ఇది ప్రకృతి కక్ష కాదు, ప్రతీకారం కాదు… బ్యాలెన్స్ చేస్తోంది తన ధర్మంగా !

.

( యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ ) … ప్రకృతి ప్రతీకారం కాదు… బ్యాలెన్స్!
మనిషి హద్దులు దాటిన ప్రతిసారీ చరిత్రలో ఏదో ఒకటి కూలిపోయింది!!

జనాభా పెరుగుదల గురించి మనం చిన్నప్పుడు చదువుకున్న సిద్ధాంతాల్లో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది మాల్తూస్ థియరీ ఆఫ్ పాపులేషన్. 1798లో థామస్ రాబర్ట్ మాల్తూస్ ఒక ఆసక్తికరమైన వాదన చేశాడు.

జనాభా వేగంగా పెరుగుతుంది. కానీ ఆహార ఉత్పత్తి అంతే వేగంగా పెరగదు. ఒక దశకు చేరుకున్న తర్వాత ప్రకృతి స్వయంగా ఆ పెరుగుదలకు అడ్డుకట్ట వేస్తుంది. కరువు, వ్యాధులు, యుద్ధాలు, మరణాలు… ఇవన్నీ జనాభాను మళ్లీ ఒక స్థాయికి తీసుకువస్తాయి.

మాల్తూస్ చెప్పింది పూర్తిగా నిజమైందా? కాదు. మానవుడు వ్యవసాయంలో, వైద్యంలో, సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో ఊహించని అభివృద్ధి సాధించాడు. ఆహార ఉత్పత్తి పెరిగింది. వ్యాధులను నియంత్రించడం నేర్చుకున్నాడు. యుద్ధాలను కూడా కొంతవరకు నియంత్రించగలిగాడు.

అయితే… మాల్తూస్‌కు తెలియని మరో ప్రపంచం ఇప్పుడు మన ముందుంది. అది కేవలం జనాభా పెరుగుదల ప్రపంచం కాదు. మనిషి అడుగు పెట్టని చోట కూడా మనిషి అడుగు పెడుతున్న ప్రపంచం.

250 ఏళ్ల క్రితం ఒక నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో కొన్ని వందల ఇళ్లు ఉండేవి. ఇప్పుడు అదే నది ఒడ్డున వేల ఇళ్లు. అప్పుడు కొండ సహజంగా ఉండేది. ఇప్పుడు కొండను కోసి రోడ్డు. కొండ అంచున రిసార్ట్. కొండ దిగువన టౌన్‌షిప్. వాగు పక్కన ఫామ్‌హౌస్. వరద మైదానంలో అపార్ట్‌మెంట్. అడవికి అంచున విల్లాలు.

కొండ మీద దేవాలయం ఉంటే అక్కడికి వెళ్లే భక్తుల సంఖ్య పెరిగింది. పర్యాటకం పెరిగింది. పిక్నిక్ స్పాట్లు పెరిగాయి. అడ్వెంచర్ టూరిజం పెరిగింది. జనం పెరిగారు. కార్లు పెరిగాయి. రోడ్లు పెరిగాయి. కాంక్రీట్ పెరిగింది. కానీ…

కొండ మాత్రం అదే కొండ.
నది మాత్రం అదే నది.
వాగు మాత్రం అదే వాగు.

ప్రకృతికి ఉన్న సామర్థ్యం మాత్రం మనిషి కోరికల వేగంతో పెరగలేదు. అక్కడే అసలు సమస్య మొదలవుతోంది.  సహజంగా నిలబడి ఉన్న కొండవాలును మనమే కోసి బలహీనపరుస్తాం. వర్షపు నీరు వెళ్లే మార్గాన్ని మనమే కాంక్రీటుతో మూసేస్తాం. నది తన వరద సమయంలో విస్తరించడానికి అవసరమైన మైదానాన్ని మనమే ఆక్రమిస్తాం. అడవిని తొలగించి అదే ప్రాంతంలో నిర్మాణాలు చేస్తాం.

తర్వాత ఒక భారీ వర్షం వస్తుంది. కొండచరియ విరిగిపడుతుంది. వాగు ఉప్పొంగుతుంది. నది తన పాత దారిని వెతుక్కుంటుంది. భూమి కదులుతుంది. ఇళ్లు కొట్టుకుపోతాయి. రోడ్లు తెగిపోతాయి. వరదో బురదో కమ్మేస్తుంది… కప్పేస్తుంది… మనిషి మాత్రం దానికి పేరు పెడతాడు…

“ప్రకృతి విపత్తు.” అవును. అది ప్రకృతి విపత్తే. కానీ ప్రశ్న ఇంకొకటి. ఆ విపత్తు ప్రభావం ఇంత పెద్దదిగా మారడానికి మనిషి పాత్ర ఎంత?

