ప్రహార్ ! బాలీవుడ్ మరో మేలిమి కథ ! కసబ్ విచారణలో కొత్త కోణాలు !!

.

తుపాకీతోనే కాదు.. చట్టంతోనూ యుద్ధం! ‘ప్రహార్‌’లో మనం చూడని ఓ కొత్త కోణం!! దేశభక్తి సినిమాలంటే మనకు వెంటనే గుర్తుకొచ్చేది సరిహద్దుల్లో సైనికులు.. శత్రువులపై తుపాకీ కాల్పులు.. యుద్ధవిమానాల విన్యాసాలు.. దేశం కోసం ప్రాణాలర్పించే వీరుల త్యాగాలు! ఇవన్నీ దేశభక్తికి ప్రతిరూపాలే. కానీ, దేశంపై దాడి చేసిన ఉగ్రవాదిని పట్టుకున్న తర్వాత ఏం చేయాలి? ఆ దాడి వెనుక ఉన్న కుట్రను ప్రపంచానికి ఎలా నిరూపించాలి? నేరం చేసిన వ్యక్తికి చట్ట ప్రకారం శిక్ష పడేలా చేయడం ఎందుకు ముఖ్యం? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతుకుతూ సాగేదే ‘ప్రహార్‌’. ఉగ్రవాదంపై పోరాటాన్ని తుపాకీ గొట్టం నుంచి న్యాయస్థానం బోను వరకు తీసుకొచ్చిన సినిమా ఇది!

26/11 ముంబయి ఉగ్రదాడి గురించి తెలియని భారతీయులు దాదాపుగా ఉండరు. ఆ రాత్రి ఉగ్రవాదులు సృష్టించిన మారణహోమం.. అమాయకుల ప్రాణాలు తీసిన తీరు.. ప్రాణాలకు తెగించి పోరాడిన భద్రతా సిబ్బంది సాహసాలు.. ఇవన్నీ ఎన్నోసార్లు చూశాం, విన్నాం. వాటి ఆధారంగా సినిమాలూ వచ్చాయి. మరి, అదే ఘటనను మళ్లీ తెరపై చూపించడంలో కొత్తదనం ఏముంటుంది? ఇక్కడే దర్శకుడు అవినాష్‌ అరుణ్‌ ఒక భిన్నమైన దారిని ఎంచుకున్నారు. ఉగ్రవాదులపై జరిగిన సాయుధ పోరాటం కంటే, పట్టుబడిన ఉగ్రవాదికి చట్ట ప్రకారం శిక్ష పడేలా సాగిన పోరాటాన్ని ప్రధానంగా తీసుకున్నారు. అదే ఈ సినిమాకు అసలు బలం.

తక్షణ న్యాయం కావాలా.. సంపూర్ణ న్యాయం కావాలా? ఉజ్వల్‌ నికమ్‌ (రాజ్‌కుమార్‌ రావ్‌) దేశవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందిన న్యాయవాది. 1993 ముంబయి వరుస పేలుళ్ల కేసు విచారణలో కీలక పాత్ర పోషించిన ఆయనకు, 26/11 ఉగ్రదాడి కేసు మరో పెద్ద బాధ్యతగా మారుతుంది. వందలాది అమాయకుల జీవితాలను ఛిన్నాభిన్నం చేసిన దాడిలో పాల్గొన్న తొమ్మిది మంది ఉగ్రవాదులు హతమవుతారు. అజ్మల్‌ కసబ్‌ మాత్రం సజీవంగా పట్టుబడతాడు. అతడిపై కేసు నడిపించి శిక్ష పడేలా చేయాల్సిన బాధ్యత ఉజ్వల్‌ నికమ్‌పై పడుతుంది.

ఇక్కడ ఒక ప్రశ్న సహజంగానే వస్తుంది. దేశంపై దాడి చేసిన ఉగ్రవాది కళ్లముందే పట్టుబడితే, అతడిని విచారించడానికి నాలుగేళ్లు ఎందుకు? అతడి భద్రత, న్యాయపరమైన వ్యవహారాల కోసం ప్రజాధనాన్ని ఎందుకు ఖర్చు చేయాలి? వెంటనే శిక్షించేస్తే సరిపోదా? ఆగ్రహంతో ఉన్న సామాన్యుడికి ఈ ప్రశ్నలు రావడం సహజమే. కానీ, ఒక ప్రజాస్వామ్య దేశానికి న్యాయం చేయడమే కాదు.. ఆ న్యాయం జరిగిన తీరును కూడా నిరూపించాల్సిన బాధ్యత ఉంటుంది. నిందితుడు ఎంత క్రూరమైన నేరం చేసినా, చట్టాన్ని పక్కనపెట్టి శిక్షిస్తే రేపు అదే చట్టాన్ని మనం ఎలా సమర్థించగలం?

