చంద్రబాబు చెబితే నవ్వారు- కానీ భావి ప్రయోగాలు- ఆశలు మాత్రం అవే !!

.

రాత్రిపూట సూర్యరశ్మి ఎలా సాధ్యం? అంతరిక్షం నుంచి కరెంటు ఎలా వస్తుంది? ఇవి వినగానే కొంచెం నవ్వొచ్చే ప్రశ్నలే. ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు చేసిన వ్యాఖ్యలు కూడా సోషల్ మీడియాలో ఇలాంటి చర్చకే దారితీశాయి. అంతరిక్షం నుంచే నేరుగా ఇళ్లకు విద్యుత్తు అందే రోజులు వస్తాయని, రాత్రిపూట కూడా నిర్దిష్ట ప్రాంతాలకు సూర్యరశ్మిని అందించే సాంకేతికతను అన్వేషించాలని స్కైరూట్ సంస్థను కోరానని ఆయన చెప్పారు.

సభలో నవ్వులు, చప్పట్లు.. బయట ట్రోలింగ్! కానీ ఈ ఆలోచనను పూర్తిగా కొట్టిపారేయలేం. ఎందుకంటే ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు, అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థలు ఇప్పటికే ఇలాంటి ప్రయోగాల్లో ఉన్నాయి. కొన్ని విజయవంతమయ్యాయి. మరికొన్ని ఇంకా పరీక్షల దశలోనే ఉన్నాయి. అంటే చంద్రబాబు చెప్పింది రేపే జరిగిపోతుందని కాదు.. అసలు అలాంటి ప్రయత్నాలే లేవని కూడా కాదు.

అంతరిక్షం నుంచి రాత్రిపూట సూర్యరశ్మి! కాలిఫోర్నియాకు చెందిన Reflect Orbital అనే సంస్థ ఆలోచన ఆసక్తికరంగా ఉంది. భూమి చుట్టూ తిరిగే ఉపగ్రహాలకు పెద్ద అద్దాల వంటి ప్రతిబింబించే పలుచటి నిర్మాణాలను అమర్చి, సూర్యరశ్మిని భూమిపై నిర్దిష్ట ప్రాంతాలకు మళ్లించాలన్నది ఈ సంస్థ ప్రణాళిక. అంటే భూమిపై సూర్యుడు అస్తమించినా, అంతరిక్షంలో సూర్యకాంతి అందుబాటులో ఉన్నప్పుడు దాన్ని అద్దాల ద్వారా భూమిపైకి మళ్లించవచ్చన్నమాట. ముఖ్యంగా రాత్రిపూట సౌర విద్యుత్తు ఉత్పత్తి కేంద్రాలపై కాంతిని ప్రసరింపజేస్తే, వాటి ఉత్పత్తి సమయాన్ని పొడిగించవచ్చని సంస్థ భావిస్తోంది. అత్యవసర సమయాల్లో సహాయక చర్యలు, మారుమూల ప్రాంతాల్లో వెలుతురు వంటి అవసరాలకూ ఈ సాంకేతికత ఉపయోగపడవచ్చని చెబుతోంది.

ఇది కేవలం ఊహ కాదు. అమెరికా ఫెడరల్ కమ్యూనికేషన్స్ కమిషన్ (FCC) 2026 జులైలో ఈ సంస్థకు Eärendil-1 అనే ప్రయోగ ఉపగ్రహాన్ని పరీక్షించేందుకు అనుమతి ఇచ్చింది. అయితే ఇది పూర్తి స్థాయి వాణిజ్య సేవకు అనుమతి కాదు. ఒక ప్రయోగ ఉపగ్రహం ద్వారా సాంకేతికత సాధ్యాసాధ్యాలను పరీక్షించేందుకు ఇచ్చిన అనుమతి మాత్రమే. పైగా రాత్రిపూట కాంతి కాలుష్యం, ఖగోళ పరిశోధనలకు ఆటంకం, పక్షులు, ఇతర జీవుల సహజ జీవన చక్రాలపై ప్రభావం వంటి అభ్యంతరాలు కూడా వ్యక్తమవుతున్నాయి.

ఇక్కడే భారతదేశానికి ఒక ఆసక్తికరమైన అనుసంధానం ఉంది. Reflect Orbital సంస్థ భారతీయ అంతరిక్ష స్టార్టప్ స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్‌తో రెండు ఉపగ్రహ ప్రయోగాలకు ఒప్పందం చేసుకుంది. మొదటిది విక్రమ్-1 రాకెట్ ద్వారా, రెండోది ఇంకా అభివృద్ధి దశలో ఉన్న విక్రమ్-1U ద్వారా ప్రయోగించనున్నారు. అంటే చంద్రబాబు స్కైరూట్‌ను ఈ దిశగా ఆలోచించమని కోరడం వెనుక ఇప్పటికే ఒక అంతర్జాతీయ వాణిజ్య సంబంధం కూడా ఉంది. అయితే ఉపగ్రహాలు ప్రయోగించినంత మాత్రాన రాత్రిపూట సూర్యరశ్మి అందించే వ్యవస్థ విజయవంతమైనట్టు కాదు. అసలు పరీక్షలు ఇంకా ముందున్నాయి.

