రామాయణ సినిమా మాత్రమే కాదు… ఈ మహాభారతం ఘనత కూడా చదవండి!

.

రామాయణం సినిమా గురించి ఇప్పుడు దేశమంతా చర్చించుకుంటోంది. రామాయణాన్ని వెండితెరపై ఎంత అద్భుతంగా చూపిస్తారు? వేల కోట్ల బడ్జెట్‌తో ఎలాంటి విజువల్ వండర్స్ సృష్టిస్తారు? ప్రపంచం మొత్తం భారతీయ ఇతిహాసాన్ని ఎలా చూస్తుంది? ఇవన్నీ ఆసక్తికరమైన విషయాలే. కానీ మనం గర్వంగా చెప్పుకోవాల్సిన మరో విషయం కూడా ఉంది. రామాయణం మాత్రమే కాదు… మహాభారతం కూడా ప్రపంచ స్థాయిలో అరుదైన గుర్తింపు పొందింది. అదొక్కటే కాదు, దానితోపాటు మరో రెండు అద్భుతమైన భారతీయ గ్రంథాలకూ అంతర్జాతీయ గౌరవం దక్కింది. అదేమిటో తెలుసా?

భారతదేశానికి చెందిన మహాభారతం, కౌటిల్యుడి అర్థశాస్త్రం, కల్హణుడి రాజతరంగిణి గ్రంథాలకు UNESCO గుర్తింపు లభించింది. ఈ మూడింటినీ UNESCO ఆధ్వర్యంలోని ‘Memory of the World – Asia-Pacific Regional Register’లో చేర్చారు. ఇండోనేషియాలోని జకార్తాలో జరిగిన ఈ రిజిస్టర్ 11వ సమావేశంలో నవంబర్ 5న ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. దీంతో ఈ ప్రాంతీయ రిజిస్టర్‌లో భారత్‌కు చెందిన గుర్తింపు పొందిన అంశాల సంఖ్య ఆరుకు చేరింది.

ఇక్కడ ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. ఇది UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కట్టడాల జాబితాలో చేరడం కాదు. ప్రపంచానికి చారిత్రకంగా, సాంస్కృతికంగా, విజ్ఞానపరంగా విలువైన పత్రాలు, గ్రంథాలు, లిఖిత ప్రతులను భద్రపరిచే ‘Memory of the World’ కార్యక్రమంలో గుర్తింపు. అంటే కేవలం ఒక కథకు లేదా రచనకు గుర్తింపు కాదు. ఆ రచనను తరతరాలకు అందించిన అరుదైన చారిత్రక పత్రానికి కూడా గుర్తింపు.

మహాభారతం… నాలుగు వందల ఏళ్ల నాటి లిఖిత ప్రతి! మనకు మహాభారతం అంటే కౌరవులు, పాండవులు, కురుక్షేత్ర యుద్ధం, శ్రీకృష్ణుడి గీతోపదేశం గుర్తుకొస్తాయి. కానీ ఈ మహాకావ్యం కేవలం ఒక ఇతిహాసం మాత్రమే కాదు. ధర్మం, రాజనీతి, మానవ సంబంధాలు, అధికార పోరాటాలు, నైతిక సంఘర్షణలు… ఇలా మానవ జీవితంలోని అనేక కోణాలను ఆవిష్కరించిన అపూర్వమైన రచన.

ఇప్పుడు UNESCO గుర్తింపు పొందింది మహాభారతంలోని ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రాచీన లిఖిత ప్రతి. మహారాష్ట్రలోని పుణెలో ఉన్న భండార్కర్ ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో ఈ ప్రతిని భద్రపరిచారు. బూర్జపత్రం (Birch bark)పై రాసిన ఈ ప్రతి సుమారు 400 ఏళ్ల నాటిదిగా గుర్తించారు. మహాభారతంలోని కాశ్మీరీ పాఠ సంప్రదాయానికి ఇది ముఖ్యమైన ఆధారం. మహాభారతం ప్రామాణిక విమర్శనాత్మక సంచిక రూపొందించడంలోనూ ఇలాంటి ప్రాచీన ప్రతులు కీలక పాత్ర పోషించాయి.

రాజుల చరిత్రను వెయ్యేళ్ల క్రితమే రాసిన కల్హణుడు! ఈ మూడు గుర్తింపుల్లో మరో విశేషమైనది కల్హణుడు రచించిన ‘రాజతరంగిణి’. క్రీ.శ. 12వ శతాబ్దంలో కాశ్మీర్‌కు చెందిన కల్హణుడు ఈ గ్రంథాన్ని రచించాడు. అప్పట్లో రాజులను కీర్తిస్తూ కావ్యాలు రాయడం సాధారణం. కానీ కల్హణుడు అందుకు భిన్నంగా రాజుల చరిత్రను క్రమబద్ధంగా నమోదు చేయడానికి ప్రయత్నించాడు.

కాశ్మీర్‌ను పాలించిన రాజవంశాలు, వారి పాలనా కాలాలు, యుద్ధాలు, కుట్రలు, అధికార మార్పులు, రాజుల మంచి చెడులు… ఇలా అనేక అంశాలను ఇందులో పొందుపరిచాడు. పాత గ్రంథాలు, శాసనాలు, దానపత్రాలు, ఇతర ఆధారాలను పరిశీలించి రచన చేశాడు. రాజులను పొగడటమే తన పని అన్నట్లు వ్యవహరించలేదు. పాలకుల తప్పులను, దుర్వినియోగాలను కూడా విమర్శించాడు.

