.
Pardha Saradhi Upadrasta …. యూనిఫామ్ సివిల్ కోడ్ (UCC)… ఎందుకు ముందుగా రాష్ట్రాల్లో? తర్వాత కేంద్రంలోనా?
దేశంలో పెద్దగా రాజకీయ హడావిడి లేకుండానే ఒక చారిత్రాత్మక చట్టపరమైన మార్పు నిశ్శబ్దంగా ముందుకు సాగుతోంది. అది యూనిఫామ్ సివిల్ కోడ్ (Uniform Civil Code – UCC).
చాలామందికి ఒక సందేహం వస్తోంది…
“UCC దేశమంతా ఒకేసారి అమలు చేయకుండా ముందుగా కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఎందుకు అమలు చేస్తున్నారు? తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశవ్యాప్తంగా తీసుకురానుందా?”
ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం భారత రాజ్యాంగంలోనే ఉంది.
Ads
రాజ్యాంగం ఏమి చెబుతోంది?
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 44 ప్రకారం, దేశ పౌరులందరికీ ఒకే విధమైన పౌర చట్టాలు (Uniform Civil Code) అమలు చేయాలని రాష్ట్ర విధాన మార్గదర్శక సూత్రాలలో పేర్కొన్నారు.
అయితే ఇది ప్రాథమిక హక్కు (Fundamental Right) కాదు. ఇది Directive Principle of State Policy. అంటే ప్రభుత్వం అమలు చేయడానికి ప్రయత్నించాల్సిన రాజ్యాంగ లక్ష్యం.
అలాగే వివాహం, విడాకులు, దత్తత, వారసత్వం వంటి అంశాలు Concurrent List లో ఉన్నాయి. అంటే వీటిపై కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా చట్టం చేయవచ్చు., రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కూడా చట్టాలు చేయవచ్చు.
అందుకే కొన్ని రాష్ట్రాలు ముందుగా తమ రాష్ట్రాల్లో UCC అమలు చేసే మార్గాన్ని ఎంచుకుంటున్నాయి.
ముందుగా రాష్ట్రాల్లో ఎందుకు?
ఇది ఒక విధంగా Pilot Model లాంటిది.
ఒక రాష్ట్రంలో చట్టం అమలు చేసిన తర్వాత.
✅ ప్రజలు ఎలా స్వీకరిస్తున్నారు?
✅ అమలులో ఎలాంటి న్యాయపరమైన సమస్యలు వస్తున్నాయి?
✅ కోర్టుల స్పందన ఎలా ఉంది?
✅ పరిపాలనా పరంగా ఎలాంటి మార్పులు అవసరం?
✅ ఏ నిబంధనలు మరింత మెరుగుపరచాలి?
వంటి అంశాలను అధ్యయనం చేయవచ్చు. ఈ అనుభవంతో తర్వాత ఇతర రాష్ట్రాలు తమ అవసరాలకు అనుగుణంగా చట్టాన్ని రూపొందించుకోవచ్చు.
తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏమి చేయవచ్చు?
ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాల్లో UCC విజయవంతంగా అమలైతే, ఆ అనుభవాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని భవిష్యత్తులో కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేసే UCC చట్టాన్ని తీసుకురావడానికి అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే దేశవ్యాప్తంగా UCCని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎప్పుడు తీసుకువస్తుంది అనే దానిపై ప్రస్తుతం అధికారిక ప్రకటన లేదు. కాబట్టి దీనిని ఒక సాధ్యమైన భవిష్యత్ పరిణామంగా మాత్రమే చూడాలి.
రాష్ట్రాల వారీగా UCC ప్రయాణం
ఉత్తరాఖండ్
ఇక్కడే UCC అమలు ప్రయాణం ప్రారంభమైంది. ఫిబ్రవరి 2024లో బిల్లు ఆమోదం. నిబంధనలు రూపొందించిన తర్వాత 2025 జనవరి 27న పూర్తి అమలు.
వివాహం, విడాకులు, వారసత్వం, దత్తత, లివ్-ఇన్ సంబంధాలకు ఒకే చట్టపరమైన విధానం అమల్లోకి వచ్చింది.
గుజరాత్
గుజరాత్ ప్రభుత్వం మాజీ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ రంజనా దేశాయ్ ఆధ్వర్యంలో కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. 20 లక్షలకు పైగా ప్రజాభిప్రాయాలను సేకరించింది. 2026 మార్చి 24న అసెంబ్లీలో సుదీర్ఘ చర్చ అనంతరం UCC బిల్లు ఆమోదం పొందింది.
అస్సాం
2026 మే 25న సీఎం హిమంత బిశ్వ శర్మ బిల్లును ప్రవేశపెట్టారు. అదే రోజు అసెంబ్లీ ఆమోదించింది. ఈ చట్టంలో బహుభార్యత్వంపై నిషేధం, లివ్-ఇన్ సంబంధాల తప్పనిసరి నమోదు, వ్యక్తిగత చట్టాల్లో ఏకరీతి విధానం వంటి అంశాలు ఉన్నాయి.
