SIR, భిక్షగాళ్లకు ఓట్లున్నాయా..? వారు ఓటు హక్కు‘అడుక్కోవడం’ ఎలా..?

.

( ఎ.సాయిశేఖర్ ) …. భిక్షగాళ్లకు ఓట్లు ఉన్నాయా? వారు అర్హులేనా? ఓటు హక్కు అర్హత ఆదాయంతో పరోక్షంగా ముడిపడి ఉందా? ఓటరు గుర్తింపు కార్డు (EPIC కార్డ్) భారతదేశంలో పౌరసత్వానికి గుర్తింపు కార్డు అవుతుందా? భారతదేశంలో పౌరసత్వానికి రుజువు ఏమిటి?

సుమారు 140 కోట్ల మంది భారతీయులలో ఎంత మంది వద్ద ఓటరు గుర్తింపు కార్డులు/ ఆధార్ కార్డులు/ పాస్‌పోర్ట్‌లు/ పాన్ కార్డులు/ డ్రైవర్ లైసెన్సులు/ జనన ధృవీకరణ పత్రాలు/ పదవ తరగతి లేదా వారి పుట్టిన తేదీలను ధృవీకరించే మరేదైనా పాఠశాల ధృవీకరణ పత్రాలు ఉన్నాయి? లేదా వారి మూలాల్ని ధృవీకరించే మరేదైనా పత్రం ఉందా?

ఒకవేళ ఓటరు గుర్తింపు కార్డును పౌరసత్వానికి రుజువుగా పరిగణిస్తే, 18 ఏళ్ల లోపు వారందరూ భారత పౌరసత్వం పొందడానికి అనర్హులేనా? ఓటరు గుర్తింపు కార్డు లేదా రేషన్ కార్డు లేని వారందరూ, ప్రభుత్వం అందించే పలు పథకాలు, ప్రయోజనాలకు వాళ్లంతటవాళ్లే అనర్హులుగా మారిపోతారా?

పైన పేర్కొన్న గుర్తింపు పత్రాలు ఏవీ లేకుండా దశాబ్దాలుగా ఈ దేశంలో నివసిస్తున్న ఆ నేల పుత్రులు, పుత్రికలు అందరూ స్వయంగా అవాంఛనీయ వ్యక్తులుగా ప్రకటించబడతారా? మరి వారు ఎక్కడికి వెళ్ళాలి? వారిని ఎక్కడికి బహిష్కరిస్తారు?

శ్రీరాముడిని పూజించే, “జన్మనీ జన్మభూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసి” అని చెప్పిన దేశంలో… భారతదేశం తమ జన్మభూమి అని, తాము భారత పౌరులమని భారతీయులు సరిగ్గా నిరూపించుకోలేకపోతున్నారు. అకస్మాత్తుగా, తాము తీవ్రమైన గుర్తింపు సంక్షోభంతో బాధపడుతున్నామని భారతీయులు గ్రహించారు.

పౌరసత్వ ధృవీకరణ పత్రం ఎవరు ఇస్తారు? ఒక పోలీసు అధికారి ఇస్తారా? ఒక తహసీల్దారా? ఒక జిల్లా కలెక్టరా? దానిని పొందడానికి ఒక పౌరుడు ఎవరిని సంప్రదించాలి?

భిక్షగాళ్ల సమస్యను పరిశీలిద్దాం…

సామెత చెప్పినట్లుగా, భిక్షగాళ్లకు దేన్నీ ఎంపిక చేసుకునే హక్కు ఉండదు. భిక్షాటన చేయడం నేరం కాదు. భారతీయ న్యాయ సంహిత (BNS – పూర్వపు IPC) లేదా భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత (BNSS) భిక్షాటనను నేరంగా పరిగణించవు.

అయితే, అనేక రాష్ట్రాలు భిక్షాటనను చట్టవిరుద్ధమని ప్రకటిస్తూ తమ సొంత చట్టాలను రూపొందించుకున్నాయి. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో కూడా ఈ చట్టాలు ఉన్నాయి. అందువల్ల, ఈ చట్టాలు ఆయా రాష్ట్రాల పరిధిలో బహిరంగ ప్రదేశాలలో భిక్షాటన చేసే చర్యను నేరంగా పరిగణిస్తాయి లేదా నిషేధిస్తాయి. ఒక అధీకృత అధికారి ఎలాంటి నోటీసు లేదా వారెంట్ లేకుండా భిక్షగాళ్లను అరెస్టు చేసి, వారిని కోర్టు ముందు హాజరుపరచవచ్చు.

