నీ లీల పాడెద దేవా! ఆ విశిష్ట నాదస్వరానికి దీటైన స్వరాలాపన!

.

( అప్పరసు శ్రీనివాసరావు –  98499 98010  ) బహువా 2006లోనేమో… నా ఆరాధ్య గాయని, గానకోకిల ఎస్. జానకిని కలిసే అదృష్టం నాకు దక్కింది. ఆమె మరో దిగ్గజ గాయకుడు ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యంతో కలిసి హైదరాబాద్‌లోని రవీంద్రభారతిలో ప్రత్యక్ష సంగీత కచేరీ కోసం వచ్చారు.

ఆ సమయంలో నేను డెక్కన్ క్రానికల్‌లో స్పెషల్ కరస్పాండెంట్‌గా పనిచేస్తున్నాను. కానీ ఆమెను ఇంటర్వ్యూ చేయాలన్న ఉద్దేశంకంటే, ఒకసారి ప్రత్యక్షంగా చూడాలని, ఆమె పాదాలను ఒక్కసారైనా తాకాలని నాకు ఎంతో తపన. ప్రముఖ టెలివిజన్ ఛానల్‌తో అనుబంధం ఉన్న నా స్నేహితుడు దివంగత జి. వెంకటరామన్ ఆ ఇంటర్వ్యూను ఏర్పాటు చేశారు.

హోటల్‌లోని ఆమె గదిలోకి అడుగుపెట్టగానే నాకు చెప్పలేని ఏదో దివ్యానుభూతి కలిగింది. జానకి గారు నిరాడంబరతకు ప్రతిరూపం. ఎంతో ఆప్యాయంగా, చిరునవ్వుతో నన్ను ఆహ్వానించారు. “ఏమబ్బాయ్… నా గురించి కొత్తగా ఏమి రాస్తావు ఇంటర్వ్యూలో?” అని చిరునవ్వుతో అడిగారు.

ఆ ప్రశ్నకు నా దగ్గర సమాధానం లేదు. “మిమ్మల్ని ఒక్కసారి చూడాలనే కోరికతో వచ్చాను. ఇంటర్వ్యూ ఇవ్వకపోయినా నాకు ఎలాంటి అభ్యంతరం లేదు. మిమ్మల్ని చూసి, మీ పాదాలకు నమస్కరించే అదృష్టం దక్కింది. నా జన్మ ధన్యమైంది” అని చెప్పి ఆమె పాదాలకు నమస్కరించాను.

ఆమె మృదువుగా నవ్వుతూ, తన మధుర స్వరంలో… “అడగమ్మా… నో ప్రాబ్లమ్” అన్నారు. ఆ తర్వాత కొన్ని సాధారణ ప్రశ్నలు అడిగిన అనంతరం, ఆమెకు శాస్త్రీయ సంగీతంలో ఉన్న పునాది గురించి, సినీ సంగీత ప్రపంచానికి ఎలా అలవాటు పడ్డారో, తన గాత్రంలో అంత అద్భుతమైన మాడ్యులేషన్ ఎలా సాధించారో, ఆమె గాన మాధుర్యానికి రహస్యం ఏమిటో అడిగాను.

ఆమె ప్రతి ప్రశ్నకు ఎంతో ఓర్పుతో సమాధానం చెప్పారు. గతంలోని అనేక సంఘటనలను గుర్తు చేసుకుంటూ, మధ్య మధ్యలో భావోద్వేగానికి లోనయ్యారు.

ఆ తర్వాత నేను ఆమెను ఒక ప్రశ్న అడిగాను. 1962లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం మురిపించే మువ్వలులోని “నీ లీల పాడెద దేవా” పాటలో ప్రముఖ నాదస్వర విద్వాంసుడు కారైకురిచ్చి అరుణాచలం వాయించిన నాదస్వర స్వరస్థాయికి అనుగుణంగా ఆమె ఎలా ఆలపించగలిగారు అని నా ప్రశ్న. తమిళ క్లాసిక్ కొంజుం సలంగైకు రీమేక్‌గా రూపొందిన ఈ చిత్రంలోని ఆ పాట నా దృష్టిలో జానకి గారు ఆలపించిన అత్యుత్తమ శాస్త్రీయ గీతాల్లో ఒకటి.

నా ప్రశ్న విన్న ఆమె కాసేపు ఆలోచనలో పడిపోయారు. ఆ రోజుల్లో ఆ పాటను మొదట పి. సుశీల గారికి ఆఫర్ చేశారని, ఆ నాదస్వర స్వరస్థాయిని అందుకోవడం కష్టమని భావించి ఆమె తిరస్కరించారనే ప్రచారం ఉండేదని కూడా నేను ప్రస్తావించాను.

నో, నో, అది ఆ పాట నాకు వచ్చిన అవకాశమే

జానకి గారు ఆ ప్రచారాన్ని పూర్తిగా ఖండించారు. “ఆ పాటను నేరుగా నాకే ఇచ్చారు,” అని స్పష్టం చేశారు. ఆ తర్వాత మరింత ఆసక్తికరమైన విషయాన్ని చెప్పారు.

