.
‘రామాయణం’తో డబ్బింగ్‌కు కొత్త రూపం… మాటకు తగ్గట్టే పెదవుల కదలిక! తెర వెనుక ఏం జరిగింది? ( వి నవీన్ కుమార్ )
తెరమీద రణ్‌బీర్‌ కపూర్‌ కనిపిస్తున్నాడు. ఆయన గొంతులో తెలుగు మాట వినిపిస్తోంది. ఆశ్చర్యం అక్కడితో ఆగిపోలేదు. ఆ మాట పలుకుతున్నప్పుడు ఆయన పెదవులూ తెలుగు ఉచ్చారణకు తగ్గట్టుగానే కదులుతున్నాయి. ఎక్కడా పొంతన కుదరని డబ్బింగ్ సినిమా చూస్తున్న భావన కలగడం లేదు. హిందీ నటుడే తెలుగు నేర్చుకుని సంభాషణలు చెప్పాడా అనిపించేంత సహజత్వం! ఇటీవల విడుదలైన ‘రామాయణం’ తెలుగు వెర్షన్‌లో ఈ విశేషమే ఇప్పుడు సినీ ప్రియుల మధ్య చర్చకు దారితీసింది.
Ads
సినిమా నిర్మాణంలో కంప్యూటర్‌ గ్రాఫిక్స్‌ కొత్తేమీ కాదు. ఊహించని లోకాలను సృష్టించడం, వేలమంది సైనికులతో యుద్ధాలు చేయించడం, తెరమీద కనిపించని జీవులకు ప్రాణం పోయడం మనం చూస్తూనే ఉన్నాం. కానీ ఒక నటుడు పలకని భాషను ఆయన నోట సహజంగా పలికించడం? అది మరో కథ. అందునా ముఖంలోని అసలు భావం చెడిపోకుండా చేయడం అంత సులభమేమీ కాదు. ‘రామాయణం’ ఇప్పుడు ఆ సాంకేతికతను మరోసారి చర్చలోకి తీసుకొచ్చింది.
ఇన్నాళ్లూ మాట ఒకటి… పెదవి మరొకటి! డబ్బింగ్ సినిమాలు చూసే ప్రేక్షకులకు ఈ అనుభవం కొత్త కాదు. హిందీలో కథానాయకుడు ‘ముఝే మాఫ్‌ కరో’ అంటాడు. తెలుగులో ‘నన్ను క్షమించు’ అని వినిపిస్తుంది. భావం ఒక్కటే అయినా రెండు భాషల్లో అక్షరాల పలుకుబడి, మాటల నిడివి, పెదవుల కదలిక వేరు. హీరో నోరు మూసుకున్నా మాట వినిపిస్తుంటుంది. లేదంటే సంభాషణ పూర్తయిన తర్వాత కూడా పెదవులు కదులుతుంటాయి.
ఇలాంటి తేడాలను తగ్గించడానికి మన డబ్బింగ్ రచయితలు దశాబ్దాలుగా ఎన్నో ప్రయోగాలు చేస్తున్నారు. హిందీలోని నాలుగు మాటలకు తెలుగులో ఆరేడు మాటలు అవసరమైతే, భావం చెడకుండా వాటిని కుదించడానికి ప్రయత్నిస్తారు. డబ్బింగ్ కళాకారులు తెరమీద నటుడి నోటి కదలికలను గమనిస్తూ మాటల వేగాన్ని మార్చుకుంటారు. ఒక్కోసారి మంచి తెలుగు పదాన్ని కూడా వదిలేసి, పెదవులకు సరిపోయే మరో పదాన్ని ఎంచుకోవాల్సి వస్తుంది.
అంటే ఇన్నాళ్లూ తెరమీద నటుడి పెదవులకు మన భాషను సరిపెట్టేవారు. ఇప్పుడొచ్చిన కొత్త పద్ధతిలో మన భాషకు తగ్గట్టుగా తెరమీద నటుడి పెదవులనే మార్చుతున్నారు. అసలు తేడా ఇదే!
బ్రహ్మ ఏఐ… వెనుక ఉన్న కథేమిటి? నితేశ్‌ తివారీ దర్శకత్వంలో రణ్‌బీర్‌ కపూర్‌ రాముడిగా, సాయిపల్లవి సీతగా, యశ్‌ రావణుడిగా నటించిన ‘రామాయణం’ తొలి భాగం నవంబర్‌ 5న ప్రపంచవ్యాప్తంగా విడుదలైంది. ఈ భారీ చిత్ర నిర్మాణంలో నమిత్‌ మల్హోత్రాకు చెందిన ప్రైమ్‌ ఫోకస్‌ సంస్థ కీలక పాత్ర పోషించింది.
