జియో ఐపీఓ పూర్తవగానే… మస్క్ ‘స్టార్‌లింక్’కు గ్రీన్ సిగ్నల్?

.

కొన్ని నెలలుగా భారత టెలికాం రంగాన్ని, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య వర్గాలను ఊపేస్తున్న ఒకే ఒక్క ప్రశ్న — “ఎలాన్ మస్క్‌కు చెందిన ‘స్టార్‌లింక్’ (Starlink)కు భారత ప్రభుత్వం ఎప్పుడు లైసెన్స్ ఇవ్వబోతోంది?”

వెలపలికి కనిపిస్తున్న స్పెక్ట్రమ్ నిబంధనలు, భద్రతా కారణాలు, అప్లికేషన్ ప్రాసెసింగ్ అనే ప్రకటనల వెనుక.. దశాబ్దాల కార్పొరేట్ వ్యూహం, బిలియన్ డాలర్ల మార్కెట్ వాల్యుయేషన్, గ్లోబల్ జియో- పాలిటిక్స్ దాగి ఉన్నాయని సీనియర్ బిజినెస్ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఈ మొత్తం సమీకరణంలో మూడు ప్రధాన ఘట్టాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి…

1. జియో ఐపీఓ (Jio IPO) – బిలియన్ డాలర్ల వ్యూహాత్మక ఆలస్యం?… భారత టెలికాం దిగ్గజం రిలయన్స్ జియో (Jio Platforms) పబ్లిక్ ఇష్యూ (IPO) అక్టోబర్ 21న ప్రారంభమై అక్టోబర్ 23న ముగియనుంది. సుమారు 37,700 కోట్ల రూపాయలను సమీకరించడానికి వ్యూహరచన చేసిన ఈ ఐపీఓపై అంతర్జాతీయ ఇన్వెస్టర్ల దృష్టి ఉంది. ఇక్కడే అసలు లాజిక్ దాగి ఉంది.

జియో ఐపీఓ ప్రక్రియ ముగియకముందే అంతరిక్షం నుంచి నేరుగా హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్ అందించగల సామర్థ్యం ఉన్న స్టార్‌లింక్‌కు ప్రభుత్వం గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇస్తే ఏమవుతుంది? మార్కెట్లో జియో గుత్తాధిపత్యానికి శాటిలైట్ నెట్‌వర్క్ రూపంలో పెద్ద సవాలు ఏర్పడుతుందనే వార్తలు ఇన్వెస్టర్ల సెంటిమెంట్‌ను దెబ్బతీసే అవకాశం ఉంటుంది.

దీనివల్ల జియో మార్కెట్ వాల్యుయేషన్ బిలియన్ల డాలర్ల మేర తగ్గే ప్రమాదం ఉందనే విశ్లేషణలు ఉన్నాయి. అందుకే, జియో ఐపీఓ, లిస్టింగ్ (అక్టోబర్ 28) ప్రక్రియ సజావుగా పూర్తయ్యేంత వరకు ప్రభుత్వం శాటిలైట్ స్పెక్ట్రమ్ కేటాయింపులను, భద్రతా అనుమతులను ఆలస్యం చేసిందనే వాదన బలపడుతోంది.

ఐపీఓ పూర్తికాగానే రాబోయే కొన్ని నెలల్లోనే స్టార్‌లింక్ అధికారికంగా రంగంలోకి దిగడం దాదాపు ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. ఈ దిశలోనే అంబానీ కూడా మేం టెలికాంలో ఏ పోటీకైనా రెడీ అని సంకేతాలు కూడా ఇచ్చేశాడు…

2. మార్క్ రుబియో భేటీ: కేవలం చమురు శుద్ధి ప్లాంట్ ఒప్పందమేనా? … అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి మార్కో రుబియో (Marco Rubio) తన భారత పర్యటనలో భాగంగా దేశ రాజధాని .న్యూఢిల్లీలో ప్రధాని మోదీతో జరగాల్సిన అధికారిక భేటీలను వాయిదా వేసుకుని/రద్దు చేసుకుని, నేరుగా ముంబై, జామ్‌నగర్‌లలో ముకేష్ అంబానీని కలవడం గ్లోబల్ డిప్లొమసీలో అనూహ్య పరిణామం. ఈ భేటీ వెనుక రెండు ప్రధానమైన అంశాలు ఉన్నాయి.

