈ సంఖ్య నిజమే అయితే, ఇది ఒక వ్యక్తి చేసిన మోసం కాదు. ఇది సంవత్సరాలుగా న్యాయ నియంత్రణ వ్యవస్థలో పేరుకుపోయిన లోపాలకు సంకేతం. ఒక నకిలీ డిగ్రీతో న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీస్ చేయడం అంటే కేవలం ఒక వృత్తిని అక్రమంగా చేపట్టడం మాత్రమే కాదు; న్యాయం కోసం కోర్టు మెట్లు ఎక్కిన పౌరుడి విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీయడం కూడా.
Ads
అయితే ఈ అంశాన్ని చర్చించేటప్పుడు ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. అడ్వకేట్ల నమోదు, ధ్రువీకరణ, క్రమశిక్షణ చర్యల బాధ్యత ప్రధానంగా బార్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా, రాష్ట్ర బార్ కౌన్సిళ్లదే. అందువల్ల మొత్తం బాధ్యతను ఒక్క సుప్రీంకోర్టుపైనే మోపడం సరైన విశ్లేషణ కాదు. అదే సమయంలో, దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం ఈ సమస్యను బహిరంగంగా ప్రస్తావించిన తర్వాత దాన్ని వ్యవస్థాగతంగా పరిష్కరించే బాధ్యత మాత్రం మొత్తం న్యాయవ్యవస్థపై ఉంటుంది.
ఇక్కడ కొన్ని సహజమైన ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. ఈ నకిలీ డిగ్రీలు వ్యవస్థలోకి ఎలా వచ్చాయి? యూనివర్సిటీలు, బార్ కౌన్సిళ్ల మధ్య ధ్రువీకరణ ప్రక్రియలో లోపాలున్నాయా? ఇప్పటివరకు ఎంతమంది డిగ్రీలు వెరిఫై అయ్యాయి? ఎంతమంది అనుమానితులు? ఎంతమందిపై చర్యలు తీసుకున్నారు?
ఈ ప్రశ్నలకు పారదర్శకంగా సమాధానాలు రావాల్సిన అవసరం ఉంది. ఎందుకంటే విశ్వాసం అనేది ప్రకటనలతో కాదు, చర్యలతో వస్తుంది.
ఈ ఘటన మరో ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తు చేస్తోంది. డిజిటల్ యుగంలో కూడా మన న్యాయవృత్తిలో దేశవ్యాప్త ఏకీకృత వెరిఫికేషన్ వ్యవస్థ లేకపోవడం ఆశ్చర్యమే. నేడు బ్యాంకు ఖాతా తెరవాలన్నా, సిమ్ తీసుకోవాలన్నా, పన్ను చెల్లించాలన్నా బహుళ స్థాయి ధ్రువీకరణ ఉంటుంది. అలాంటప్పుడు కోట్లాది మంది జీవితాలను ప్రభావితం చేసే న్యాయవాదుల అర్హతలను డిజిటల్‌గా ధ్రువీకరించడం ఎందుకు సాధ్యం కాకూడదు?
ఈ నేపథ్యంలో కొన్ని సంస్కరణలు అత్యవసరంగా కనిపిస్తున్నాయి.
- దేశవ్యాప్తంగా నమోదైన ప్రతి అడ్వకేట్ డిగ్రీని సంబంధిత విశ్వవిద్యాలయాలతో డిజిటల్‌గా వెరిఫై చేయాలి.
- ప్రతి న్యాయవాదికి QR కోడ్ ఆధారిత యూనిక్ డిజిటల్ ఐడీ ఇవ్వాలి. ప్రజలు స్కాన్ చేస్తే నమోదు వివరాలు, బార్ కౌన్సిల్ సభ్యత్వం వంటి ప్రాథమిక సమాచారం కనిపించేలా వ్యవస్థ ఉండాలి.
- రాష్ట్ర బార్ కౌన్సిళ్ల నమోదు ప్రక్రియపై స్వతంత్ర ఆడిట్ నిర్వహించాలి.
- నకిలీ డిగ్రీలతో ప్రాక్టీస్ చేసినట్లు తేలితే లైసెన్స్ రద్దుతో పాటు చట్టపరమైన చర్యలు కూడా తీసుకోవాలి.
- భవిష్యత్తులో ఇలాంటి మోసాలకు అవకాశం లేకుండా యూనివర్సిటీలు, బార్ కౌన్సిళ్లు, కోర్టుల మధ్య సమగ్ర డిజిటల్ డేటాబేస్ రూపొందించాలి.
ఈ అంశంలో మరో జాగ్రత్త కూడా అవసరం. “48 వేల మంది” అనే సంఖ్యను విని మొత్తం న్యాయవాద వృత్తినే అనుమానించడం సరికాదు. దేశంలో లక్షలాది మంది న్యాయవాదులు నిజాయితీగా చదివి, కష్టపడి ఈ వృత్తిలో సేవలందిస్తున్నారు. కొందరి అక్రమాల కారణంగా మొత్తం వృత్తి ప్రతిష్ఠ దెబ్బతినకూడదు.
అలాగే, ప్రధాన న్యాయమూర్తి చేసిన వ్యాఖ్యపై రాజకీయ వివాదం సృష్టించడం కంటే, ఆయన లేవనెత్తిన సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం కనుగొనడంపైనే దృష్టి పెట్టాలి. ప్రజలకు అవసరమైనది పరస్పర ఆరోపణలు కాదు; న్యాయవ్యవస్థపై విశ్వాసాన్ని మరింత బలోపేతం చేసే సంస్కరణలు.
ఈ వివాదం చివరికి ఒక ప్రశ్నను మన ముందుంచుతోంది. దేశంలో నిజంగానే వేలాది మంది నకిలీ డిగ్రీలతో న్యాయవాదులుగా ఉన్నారంటే, వారిని గుర్తించి చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకోవడం అత్యవసరం. ఒకవేళ ఆ సంఖ్యలో స్పష్టత అవసరమైతే, అధికారిక వివరాలను ప్రజల ముందుంచడం కూడా అంతే అవసరం…
Share this Article