ఈ రాష్ట్ర చట్టాలు ఈ వ్యక్తుల నిర్బంధం, పునరావాసం, వృత్తి శిక్షణ కోసం ధృవీకరించబడిన సంస్థలను ఏర్పాటు చేస్తాయి.

వీధి పిల్లలను పౌరులుగా పరిగణించకుండా మినహాయించారా?

భిక్షగాళ్లకు చెప్పుకోవడానికి ఒక చిరునామా ఉండదు. వారు భిక్షాటన కోసం ఒక ప్రదేశం నుండి మరొక ప్రదేశానికి తిరిగే తిరుగుబోతులు. వారిలో చాలామంది రాత్రిపూట రైల్వే స్టేషన్లు, బస్ షెల్టర్లు, ఇతర బహిరంగ ప్రదేశాలు లేదా ఫుట్‌పాత్‌లలో ఆశ్రయం పొంది, ట్రాఫిక్ జంక్షన్లు, ప్రార్థనా స్థలాలు, బస్ స్టేషన్లు, పార్కింగ్ స్థలాలు, మల్టీప్లెక్స్‌లు, సినిమా థియేటర్లు లేదా ఆసుపత్రుల వంటి జనసంచారం ఎక్కువగా ఉండే ఇతర ప్రదేశాలకు వెళతారు.

వారికి శాశ్వతమైనా, అద్దెకు తీసుకున్నదైనా, లేదా తాత్కాలికమైనా ఒక చిరునామా లేనందున, వారి వద్ద ఆధార్ కార్డులతో సహా ఎలాంటి చిరునామా రుజువు ఉండదని స్పష్టమవుతోంది. ప్రీపెయిడ్ నెట్‌వర్క్ కనెక్షన్ కోసం సిమ్ కార్డు కొనడానికి కూడా చిరునామా రుజువు విషయంలో నిబంధనలను కఠినతరం చేసినందున, వారిలో చాలామందికి మొబైల్ ఫోన్ కనెక్షన్ కూడా ఉండకపోవచ్చు.

చిరునామా లేకపోవడం వల్ల కలిగే ఈ పరిస్థితి, మొబైల్ ఫోన్ కనెక్షన్ పొందడానికి కూడా వారిని వేరొకరిగా నటించడం లేదా సిమ్ కార్డు అమ్మేవారికి “లంచం” ఇవ్వడం వంటి మోసపూరిత పద్ధతులను ఆశ్రయించేలా చేస్తుంది. ఇది చట్టబద్ధమైన పాలన వల్ల ఏర్పడిన “గుర్తింపు సంక్షోభం” తాలూకు ప్రత్యక్ష – తక్షణ పర్యవసానం.

అయితే, ఇక్కడ మొబైల్ ఫోన్ కనెక్షన్ పొందడం సమస్య కాదు. సరైన చిరునామా రుజువు లేకపోవడమే అసలు సమస్య. అనేక రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భిక్షాటనను నేరంగా పరిగణించినందున, వారు ఓటరు గుర్తింపు కార్డుల కోసం దరఖాస్తు చేసుకోలేరు, ఎందుకంటే “నేరస్థులకు” ఓటరు గుర్తింపు కార్డు ఇవ్వలేరు.

ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950లోని సెక్షన్ 16, ఓటు హక్కును పొందకుండా ఎవరెవరిని అనర్హులుగా ప్రకటించవచ్చో ప్రత్యేకంగా పేర్కొంటుంది.