అంతరిక్షంలోనే విద్యుత్తు తయారీ.. భూమికి వైర్‌లెస్‌గా పంపడం! ఇది ఒక మార్గం. మరో ఆలోచన అంతకంటే పెద్దది. అంతరిక్షంలోనే భారీ సౌర విద్యుత్తు కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేయడం. భూమిపై సౌర విద్యుత్తుకు రాత్రి, మేఘాలు, వాతావరణం వంటి పరిమితులుంటాయి. కానీ అంతరిక్షంలో సరైన కక్ష్యలో ఏర్పాటు చేసిన సౌర ప్యానెల్స్‌కు ఎక్కువ సమయం సూర్యకాంతి అందుబాటులో ఉంటుంది. అక్కడ ఉత్పత్తి అయిన విద్యుత్తును మైక్రోవేవ్ కిరణాల రూపంలో భూమిపై ఏర్పాటు చేసిన ప్రత్యేక రిసీవర్లకు పంపి, తిరిగి విద్యుత్తుగా మార్చుకోవాలన్నది ఈ ప్రాజెక్టుల ఉద్దేశం. దీనినే Space-Based Solar Power (SBSP) అంటారు.

వినడానికి అద్భుతంగా ఉన్నా, ఇందులో సవాళ్లు కూడా అంతే పెద్దవి. వేల టన్నుల బరువుండే నిర్మాణాలను అంతరిక్షంలోకి తీసుకెళ్లడం, అక్కడ భారీ సౌర ప్యానెల్స్ ఏర్పాటు చేయడం, విద్యుత్తును అధిక సామర్థ్యంతో ప్రసారం చేయడం, భూమిపై సురక్షితంగా స్వీకరించడం.. ఇవన్నీ సాధించాల్సి ఉంటుంది. ఉత్పత్తి నుంచి వినియోగం వరకు మధ్యలో జరిగే శక్తి నష్టాలు, మొత్తం ప్రాజెక్టు ఖర్చు కూడా కీలకమైన అంశాలు.

• అయితే ఈ ఆలోచనపై ఇప్పటికే ప్రయోగాలు జరిగాయి. అమెరికాలోని కాల్టెక్ (Caltech) పరిశోధకులు 2023లో SSPD-1 అనే ప్రయోగ ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలోకి పంపారు. అందులోని MAPLE అనే వ్యవస్థ ద్వారా అంతరిక్షంలో వైర్‌లెస్‌గా విద్యుత్తును ప్రసారం చేయగలిగారు. భూమిపై ఒక నిర్దిష్ట ప్రదేశంలో కూడా ప్రసారమైన శక్తిని గుర్తించారు. 2024 జనవరిలో ఈ ప్రయోగం ముగిసినప్పుడు పరిశోధకులు దాని విజయాలతో పాటు ఎదురైన సమస్యలను కూడా విశ్లేషించారు. ఇది వాణిజ్య స్థాయిలో విద్యుత్తును భూమికి సరఫరా చేసిన ప్రయోగం కాదు. కానీ అంతరిక్షంలో వైర్‌లెస్ విద్యుత్ ప్రసారం సాధ్యమని చూపించిన ముఖ్యమైన అడుగు.

జపాన్ కూడా ఈ రంగంలో దశాబ్దాలుగా పరిశోధనలు చేస్తోంది. 2024లో విమానం నుంచి భూమికి మైక్రోవేవ్‌ల ద్వారా విద్యుత్తును ప్రసారం చేసే ప్రయోగం నిర్వహించింది. చైనా కూడా అంతరిక్ష సౌర విద్యుత్తు కేంద్రాల నిర్మాణంపై పరిశోధనలు సాగిస్తోంది. అంటే ఇది ఒక్క దేశం కల కాదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా భవిష్యత్తు ఇంధన అవసరాలకు ఒక ప్రత్యామ్నాయంగా పరిశీలిస్తున్న సాంకేతికత.

భూమిపైనే రాత్రి సూర్య విద్యుత్తు.. ఎన్టీపీసీ ప్రయోగం! అంతరిక్ష ప్రయోగాలు ఇంకా ప్రారంభ దశలో ఉండగానే, భూమిపైనే రాత్రిపూట సౌర విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేసే మరో మార్గాన్ని భారత్ పరీక్షించేందుకు సిద్ధమవుతోంది. రాజస్థాన్‌లోని భడ్లా సోలార్ పార్కులో ఎన్టీపీసీ (NTPC) 320 కిలోవాట్ల సామర్థ్యంతో ఒక పైలట్ ప్రాజెక్టును చేపట్టనుంది. దీనికి రాజస్థాన్ రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ కార్పొరేషన్ అనుమతి ఇచ్చింది.