వరదలు పూర్వం కూడా వచ్చాయి. కొండచరియలు అప్పుడూ విరిగిపడ్డాయి. కరువులు అప్పుడూ వచ్చాయి. తుఫాన్లు అప్పుడూ వచ్చాయి. భూకంపాలు అప్పుడూ సంభవించాయి. కానీ ప్రమాదం సంభవించే ప్రాంతంలో ఇంతమంది మనుషులు ఉండేవారు కాదు. ఇంత ఆస్తి ఉండేది కాదు. ఇంత కాంక్రీట్ ఉండేది కాదు. ఇంత రహదారి నెట్‌వర్క్ ఉండేది కాదు. ఇంత పెద్ద నగరం ప్రమాదం మధ్యలో ఉండేది కాదు.

అందుకే… ప్రకృతి ప్రమాదం కొత్తది కాకపోవచ్చు. కానీ ఆ ప్రమాదం దారిలో మనం కట్టుకున్న ప్రపంచం మాత్రం కొత్తది. ఇక్కడి నుంచే మరో ఆలోచన మొదలవుతుంది.

ప్రకృతి నిజంగా మనిషిని “శిక్షిస్తుందా?” శాస్త్రీయంగా చూస్తే ప్రకృతికి కోపం ఉండదు. ప్రతీకారం ఉండదు. ఎవరు మంచి వారు, ఎవరు చెడ్డవారు అని తీర్పు చెప్పే న్యాయస్థానం కూడా ప్రకృతికి లేదు. కానీ ప్రకృతికి ఒక లక్షణం ఉంది. సమతుల్యత.

ఒక వ్యవస్థపై ఒత్తిడి పెరిగిపోతే, ఆ వ్యవస్థలో మార్పు వస్తుంది. అడవిని నరికితే నీటి చక్రం మారుతుంది. నీటి మార్గాలను మూసేస్తే వరద ముప్పు పెరుగుతుంది. కొండలను కోస్తే నేల స్థిరత్వం తగ్గుతుంది. నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలను ఆక్రమిస్తే వరద ప్రభావం పెరుగుతుంది. వాతావరణాన్ని వేడెక్కిస్తే తీవ్ర వర్షాలు, వేడి తరంగాలు, కరువులు వంటి సంఘటనల తీవ్రత మారవచ్చు.

అంటే… ప్రకృతి మన మీద కోపంతో ఏదీ చేయడం లేదు. మనమే ఒక వ్యవస్థలో మార్పులు చేస్తాం. ఆ మార్పులకు ప్రకృతి తన భౌతిక నియమాల ప్రకారం స్పందిస్తుంది. మనకు మాత్రం అది… “ప్రకృతి ప్రతీకారం”లా కనిపిస్తుంది. ఇదే ఆలోచనను మానవ నాగరికత చరిత్రకు వర్తింపజేస్తే మరింత ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న ఎదురవుతుంది.

గతంలోనూ ఎన్నో గొప్ప నాగరికతలు వచ్చాయి. విశాలమైన సామ్రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. నగరాలు నిర్మించారు. అపారమైన సంపద సృష్టించారు. అధికారాన్ని కేంద్రీకరించారు. తమ కాలంలో తామే శాశ్వతమని అనుకున్నాయి.

కానీ… ఏదీ శాశ్వతం కాలేదు. కొన్ని యుద్ధాల్లో కూలిపోయాయి. కొన్ని కరువుల్లో బలహీనపడ్డాయి. కొన్ని వ్యాధులతో క్షీణించాయి. కొన్ని పర్యావరణ మార్పులను తట్టుకోలేకపోయాయి. కొన్ని ఆర్థిక అసమానతలతో లోపల నుంచే పగిలిపోయాయి. కొన్ని తమ స్వంత విస్తరణ భారాన్నే మోయలేకపోయాయి. అంటే ప్రతి నాగరికతను ప్రకృతి వచ్చి ధ్వంసం చేసిందని చెప్పడం సరైంది కాదు.

కానీ ఒక విషయం మాత్రం చరిత్ర పదేపదే గుర్తు చేస్తుంది. ఒక వ్యవస్థ తన పరిమితులను మరిచిపోయినప్పుడు, దాని లోపలే దాని పతనానికి కారణాలు పెరుగుతాయి. అది మానవ సమాజమైనా కావచ్చు. ఆర్థిక వ్యవస్థైనా కావచ్చు. ఒక సామ్రాజ్యమైనా కావచ్చు. ఒక నగరమైనా కావచ్చు. లేదా మొత్తం పర్యావరణ వ్యవస్థైనా కావచ్చు.