‘ప్రహార్‌’ ఈ అంశాన్ని ఆసక్తికరంగా తెరపైకి తీసుకొస్తుంది. తక్షణ న్యాయం వల్ల బాధితులకు వెంటనే ఉపశమనం లభించవచ్చు. కానీ, నేరం వెనుక ఉన్న కుట్ర, దాని వెనుక పనిచేసిన వ్యక్తులు, సంస్థలు, వ్యవస్థల పాత్ర వెలుగులోకి రాకపోవచ్చు. ఒక ఉగ్రవాదిని చంపేయడం ఒక సమస్యకు ముగింపు కావచ్చు. కానీ, అతడి వెనుక ఉన్న నెట్‌వర్క్‌ను బయటపెట్టడం మరో పెద్ద యుద్ధం. ఆ తేడాను ప్రేక్షకులకు అర్థమయ్యేలా చెప్పడమే ఈ సినిమా ప్రయత్నం.

కోర్టు గదిలోనూ ఉత్కంఠ పుట్టించవచ్చు! సినిమా మొదట్లోనే దర్శకుడు నేరుగా కోర్టు విచారణలోకి తీసుకెళ్తాడు. కసబ్‌ తరఫున వాదించే అబ్బాస్‌ ఖాజ్మీ (సికందర్‌ ఖేర్‌) అడిగే ప్రశ్నలు, చూపించే లోపాలు పోలీసులను, సాక్షులను ఇబ్బందుల్లో పెడతాయి. కేసు ఎంత బలమైనదైనా, దానికి సంబంధించిన ఆధారాలను సరైన పద్ధతిలో నిరూపించలేకపోతే న్యాయస్థానంలో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులు ఏమిటో ఈ సన్నివేశాలు గుర్తుచేస్తాయి.

ఇక్కడే ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం ఉంది. బయట ప్రపంచానికి కసబ్‌ ఎవరో తెలుసు. అతడు చేసిన ఘోరం ఏమిటో తెలుసు. కానీ, కోర్టులో మాత్రం తెలిసిన విషయాన్ని నిరూపించాలి. ప్రజల ఆగ్రహం సాక్ష్యం కాదు. అనుమానం ఆధారం కాదు. భావోద్వేగం తీర్పు కాదు. న్యాయస్థానంలో నిలబడేది సాక్ష్యాలు, ఆధారాలు, వాటిని సమర్థంగా వినిపించే వాదనలే. ఈ మౌలికమైన అంశాన్ని సినిమా గుర్తుచేస్తుంది.

కసబ్‌ తనను తాను మైనర్‌గా చెప్పుకోవడం, పోలీసులు హింసించి నేరాన్ని ఒప్పించారని వాదించడం, తన రాకకు వేరే కారణాలు చెప్పడం వంటి అంశాల ద్వారా విచారణలో అతడు అనుసరించిన వ్యూహాలను తెరపై చూపించారు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో ప్రేక్షకులకు కోపం రావడం సహజమే. అయితే, ఆ కోపాన్ని కేవలం హీరో ఎలివేషన్ల కోసం వాడకుండా, న్యాయపరమైన పోరాటంలో భాగంగా చూపించడం బాగుంది.

ప్రథమార్ధంలో కోర్టు సన్నివేశాలు, వాటి చుట్టూ అల్లుకున్న పరిణామాలు ఆసక్తిని నిలబెడతాయి. అయితే, విచారణలో న్యాయవాదుల వాదనలే కాకుండా, ఉజ్వల్‌ నికమ్‌ ఆధారాలను సమీకరించడానికి చేసిన కృషి, ఎదుర్కొన్న అడ్డంకులు, కేసును బలహీనపరిచే ప్రయత్నాలు వంటివి మరింత వివరంగా చూపించి ఉంటే కథకు ఇంకాస్త బలం వచ్చేదేమో అనిపించింది