రాజతరంగిణి అంటే రాజుల ప్రవాహం అని అర్థం. నదిలో అలలు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వచ్చినట్లుగా రాజులు, రాజవంశాల చరిత్ర ఇందులో ప్రవహిస్తుంది. ఎనిమిది తరంగాలుగా, సుమారు 7,800 శ్లోకాలతో ఈ గ్రంథం రూపొందింది.

అయితే ఇందులోని తొలి రాజుల కాలానికి సంబంధించిన కొన్ని వివరాల్లో పురాణాలు, జానపద కథనాలు కూడా కలిసిపోయాయి. అందువల్ల ప్రతి అంశాన్నీ ఆధునిక చరిత్రకారులు నిర్ధారిత వాస్తవంగా తీసుకోరు. అయినప్పటికీ భారతీయ చరిత్ర రచనా సంప్రదాయంలో రాజతరంగిణికి విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. శ్రీనగర్‌లోని ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ లైబ్రరీలో భద్రపరిచిన ఈ గ్రంథానికి సంబంధించిన లిఖిత ప్రతికి ఇప్పుడు UNESCO గుర్తింపు వచ్చింది.

అర్థశాస్త్రం… అప్పుడే రాజనీతి, ఆర్థిక శాస్త్రం! మూడోది కౌటిల్యుడికి ఆపాదించబడిన అర్థశాస్త్రం. చాణక్యుడు, విష్ణుగుప్తుడు అనే పేర్లతోనూ ప్రసిద్ధి చెందిన కౌటిల్యుడి ఈ రచనలో రాజ్యపాలన, ఆర్థిక వ్యవస్థ, పన్నుల విధానం, దౌత్యనీతి, సైనిక వ్యూహాలు, గూఢచార వ్యవస్థ వంటి అనేక అంశాలు ఉన్నాయి.

రాజ్యం ఎలా ఉండాలి? పాలకుడు ఎలా వ్యవహరించాలి? ఆదాయాన్ని ఎలా సమకూర్చుకోవాలి? ఇతర రాజ్యాలతో సంబంధాలు ఎలా కొనసాగించాలి? శత్రువులను ఎలా ఎదుర్కోవాలి? వంటి విషయాలను వివరంగా చర్చించిన గ్రంథమిది. ఆధునిక రాజకీయ శాస్త్రం, ఆర్థిక శాస్త్రం, అంతర్జాతీయ సంబంధాల కోణంలోనూ అర్థశాస్త్రం పరిశోధకులకు ఆసక్తికరమైన అధ్యయన వస్తువు.

మైసూరులోని ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో భద్రపరిచిన అర్థశాస్త్రం తాళపత్ర లిఖిత ప్రతికి ఈ గుర్తింపు లభించింది.

ఇంతకుముందు మరో మూడు భారతీయ రచనలకు కూడా… ఇదే UNESCO ప్రాంతీయ రిజిస్టర్‌లో 2024లో భారతదేశానికి చెందిన మరో మూడు చారిత్రక రచనలకు గుర్తింపు లభించింది. తులసీదాసు రచించిన రామచరితమానస్, పంచతంత్రానికి చెందిన అరుదైన లిఖిత ప్రతి, భారతీయ అలంకారశాస్త్రానికి చెందిన ‘సహృదయాలోక-లోచన’ ఆ జాబితాలో చోటు సంపాదించాయి. ఇప్పుడు మహాభారతం, అర్థశాస్త్రం, రాజతరంగిణి చేరడంతో భారత్‌కు చెందిన మొత్తం ఆరు అంశాలు ఈ ప్రాంతీయ రిజిస్టర్‌లో ఉన్నాయి.

ఇక్కడ మనం గమనించాల్సిన విషయం ఒకటుంది. మహాభారతం మానవ జీవితం, ధర్మం, నైతిక విలువలను ఆవిష్కరిస్తే, అర్థశాస్త్రం రాజ్యపాలన, ఆర్థిక వ్యవస్థ, దౌత్యనీతి గురించి చెబుతుంది. రాజతరంగిణి చరిత్రను ఎలా నమోదు చేయాలో చూపిస్తుంది. మూడు రచనలు మూడు విభిన్న రంగాల్లో భారతీయ మేధోసంపత్తికి నిదర్శనాలు.

రామాయణం, మహాభారతం వంటి ఇతిహాసాలు కేవలం మన సంస్కృతిలో భాగమై నిలిచిపోలేదు. ప్రపంచ మానవాళి అధ్యయనం చేయదగిన విజ్ఞాన సంపదగా కూడా గుర్తింపు పొందుతున్నాయి. వేల సంవత్సరాల క్రితం, శతాబ్దాల క్రితం మన పూర్వీకులు రాసిన రచనలు ఇప్పటికీ ప్రపంచ పరిశోధకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. అయితే ఈ గర్వం ప్రకటనలకే పరిమితం కాకూడదు. మన దగ్గరున్న ఇలాంటి వేలాది ప్రాచీన గ్రంథాలను గుర్తించి, భద్రపరిచి, డిజిటలైజ్ చేసి ప్రపంచానికి అందించాలి.

ఒకప్పుడు తాళపత్రాల మీద, బూర్జపత్రాల మీద రాసిన జ్ఞాన సంపద... ఇప్పుడు ప్రపంచ వేదికపై గుర్తింపు పొందుతోంది. నిజంగా మనం గర్వించాల్సిన విషయం కాదా ఇది!