ఇక్కడే మాల్తూస్ ఆలోచనకు ఒక కొత్త అర్థం కనిపిస్తుంది. మాల్తూస్ కాలంలో ప్రశ్న… “ఇంతమంది మనుషులను ప్రకృతి ఎలా పోషిస్తుంది?” ఇప్పుడు ప్రశ్న మరింత పెద్దది. “ఇంతమంది మనుషులు నివసించే ప్రపంచాన్ని మనిషి ఎంతకాలం తట్టుకోగలిగేలా ఉంచగలడు?”

ఇది కేవలం జనాభా సంఖ్యకు సంబంధించిన ప్రశ్న కాదు. మన వినియోగానికి సంబంధించిన ప్రశ్న. మన నిర్మాణాలకు సంబంధించిన ప్రశ్న. మన ఆశలకు సంబంధించిన ప్రశ్న. మనకు కావాల్సిన ప్రతి కొండను రోడ్డుగా మార్చుకుంటే… ప్రతి వాగును రియల్ ఎస్టేట్‌గా మార్చుకుంటే… ప్రతి అడవిని నిర్మాణ స్థలంగా చూస్తే… ప్రతి నదిని ఒక ప్రాజెక్టుగా మాత్రమే చూస్తే… ప్రతి సహజ ప్రదేశాన్ని పర్యాటక గమ్యస్థానంగా మార్చేస్తే…

ఒకరోజు ప్రకృతి మనకు బిల్లు పంపడం ఖాయం. ఆ బిల్లు ఒక్కరోజులో రావచ్చు. ఒక భారీ వర్షం రూపంలో. ఒక కొండచరియ రూపంలో. ఒక వరద రూపంలో. ఒక కరువు రూపంలో. ఒక తీవ్రమైన వేడి తరంగం రూపంలో. లేదా నెమ్మదిగా రావచ్చు. భూగర్భజలాలు తగ్గడం ద్వారా. నేల సారాన్ని కోల్పోవడం ద్వారా. అడవులు కనుమరుగవడం ద్వారా. జీవవైవిధ్యం క్షీణించడం ద్వారా. వాతావరణం మారడం ద్వారా.

అప్పుడు మనం మళ్లీ ఒక మాట అంటాం… “ప్రకృతి మమ్మల్ని శిక్షించింది.” కాదు. బహుశా ప్రకృతి శిక్షించలేదు. మనమే మన భవిష్యత్తును ప్రమాదంలో పెట్టి, దాని ఫలితాన్ని ప్రకృతి ద్వారా అందుకున్నాం. అందుకే ప్రకృతిని “ప్రతీకారం తీర్చుకునే శక్తి”గా చూడటం కంటే… మనిషి ఎంత దూరం వెళ్లవచ్చో గుర్తు చేసే వ్యవస్థగా చూడటం మంచిది.

మనిషి తన హద్దులను దాటిన ప్రతిసారీ ప్రకృతి తన నియమాలను మార్చదు. మనిషినే ఆ నియమాలకు తగ్గట్టుగా మార్చేస్తుంది. చరిత్రలో ఎన్నో నాగరికతలు వచ్చాయి. సింధు లోయ నాగరికతకు ముందు, వెనుక… ఎన్నో వెళ్లిపోయాయి.

వాటి రాజులు ఎక్కడున్నారో తెలియదు. వారి రాజప్రాసాదాలు శిథిలాలయ్యాయి. వారి పట్టణాలు మట్టిలో కలిశాయి. వారి గొప్పదనం చరిత్ర పుస్తకాలలో మిగిలింది. మన నాగరికత కూడా మినహాయింపు కాదు. మనం ఎంత గొప్పవాళ్లమని అనుకున్నా…

ఒక భారీ ప్రకృతి వ్యవస్థ ముందు మనిషి ఇంకా చాలా చాలా చాలా చిన్నవాడే. అందుకే అసలు భయం జనాభా పెరగడంలో లేదు. మనిషి పెరిగే కొద్దీ తన హద్దులు కూడా పెరిగిపోతున్నాయన్నదే అసలు భయం.

ప్రకృతి బ్యాలెన్స్ చేస్తుందా? అవును. కానీ అది మనపై కోపంతో కాదు. మనమే చెడగొట్టిన బ్యాలెన్స్‌ను తిరిగి తన నియమాల ప్రకారం సరిచేసుకుంటుంది. ఆ సరిదిద్దే ప్రక్రియలో… ఎవరు తప్పు చేశారు, ఎవరు చేయలేదు అనే తేడా ప్రకృతికి ఉండదు. అక్కడే మనిషి భయం మొదలవుతుంది.

ప్రకృతి ప్రమాదం కాదు.
ప్రకృతితో మనిషి పెట్టుకున్న ప్రమాదకరమైన పందెమే అసలు సమస్య.