సినిమాను వివిధ భాషల్లో సహజంగా చూపించడానికి ఉపయోగించిన వ్యవస్థల్లో ‘బ్రహ్మ ఏఐ’ (Brahma AI) ఒకటి. ఇందులోని ‘వాణి’ (VAANI) అనే సాంకేతికత భాష మారినప్పుడు సంభాషణలకు తగినట్లుగా పెదవుల కదలికలను సరిచేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ముఖ్యంగా ఆంగ్ల వెర్షన్‌ రూపకల్పనలో దీని వినియోగం గురించి చిత్రబృందం వివరించింది.
తెలుగు వెర్షన్‌లోనూ పెదవుల కదలికలు సంభాషణలకు చక్కగా సరిపోతున్నాయని ప్రేక్షకులు ప్రశంసిస్తున్నారు. అయితే తెలుగు వెర్షన్‌లోని ప్రతి సన్నివేశాన్ని ఏ సాఫ్ట్‌వేర్‌తో, ఏ విధానంలో మార్చారనే పూర్తి సాంకేతిక వివరాలను చిత్రబృందం బహిర్గతం చేయలేదు. అందువల్ల ఆంగ్ల వెర్షన్‌కు వెల్లడించిన ప్రక్రియనే తెలుగులోనూ యథాతథంగా అనుసరించారని చెప్పడం సరికాదు.
అయితే బహుభాషా చిత్రాల రూపకల్పనలో ఏఐ ఆధారిత లిప్‌సింక్‌ సాంకేతికతను ఉపయోగించినట్లు దర్శకుడు స్వయంగా ధ్రువీకరించారు.
గొంతు మాత్రం మనిషిదే! ఇక్కడ చాలామందికి ఒక సందేహం రావచ్చు. రణ్‌బీర్‌ గొంతునే కంప్యూటర్‌తో తెలుగులోకి మార్చారా? డబ్బింగ్ కళాకారుడి అవసరం లేకుండానే సంభాషణలు తయారయ్యాయా?
ఈ ప్రశ్నలకు దర్శకుడు నితేశ్‌ తివారీ అక్టోబర్‌ 27న లాస్‌ ఏంజెలెస్‌లో జరిగిన చిత్ర ప్రదర్శన సందర్భంగా సమాధానమిచ్చారు. సంభాషణలకు గొంతులు అందించింది నిజమైన కళాకారులేనని, ఏఐను పెదవుల కదలికలను సరిచేయడానికే ఉపయోగించామని స్పష్టం చేశారు.
- నిర్మాత నమిత్‌ మల్హోత్రా చెప్పిన వివరాలు మరింత ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి. ఆంగ్ల రూపకల్పన కోసం ముందుగా సంభాషణలను ఆ భాషలో సహజంగా వినిపించేలా తిరిగి రాయించారు. వాటిని కళాకారులతో పలికించారు. ఆ గొంతుకు తగినట్లుగా పెదవులు ఎలా కదలాలో చూపించడానికి ప్రత్యేకంగా మనుషులతోనే మరో ప్రదర్శన చేయించారు. ఆ కదలికలను అసలు నటుడి ముఖంలో కలిసిపోయేలా చేయడానికి కంప్యూటర్‌ సాంకేతికతను ఉపయోగించారు.
ఇందులో ‘హ్యూమన్‌ డ్రైవర్‌’ అనే విధానం కీలకం. అంటే మాట పలికినప్పుడు ముఖం ఎలా కదలాలో చూపించే వ్యక్తి. ఆయన ప్రదర్శన ఆధారంగా అసలు నటుడి ముఖంలోని కదలికలను సరిచేస్తారు. ఇది విన్నాక ఒక విషయం స్పష్టమవుతుంది. కంప్యూటర్‌ తనంతట తానుగా నటుడి స్థానంలో నటించడం లేదు. మనిషి అందించిన నటననే మరో భాషలో సహజంగా కనిపించేలా తీర్చిదిద్దుతోంది.