ఉగ్రవాదిని చూపించడం వేరు.. ఉగ్రవాదం వెనుక ఉన్న వ్యవస్థను చూపించడం వేరు! ద్వితీయార్ధంలో సినిమా వ్యక్తి నుంచి వ్యవస్థ వైపు దృష్టి మళ్లిస్తుంది. అమాయకులకు డబ్బు ఆశ చూపడం, వారిని ఉగ్రవాద కార్యకలాపాల్లోకి లాగడం, ఒక వ్యక్తిని ఆయుధంగా మార్చుకుని విస్తృతమైన కుట్రలో భాగం చేయడం వంటి అంశాలను ప్రస్తావిస్తుంది. ఉగ్రవాది చేతిలో తుపాకీ కనిపిస్తుంది. కానీ, ఆ తుపాకీ అతడి చేతికి ఎలా వచ్చింది? అతడిని ఆ స్థాయికి తీసుకొచ్చిన వ్యవస్థ ఏది? అతడిని ఉపయోగించుకున్నవారు ఎవరు? ఇలాంటి ప్రశ్నలు అసలు నేరం వెనుక ఉన్న విస్తృతమైన చిత్రాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి.

భారత్‌-పాకిస్థాన్‌ సంబంధాల నేపథ్యంలో ఈ కథను ఆవిష్కరించిన తీరు కూడా ప్రస్తావించదగ్గదే. అయితే, ఉగ్రవాదాన్ని ఒక దేశంలోని సాధారణ ప్రజలందరికీ ఆపాదించకుండా, దాని వెనుక పనిచేసే శక్తులు, సంస్థలు, కుట్రలను స్పష్టంగా వేరు చేసి చూపడం మరింత సమతూకాన్ని ఇచ్చేది. సినిమా ఈ దిశగా ప్రయత్నించినా, కొన్ని అంశాలను ఇంకాస్త లోతుగా పరిశీలించే అవకాశం ఉంది.

బాధితుల కోణాన్ని తెరపైకి తీసుకొచ్చినప్పుడు మాత్రం సినిమా భావోద్వేగంగా తాకుతుంది. ముఖ్యంగా చిన్నారి సాక్ష్యం చెప్పే సన్నివేశం ప్రేక్షకుడి మనసును కలిచివేస్తుంది. ఉగ్రదాడి అనేది వార్తల్లో కనిపించే మరణాల సంఖ్య మాత్రమే కాదని, ప్రతి ప్రాణం వెనుక ఒక కుటుంబం, ఒక భవిష్యత్తు, ఒక తీరని లోటు ఉంటాయని ఆ సన్నివేశాలు గుర్తుచేస్తాయి. ఉగ్రవాదం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు రాజకీయాలు, వ్యూహాలు, న్యాయపరమైన అంశాలు ఎంత ముఖ్యమో.. బాధితుల జీవితాల్లో మిగిలిపోయిన శూన్యం కూడా అంతే ముఖ్యమని ఈ సినిమా చెబుతుంది.

రాజ్‌కుమార్‌ రావ్‌ నటనలో హడావుడి లేదు.. హుందాతనం ఉంది! ఉజ్వల్‌ నికమ్‌ పాత్రలో రాజ్‌కుమార్‌ రావ్‌ చక్కగా ఒదిగిపోయాడు. కోర్టులో వాదనలు వినిపించే సమయంలోనూ, బాధితుల తరఫున న్యాయం కోసం నిలబడే సందర్భాల్లోనూ ఆయన నటనలో అనవసరమైన హడావుడి కనిపించదు. ప్రతీ సన్నివేశాన్నీ అరుపులతోనో, భారీ డైలాగులతోనో నడిపించాలనే ప్రయత్నం చేయకుండా, పాత్రకు అవసరమైన సంయమనాన్ని ప్రదర్శించాడు. న్యాయవాదిగా ఆయన చూపించిన ఆ హుందాతనం పాత్రకు నమ్మకాన్ని తీసుకొచ్చింది.