• “నేను విద్వాన్ అరుణాచలం గారిని ఎప్పుడూ ప్రత్యక్షంగా కలవలేదు. నాదస్వరం, గానం రెండూ వేర్వేరు సమయాల్లో, వేర్వేరు స్టూడియోల్లో రికార్డ్ అయ్యాయి. ముందుగా చెన్నైలో నాదస్వర భాగాలను రికార్డ్ చేశారు. ఆ తర్వాత నేను బొంబాయిలోని రామన్ స్టూడియోలో నా గాత్రాన్ని రికార్డ్ చేశాను,” అని చెప్పారు.

“ఆ పాట ఘనవిజయం సాధించింది. అరుణాచలం గారిని ఒకసారి కలిసి నమస్కరించాలని నాకు ఎప్పుడూ కోరిక ఉండేది. కానీ ఆయన 1964లోనే మరణించారు. అందువల్ల ఆయనను ప్రత్యక్షంగా కలిసే అవకాశం నాకు దక్కలేదు,” అని ఆమె చెప్పారు.

ఆమె పద్మభూషణ్‌ను ఎందుకు తిరస్కరించింది?

దక్షిణ భారతదేశం నుంచి వచ్చిన అసాధారణ ప్రతిభకు జాతీయ స్థాయిలో తగిన గుర్తింపు లభించకపోవడంపై కూడా జానకి గారు తన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.

“లతా మంగేష్కర్ గారికి భారతరత్న రావడం పూర్తిగా సముచితమే. అందులో నాకు ఎలాంటి అభ్యంతరం లేదు. కానీ మన పి. సుశీల గారిని ఎందుకు ప్రభుత్వం విస్మరించింది? ప్రతిభలో ఆమె లతాజీకి ఏమాత్రం తీసిపోరు. ఆమె కూడా భారతరత్నకు పూర్తిగా అర్హురాలే” అని ఆమె అన్నారు.

బహుశా ఇదే భావన కారణంగా 2013లో భారత ప్రభుత్వం ప్రదానం చేసిన పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని కూడా ఆమె తిరస్కరించి ఉండొచ్చు. ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా సాగిన తన విశిష్ట సంగీత ప్రస్థానానికి ఆ గౌరవం చాలా ఆలస్యంగా వచ్చిందని, అలాగే దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారాల్లో దక్షిణ భారత కళాకారులు చాలా కాలంగా నిర్లక్ష్యానికి గురవుతున్నారనే బాధను ఆమె వ్యక్తం చేశారు.

• (నిజానికి జానకి భారతరత్నకు అర్హురాలు… 17 భాషలు, 50 వేల పాటలు, ధన్యజీవి… కాదు, ఆమె పాటను విన్నవాళ్లు ధన్యజీవులు… చిన్న పిల్లలా పాడటం, నవ్వును స్వరాల్లో వినిపించడం, నాదస్వరంతో పోటీపడటం… ఆమెను మించిన వర్సలైట్ సింగర్ భారత దేశంలో మరొకరు రాలేదు, రారు… పాడని రాగం లేదు, పలకని గమకం లేదు… ఎంత సార్థకజీవివి తల్లీ…)

“దశాబ్దాలుగా కోట్లాది మంది అభిమానులు, శ్రోతలు నాకు చూపిస్తున్న ప్రేమాభిమానాలే నాకు లభించిన గొప్ప అవార్డు,” అని ఆమె అన్నారు. సుమారు అరగంట పాటు సాగిన ఆ ఇంటర్వ్యూ ముగిసే సమయానికి, అప్పటి వరకు నిశ్శబ్దంగా మా సంభాషణను గమనిస్తున్న ఆమె కుమారుడు మురళీకృష్ణను నాకు పరిచయం చేశారు. ఈ ఏడాది ఆరంభంలో ఆయన కూడా కన్నుమూశారు.

వెళ్లే ముందు మరోసారి ఆమె పాదాలకు నమస్కరించి, భావోద్వేగాలతో నిండిన హృదయంతో హోటల్ గది నుంచి బయటకు వచ్చాను. మరుసటి రోజు ఆమె ప్రత్యక్ష సంగీత కచేరీకి హాజరై, ఆమె మధుర గానాన్ని స్వయంగా ఆస్వాదించే అదృష్టం కూడా నాకు లభించింది.

ఈ సాయంత్రం ఎస్. జానకిగారి ప్రశాంతమైన మరణవార్త టెలివిజన్ ఛానళ్లలో ప్రసారమైన క్షణం… ఆమెతో జరిగిన ఆ తొలి, చివరి భేటీ జ్ఞాపకాలు ఒక్కసారిగా నా కళ్లముందు కదలాడాయి. తరతరాలను అలరించిన ఆ మాయా మధుర స్వరం… నా దృష్టిలో ఇప్పటికీ అపూర్వం, అసమానం…

జయంతి తే సుకృతినో రససిద్ధాః కవీశ్వరాః
నాస్తి తేషాం యశః కాయే జరామరణజం భయం