‘ప’ పలికినా… ‘మ’ అన్నా తేడా తెలుస్తుంది! మనిషి మాట్లాడుతున్నప్పుడు నోరు ఎలా కదులుతుందో ఎప్పుడైనా గమనించారా? ‘ప’, ‘బ’, ‘మ’ వంటి అక్షరాలు పలికేటప్పుడు రెండు పెదవులూ కలుస్తాయి. ‘ఆ’ అనేటప్పుడు నోరు బాగా తెరుచుకుంటుంది. ‘ఊ’ పలికేటప్పుడు పెదవులు ముందుకు వచ్చి గుండ్రంగా మారుతాయి.
ఈ చిన్నచిన్న తేడాలే లిప్‌సింక్‌కు ప్రాణం. సాధారణంగా ఆధునిక ఏఐ వ్యవస్థలు మాటలోని శబ్దాలను, వాటి సమయాన్ని విశ్లేషించి పెదవుల కదలికలకు తగిన నమూనాలను రూపొందిస్తాయి. మాట పలికేటప్పుడు కనిపించే నోటి ఆకృతులను సాంకేతిక పరిభాషలో ‘వైజీమ్స్‌’ (Visemes) అంటారు.
ఒక్కో శబ్దానికి ఏ ఆకృతి అవసరమో గుర్తించి, దానికి అనుగుణంగా నోటి కదలికను సరిచేయవచ్చు. అయితే ఇంతటితో పని పూర్తికాదు. పెదవులు మార్చిన చోట చర్మం రంగు, వెలుతురు, నీడ, ముఖం తిరిగే తీరు కూడా అసలు దృశ్యంతో కలిసిపోవాలి. లేదంటే ఆ మార్పు వెంటనే బయటపడుతుంది.
ఇవి ఆధునిక లిప్‌సింక్‌ వ్యవస్థల సాధారణ సూత్రాలు. ‘రామాయణం’ కోసం రూపొందించిన ప్రత్యేక సాఫ్ట్‌వేర్‌ అంతర్గతంగా వీటిలో ఏ పద్ధతులను ఎంతవరకు అనుసరించిందనేది పూర్తిగా వెల్లడికాలేదు.
పెదవులు సరిపోతే చాలదుగా! నిజానికి ఈ సాంకేతికత ఎదుర్కొనే పెద్ద సవాలు పెదవుల కదలిక కాదు. ముఖంలోని భావాన్ని కాపాడడం. ఒక నటుడు కోపంతో మాట్లాడుతున్నాడనుకుందాం. అతని దవడ బిగుసుకుంటుంది. కళ్ల చుట్టూ కండరాలు మారతాయి. పెదవుల దగ్గర ఒత్తిడి కనిపిస్తుంది. అదే నటుడు బాధతో మాట్లాడితే ఈ కదలికలన్నీ భిన్నంగా ఉంటాయి.
కొత్త భాషకు తగ్గట్టుగా పెదవులను మార్చే ప్రయత్నంలో ఈ సహజమైన భావం చెడిపోతే మొత్తం సన్నివేశమే కృత్రిమంగా మారుతుంది. ప్రేక్షకుడు కథలో లీనమవడానికి బదులు నటుడి ముఖాన్నే పరిశీలించడం మొదలుపెడతాడు.
అందుకే క్లోజప్‌ సన్నివేశాల్లో ఇలాంటి మార్పులు మరింత కష్టమైన పని. ముఖంలో చిన్న తేడా వచ్చినా పెద్ద తెరమీద స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. కంప్యూటర్‌ ఎంత తెలివిగా పనిచేసినా చివరకు దాన్ని పరిశీలించి, అవసరమైన చోట సరిదిద్దే నిపుణుల పాత్ర తప్పనిసరి.
‘రామాయణం’లో భారీ దృశ్య రూపకల్పనకు డీఎన్‌ఈజీ వంటి సంస్థల నైపుణ్యం తోడైంది. కళ్లుచెదిరే యుద్ధ దృశ్యాలను సృష్టించడం ఒక గొప్ప పని అయితే, మార్చిన పెదవి కదలికను ప్రేక్షకుడు గుర్తించకుండా చేయడం మరో రకమైన నైపుణ్యం. రెండో పనిలో సాంకేతికత కనిపించకపోవడమే దాని గొప్పతనం.
తెలుగు మాటకు తెలుగు నుడికారం ఉండాలి! ‘రామాయణం’ తెలుగు వెర్షన్‌లో లిప్‌సింక్‌పై ప్రశంసలు వచ్చినప్పటికీ, సంభాషణల్లో కొన్ని పదప్రయోగాలపై అభ్యంతరాలూ వ్యక్తమయ్యాయి. ఇది గమనించాల్సిన విషయం.