మధ్యప్రదేశ్
సీఎం మోహన్ యాదవ్ ప్రభుత్వం ఉత్తరాఖండ్, గుజరాత్ నమూనాలను అధ్యయనం చేస్తోంది. రిటైర్డ్ న్యాయమూర్తులు, న్యాయ నిపుణులతో కమిటీ ఏర్పాటు చేసి 2026 చివరి నాటికి అమలు లక్ష్యంగా పనిచేస్తోంది.
మహారాష్ట్ర
సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ ప్రభుత్వం రిటైర్డ్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి ఆధ్వర్యంలో కమిటీ ఏర్పాటు చేసింది. అసెంబ్లీలో ప్రభుత్వం UCC తీసుకురావడంపై పూర్తి సానుకూల వైఖరిని ప్రకటించింది.
రాజస్థాన్
భజన్లాల్ శర్మ ప్రభుత్వం జస్టిస్ రంజనా దేశాయ్ నేతృత్వంలో ముసాయిదా కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ప్రజల సూచనలు తీసుకునేందుకు ప్రత్యేక పోర్టల్, ప్రాంతీయ స్థాయి సంప్రదింపులు నిర్వహించనుంది.
ఉత్తరప్రదేశ్
24 కోట్ల జనాభా కలిగిన ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఉత్తరాఖండ్ నమూనాను పరిశీలిస్తోంది. UPలో UCC అమలైతే, అది స్వతంత్ర భారతదేశ చరిత్రలోనే అత్యంత పెద్ద చట్టపరమైన సంస్కరణల్లో ఒకటిగా నిలిచే అవకాశం ఉంది.
పశ్చిమ బెంగాల్
బీజేపీ ఎన్నికల హామీల్లో UCC ఒక ప్రధాన అంశంగా ఉంది. రాష్ట్రంలో దీనిపై రాజకీయ చర్చ కొనసాగుతోంది. అయితే జూన్ 29న UCC బిల్లు ప్రవేశపెడతారని చెప్పే సమాచారం ఉంది.
గమనించాల్సిన విషయం
ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో ఒక నమూనా కనిపిస్తోంది. ముందుగా ఒక రాష్ట్రం చట్టం చేస్తోంది. తర్వాత మరో రాష్ట్రం ఆ నమూనాను పరిశీలిస్తోంది. ప్రజాభిప్రాయాలు తీసుకుంటోంది. కమిటీలు ఏర్పాటు చేస్తోంది. చివరికి అసెంబ్లీలో చట్టం ఆమోదిస్తోంది.
అంటే ఇది ఒక్కరోజులో జరిగే నిర్ణయం కాదు. దశలవారీగా, చట్టపరమైన ప్రక్రియ ద్వారా ముందుకు సాగుతున్న సంస్కరణ.
28 ఏళ్ల రాజకీయ హామీ., అమలువైపు ప్రయాణం
1998 నుంచి భారతీయ జనతా పార్టీ ఎన్నికల మేనిఫెస్టోలో యూనిఫామ్ సివిల్ కోడ్ ఒక ప్రధాన హామీగా ఉంది. దాదాపు 28 సంవత్సరాల తర్వాత కొన్ని రాష్ట్రాలు దానిని చట్టరూపంలో అమలు చేయడం ప్రారంభించాయి.
భవిష్యత్తులో ఈ రాష్ట్రాల అనుభవం దేశవ్యాప్తంగా UCC అమలుకు పునాది అవుతుందా లేదా అనేది కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకునే నిర్ణయాలు, పార్లమెంట్ చట్టసభ ప్రక్రియ, అలాగే న్యాయపరమైన పరిణామాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
పార్లమెంట్ లో 2/3 మెజారిటీ సాధించే లక్ష్యం కూడా భవిష్యత్ లో ఈ UCC బిల్లు ను ఒక రాజ్యాంగ సవరణ రూపంలో ప్రవేశపెట్టి ఆమోదింపచేసే ప్రయత్నం కోసమే అని ఢిల్లీ వర్గాల్లో చర్చలున్నాయి. కేంద్రం లో చేసే ముందు 5, 6 రాష్ట్రాల్లో అమలు చేస్తే సాధక బాధకాలు తెలిసే అవకాశాలు ఉందని ఆలోచన.
పార్లమెంట్ లో రాజ్యాంగ సవరణ చేసి, 50 % కంటే ఎక్కువ అసెంబ్లీలలో ఆ సవరణను ratify చేస్తూ, ఆ సవరణను ఆమోదిస్తే కేంద్ర స్థాయిలో చట్టం అవుతుంది, ఇక రాష్ట్రాలు ప్రత్యేక చట్టం అయితే అవసరం ఉండదు. ఉపద్రష్ట పార్ధసారధి
Share this Article