ఇందులో ఉపయోగించనున్న సాంకేతికత థర్మల్ ఎనర్జీ స్టోరేజ్. పగటిపూట సూర్యరశ్మిని ప్రత్యేక వ్యవస్థ ద్వారా సేకరించి, అధిక ఉష్ణోగ్రతను తట్టుకునే సిరామిక్ మాడ్యూళ్లలో వేడి రూపంలో నిల్వ చేస్తారు. సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత ఈ వేడిని ఉపయోగించి గాలిని అధిక ఉష్ణోగ్రతకు వేడి చేసి టర్బైన్‌ను నడుపుతారు. తద్వారా రాత్రిపూట కూడా విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.

ఈ సాంకేతికతను అమెరికాకు చెందిన 24.7 Solar అభివృద్ధి చేసింది. సంప్రదాయ లిథియం- అయాన్ బ్యాటరీల్లో విద్యుత్తును నిల్వ చేయడానికి బదులుగా వేడి రూపంలో శక్తిని నిల్వ చేయడం దీని ప్రత్యేకత. అయితే ఈ 320 కిలోవాట్ల ప్రాజెక్టు ఇప్పటికే విజయవంతంగా విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేస్తోందని కాదు. ఇది పరీక్షించాల్సిన పైలట్ ప్రాజెక్టు మాత్రమే. విజయం సాధిస్తే పెద్ద స్థాయిలో అమలు చేసే అవకాశాలను పరిశీలిస్తారు. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్తును ఎన్టీపీసీ తన అంతర్గత అవసరాలకు వినియోగించనుంది.

భవిష్యత్తు ఇంధనం.. సూర్యుడేనా? ప్రపంచవ్యాప్తంగా విద్యుత్తు అవసరాలు పెరుగుతున్నాయి. ఏఐ డేటా సెంటర్లు, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, పారిశ్రామిక అవసరాలు.. అన్నీ కలిసి భవిష్యత్తులో అపారమైన విద్యుత్తు డిమాండ్‌ను సృష్టించబోతున్నాయి. బొగ్గు, చమురు వంటి సంప్రదాయ ఇంధనాలపై ఆధారపడటం తగ్గించాల్సిన అవసరమూ ఉంది. ఈ పరిస్థితుల్లో సూర్యుడి నుంచి లభించే అపారమైన శక్తిని మరింత సమర్థంగా వినియోగించుకోవడం తప్పనిసరి అవుతోంది. స్పేస్ ఎక్స్ ఏకంగా అంతరిక్షంలోనే డేటా సెంటర్ల ఆలోచన చేస్తోంది. నీరు, పవర్ సమస్యలుండవు… 

పగటిపూట విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేసి రాత్రికి నిల్వ చేయడం ఒక పద్ధతి. వేడిని నిల్వ చేసి రాత్రి విద్యుత్తుగా మార్చడం మరో పద్ధతి. అంతరిక్షంలోనే సౌర విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేసి భూమికి పంపడం ఇంకో మార్గం. ఉపగ్రహాల అద్దాలతో రాత్రిపూట సూర్యరశ్మిని మళ్లించడం మరో ప్రయోగం. వీటిలో ఏది ఎంతవరకు విజయవంతమవుతుందో కాలమే నిర్ణయిస్తుంది.

• ఒకప్పుడు విమానంలో ప్రయాణించడం, సముద్రం అడుగున ప్రయాణించడం, అంతరిక్షంలోకి వెళ్లడం కూడా అసాధ్యమైన ఆలోచనలుగానే కనిపించాయి. ప్రయోగాలు జరిగాయి. ప్రమాదాలు ఎదురయ్యాయి. విఫలాలు నమోదయ్యాయి. అయినా ప్రయత్నాలు ఆగలేదు. ఇప్పుడు అంతరిక్షం నుంచి విద్యుత్తు, రాత్రిపూట సూర్యకాంతి అనే ఆలోచనల విషయంలోనూ అదే పరిస్థితి.

చంద్రబాబు చెప్పిన ఆలోచనను చూసి నవ్వుకోవచ్చు. కానీ ప్రపంచం దానిపై ప్రయోగాలు చేస్తున్నప్పుడు ఆ ఆలోచనను చూసి నవ్వడం కంటే, అందులోని సాంకేతిక అవకాశాలను అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం. రేపు మన ఇళ్లకు అంతరిక్షం నుంచే విద్యుత్తు వస్తుందో లేదో తెలియదు. రాత్రిపూట కూడా సూర్యుడి వెలుతురుతో సోలార్ ప్లాంట్లు పనిచేస్తాయో లేదో తెలియదు. కానీ ఒకటి మాత్రం స్పష్టం.. భవిష్యత్తు ఇంధన రంగంలో సూర్యుడి పాత్ర మరింత పెరగబోతోంది. ఆ సూర్యుడిని అందుకోవడానికి మనిషి చూపు ఇప్పుడు ఆకాశం వైపు కూడా మళ్లింది!