పెదవులు తెలుగు మాటలకు చక్కగా సరిపోయినా, ఆ మాటలు మన భాషలో సహజంగా లేకపోతే ప్రయోజనం ఏమిటి? తెలుగు ప్రేక్షకుడికి పాత్ర నోట వినిపించే ప్రతి పదం అర్థమవడమే కాదు, ఆ పాత్ర స్వభావానికీ సరిపోవాలి.
రాముడి మాటల్లో ఉండాల్సిన సంయమనం, రావణుడి సంభాషణల్లో కనిపించాల్సిన గాంభీర్యం, సీత పలుకుల్లోని సున్నితత్వం… ఇవన్నీ కేవలం పెదవుల కదలికలతో రావు. రచయిత ప్రతిభ, గొంతు కళాకారుడి అభినయం, దర్శకుడి అవగాహన కలిసినప్పుడే సాధ్యమవుతాయి.
అందుకే సాంకేతికత ఎంత అభివృద్ధి చెందినా డబ్బింగ్ రచయిత, సంభాషణలు చెప్పే కళాకారుడు ప్రాధాన్యం కోల్పోరు. పైగా వారి బాధ్యత మరింత పెరుగుతుంది.
ఇక హీరోలందరూ మన భాషలోనే మాట్లాడతారా? ఈ పద్ధతి విస్తృతంగా అందుబాటులోకి వస్తే భారతీయ సినిమా మార్కెట్‌లో ఆసక్తికరమైన మార్పులు రావచ్చు. తెలుగు సినిమా హిందీలో విడుదలైనా, తమిళ నటుడి సినిమా తెలుగులో వచ్చినా, హాలీవుడ్‌ కథానాయకుడు మన భాషలో మాట్లాడుతున్నట్లుగా చూపించడం సాధ్యమవుతుంది.
అయితే ఇది ఇప్పటికిప్పుడు అన్ని సినిమాలకూ అందుబాటులోకి వస్తుందనుకోవడం తొందరపాటు. ప్రత్యేకంగా కళాకారులతో పని చేయించడం, ముఖ కదలికలను చిత్రీకరించడం, వాటిని అసలు దృశ్యాల్లో కలపడం ఖర్చుతో కూడుకున్న వ్యవహారం. నమిత్‌ మల్హోత్రా వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, ‘రామాయణం’ ఆంగ్ల రూపకల్పనకు సాధారణ డబ్బింగ్ కంటే ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువ వ్యయం, శ్రమ అవసరమయ్యాయి.
మరోవైపు నటుల ముఖాలను, గొంతులను వారి అనుమతి లేకుండా మార్చే ప్రమాదం కూడా ఉంది. సాంకేతికత దుర్వినియోగం కాకుండా నటులు, డబ్బింగ్ కళాకారుల హక్కులను కాపాడటం చిత్ర పరిశ్రమ ముందున్న మరో సవాలు.
ఈ పరిణామాన్ని కేవలం కంప్యూటర్‌ సాధించిన విజయంగా చూడలేం. భాష కోసం కష్టపడే రచయిత, సంభాషణలో ప్రాణం పోసే కళాకారుడు, ముఖంలోని భావాన్ని కాపాడే సాంకేతిక నిపుణుడు… వీళ్లందరి సమష్టి కృషిగానే చూడాలి.
సినిమా పుట్టినప్పుడు తెరమీద బొమ్మ కదిలింది. ఆ తర్వాత బొమ్మకు మాట వచ్చింది. రంగులు చేరాయి. కంప్యూటర్‌ గ్రాఫిక్స్‌తో ఊహలకు రెక్కలొచ్చాయి. ఇప్పుడు ఆ మాట ఏ భాషలో వినిపిస్తే, తెరమీద పెదవులూ అదే భాషకు అనుగుణంగా కదిలే దశకు చేరుకున్నాం.
‘రామాయణం’ ఆ మార్పు సాధ్యమేనని మరోసారి చూపించింది… ఇన్నాళ్లూ మనం నటుడి పెదవులకు సరిపోయే మాటలను వెతికాం. ఇకపై మన మాటలకు సరిపోయేలా నటుడి పెదవులనే మార్చవచ్చు. డబ్బింగ్ సినిమా భవిష్యత్తును మార్చగలిగే అసలు మలుపు ఇదే!
Share this Article