సికందర్‌ ఖేర్‌ ప్రత్యర్థి న్యాయవాదిగా మంచి నటన కనబరిచాడు. తన క్లయింట్‌ తరఫున వాదించడం న్యాయవాది బాధ్యత. ఆ వాదన నచ్చకపోవచ్చు. కానీ, న్యాయవ్యవస్థలో ప్రతి నిందితుడికీ న్యాయ సహాయం అందడం ఎందుకు అవసరమో ఆయన పాత్ర ద్వారా పరోక్షంగా అర్థమవుతుంది. లలిత్‌ ప్రభాకర్‌ అజ్మల్‌ కసబ్‌గా మెప్పించాడు. విచారణలో తనను తాను సమర్థించుకునే క్రమంలో పాత్రలో పలికించిన హావభావాలు బాగున్నాయి. వామికా గబ్బీ, ఇతర నటీనటులు తమ పరిధి మేరకు ఆకట్టుకున్నారు.

దర్శకుడు అవినాష్‌ అరుణ్‌ కమర్షియల్‌ హంగుల కోసం కథను పక్కదారి పట్టించకపోవడం మెచ్చుకోవాల్సిన అంశం. అయితే, ఉజ్వల్‌ కుటుంబ జీవితానికి ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం కొన్ని చోట్ల కథన వేగాన్ని తగ్గిస్తుంది. ఆయన కుటుంబాన్ని పక్కనపెట్టి కేసు కోసం కష్టపడుతున్నాడని చూపించినంతగా, ఆ కష్టానికి సంబంధించిన కీలక పరిణామాలను చూపించలేకపోయాడు. దాంతో కొన్ని సన్నివేశాలు భావోద్వేగాన్ని పంచినా, కథను ముందుకు నడిపించడంలో పెద్దగా ఉపయోగపడవు. ఉత్కంఠను పెంచాల్సిన చోట కథనం నెమ్మదించడం, కొన్ని కీలక అంశాలను క్లుప్తంగా ముగించడం ఈ సినిమాకు కాస్త మైనస్‌.

సాంకేతికంగా సినిమా బాగుంది. నేపథ్య సంగీతం కోర్టు విచారణల్లోని గంభీరతను, బాధితుల భావోద్వేగాలను బలపరుస్తుంది. అయితే, కథలోని విషయం బలంగా ఉన్నంత మాత్రాన ప్రతి సన్నివేశమూ ఉత్కంఠభరితంగా మారదు. కొన్ని చోట్ల కథనం మరింత పదునుగా ఉండాల్సింది.

బాలీవుడ్‌ నుంచి వస్తున్న మరో మంచి ప్రయత్నం! దేశభక్తి, సైనికుల త్యాగాలు, చారిత్రక ఘటనల ఆధారంగా బాలీవుడ్‌ తరచుగా సినిమాలు రూపొందిస్తోంది. వాటిలో కొన్ని గొప్పగా నిలిస్తే, మరికొన్ని అతిశయోక్తులకు, ప్రచార ధోరణులకు పరిమితమవుతున్నాయి. అయినప్పటికీ, వాణిజ్యపరమైన సూత్రాలకు అతీతంగా వాస్తవ సంఘటనల్లో కొత్త కోణాలను వెతికే ప్రయత్నాలు అక్కడ కనిపిస్తున్నాయి. ఇతర భాషల్లోనూ ఇలాంటి సినిమాలు వస్తున్నప్పటికీ, బాలీవుడ్‌లో ఈ తరహా కథలకు లభిస్తున్న ప్రాధాన్యం ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవచ్చు.

అయితే, ఈ సినిమాను లోపాల్లేని అద్భుత చిత్రంగా చెప్పలేం. కథనం కొన్ని చోట్ల నెమ్మదిస్తుంది. ఉజ్వల్‌ నికమ్‌ వ్యక్తిగత జీవితం చుట్టూ సాగే డ్రామా సాగదీసినట్లు అనిపిస్తుంది. కేసులోని ఆధారాలు, వాటిని నిరూపించడానికి జరిగిన ప్రయత్నాలపై మరింత లోతుగా దృష్టి పెట్టి ఉంటే సినిమా ఇంకో స్థాయికి వెళ్లేది. అయినప్పటికీ, తెలిసిన చరిత్రనే మళ్లీ చెప్పకుండా, ఆ చరిత్రలో మనం అంతగా చూడని న్యాయపరమైన కోణాన్ని ప్రధానంగా తీసుకోవడం ప్రశంసనీయం. (ఒక్కసారి మన స్టార్ హీరోల చెత్త సినిమా కథల్ని పోల్చి చూడండి... మనమెంత నాసిరకం సరుకును ప్రొడ్యూస్ చేస్తున్నామో తెలుస్తుంది...)