అమెరికాలో రిలయన్స్ భారీ పెట్టుబడులు: అమెరికాలోని టెక్సాస్‌లో రిలయన్స్ నిర్మించతలపెట్టిన భారీ చమురు శుద్ధి కర్మాగారం (Refinery), గ్రీన్ ఎనర్జీ ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన ఒప్పందాలు. ఎలాన్ మస్క్ – అంబానీ మధ్య ‘మధ్యవర్తిత్వం’: అమెరికా అధ్యక్ష యంత్రాంగంలో ఎలాన్ మస్క్ వహిస్తున్న కీలక పాత్రను దృష్టిలో ఉంచుకుని, మస్క్ స్టార్‌లింక్ వర్సెస్ అంబానీ జియో మధ్య నడుస్తున్న వ్యాపార యుద్ధాన్ని ఒక కొలిక్కి తేవడానికి ట్రంప్ సర్కార్ ఈ దౌత్యపరమైన చొరవ తీసుకుందనే ప్రచారం జరుగుతోంది. అమెరికాలో అంబానీ పెట్టుబడులు, భారత్‌లో మస్క్ వ్యాపార ప్రయోజనాలు రెండూ సమతుల్యం కావడానికి ఈ భేటీ ఒక “విన్-విన్” వేదికగా ఉపయోగపడనుంది.

3. రాహుల్ గాంధీ మద్దతు & ఎలాన్ మస్క్ అసహనం… ఇటీవల ఎలాన్ మస్క్ సోషల్ మీడియా వేదికగా “భారత ప్రభుత్వం దేశీయ కార్పొరేట్ దిగ్గజాల ప్రయోజనాల కోసమే పోటీని నిరోధిస్తోంది” అని ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా అంబానీ, జియోలను ఉద్దేశించి చేసిన విమర్శలు సంచలనం సృష్టించాయి. కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ మస్క్ వ్యాఖ్యలకు మద్దతుగా నిలవడం వెనుక స్పష్టమైన రాజకీయ కోణం ఉంది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం “క్రోనీ క్యాపిటలిజం” (కొద్దిమంది పారిశ్రామికవేత్తలకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం) ప్రోత్సహిస్తోందని, స్వదేశీ మౌలిక వసతుల లేమిని కప్పిపుచ్చుతూ విదేశీ సాంకేతికత రాకను అడ్డుకుంటోందని విమర్శించడానికి ఇది ప్రతిపక్షాలకు మంచి రాజకీయ అవకాశంగా మారింది.

స్పేస్‌ఎక్స్ ‘అడ్వాంటేజ్’ మరియు జియో ప్రయత్నం టెలికాం టవర్లు వేయలేని మారుమూల ప్రాంతాల్లో, సరిహద్దుల్లో సేవలు అందించడానికి స్పేస్‌ఎక్స్ వద్ద పునర్వినియోగ రాకెట్లు (Reusable Rockets) ద్వారా అంతరిక్షంలో ఇప్పటికే వేలాది ఉపగ్రహాలతో ఓ నెట్‌వర్క్ సిద్ధంగా ఉంది. జియో వద్ద అలాంటి సొంత స్పేస్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ లేదు, కానీ తనూ ఉపగ్రహాల వేటలో పడినట్టు, కార్యరంగం సిద్ధమైనట్టు, తమ వద్ద కూడా సామర్థ్యం ఉందనే నిరూపణకు జియో ప్రయత్నిస్తోంది…

మొత్తంగా చూస్తే జియో ఐపీఓ పూర్తికావడం, అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి అంబానీతో నేరుగా చర్చలు జరపడం, ఆ వెంటనే స్టార్‌లింక్‌కు మార్గం సుగమం కావడం — ఇవన్నీ విడివిడి సంఘటనలు కావు. ఇదంతా బిలియన్ డాలర్ల వ్యాపార ప్రయోజనాలు, గ్లోబల్ కార్పొరేట్ పాలిటిక్స్, భౌగోళిక రాజకీయం కలబోసిన ఒక “మిలియన్ డాలర్ల వ్యూహం”!