సెక్షన్ 16 ఇలా పేర్కొంటుంది… ఓటర్ల జాబితాలో నమోదుకు అనర్హతలు.—

1. ఒక వ్యక్తి ఈ క్రింది కారణాల వల్ల ఓటర్ల జాబితాలో నమోదుకు అనర్హుడు అవుతాడు—

(బి) భారతదేశ పౌరుడు కానట్లయితే; లేదా

(బి) మానసిక అస్వస్థతతో ఉండి, సమర్థ న్యాయస్థానం ద్వారా ఆ విధంగా ప్రకటించబడినట్లయితే; లేదా

(c) ఎన్నికలకు సంబంధించిన అవినీతి పద్ధతులు , ఇతర నేరాలకు సంబంధించిన ఏదైనా చట్టం లోని నిబంధనల ప్రకారం, ప్రస్తుతానికి ఓటు వేయడానికి అనర్హత పొంది ఉంటే…

2. నమోదు తర్వాత అటువంటి అనర్హతకు గురైన ఏ వ్యక్తి పేరైనా, ఆ పేరు చేర్చబడిన ఓటర్ల జాబితా నుండి వెంటనే తొలగించబడాలి: అయితే, ఉప-విభాగం (1)లోని ఖండం (c) ( clause (c) of sub-section (1)  కింద ఏర్పడిన అనర్హత కారణంగా ఏదైనా నియోజకవర్గ ఓటర్ల జాబితా నుండి తొలగించబడిన వ్యక్తి పేరు, ఆ జాబితా అమలులో ఉన్న కాలంలోనే అటువంటి అనర్హత… అటువంటి తొలగింపుకు అధికారం ఇచ్చే ఏదైనా చట్టం ప్రకారం తొలగించబడతారు.

ఈ నేపథ్యంలో, రాష్ట్ర చట్టాల నిబంధనల ప్రకారం, ఒక వ్యక్తిని సమర్థ న్యాయస్థానం నేరస్థుడిగా ప్రకటించనంత వరకు, ఈ అనర్హతల పరిధిలోకి బిచ్చగాళ్లు రారు. మరి వారి పిల్లలు లేదా అనాథల సంగతేంటి? అత్యంత నిరుపేదలకు అందించే ఏవైనా ప్రభుత్వ ప్రయోజనాలకు వారు అర్హులు కారా?

భారత పాస్‌పోర్ట్ భారత పౌరసత్వానికి రుజువు కాదని, 1967 నుండి ఇదే పరిస్థితి ఉందని విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకటించిన సమయంలో, భారత సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) కింద విచారణకు దరఖాస్తు చేసుకునే ప్రయోజనం కోసం, భారత పాస్‌పోర్ట్‌లు ఉన్న ప్రవాస భారతీయులను (NRIs) భారత పౌరులుగానే పరిగణిస్తారని విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MEA), హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MHA) అంగీకరించాయి.

ఇది నిజంగా ఒక వైరుధ్యం. ఒక విరోదాభాస… భారత పాస్‌పోర్ట్‌లు ఉన్న ప్రవాస భారతీయులు మాత్రమే స్వయంచాలకంగా భారత పౌరులుగా ప్రకటించబడతారని, విచిత్రంగా, భారతదేశంలో నివసిస్తున్న పౌరుల విషయంలో ఇది నిజం కాదని ఇది స్పష్టం చేస్తుంది.

సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) కింద విచారణ చేసే భారతీయులు, తాము భారత పౌరులమని ముందుగా నిరూపించుకోవాలా?

భారతదేశంలో ప్రజలు ఏ దరఖాస్తు ఫారంలోనైనా తమ జాతీయత “భారతీయుడు” అని ప్రకటిస్తారు. ఇదే విషయం – వారి పుట్టిన ప్రదేశంతో పాటు – వారి పాస్‌పోర్ట్‌లలో కూడా వ్రాసి ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, అది ఆ పత్రాన్ని పౌరసత్వానికి రుజువుగా చేయదు, అది కేవలం ఒక ప్రయాణ పత్రం మాత్రమే.

ఇంతకుముందు పేర్కొన్న వివిధ గుర్తింపు కార్డులు పౌరసత్వానికి రుజువులు కావు, మరియు ఈ విషయాన్ని భారతదేశంలోని న్యాయస్థానాలు ఎన్నోసార్లు స్పష్టం చేశాయి.

సార్, ఏం చేయాలి? భారత ఎన్నికల సంఘం ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR)ను చేపట్టడంతో ఈ సమస్యలన్నీ ప్రశ్నార్థకంగా మారాయి. ఈ సమస్యలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారా? “సార్” ఇప్పుడు ఎక్కడికి వెళ్ళాలి?

(newsmeter.in సౌజన్యంతో)