చైనా కంట్లో నలుసు! – హఠాత్తుగా ఇండియాలో వాలిన బర్మా చీఫ్!

.

చైనాకు చెక్, అమెరికాకు షాక్: భారత్ వేసిన ‘ప్రాక్టికల్ డిప్లమసీ’ మాస్టర్‌స్ట్రోక్!
అంతర్జాతీయ రాజకీయాల చదరంగంలో ఎప్పుడు ఏ దేశం ఎలాంటి వ్యూహం రచిస్తుందో ఊహించడం కష్టం. తాజాగా మయన్మార్ మిలిటరీ పాలకుడు జనరల్ మిన్ ఆంగ్ హ్లెయింగ్ తన మొదటి విదేశీ పర్యటనకు బీజింగ్‌ను కాదని, అనూహ్యంగా విమానం తిప్పుకొని నేరుగా ఢిల్లీలో వాలడం ప్రపంచ దౌత్య వర్గాలను ఆశ్చర్యపరిచింది.

ప్రజాస్వామ్య నీతులు చెప్పే అమెరికా లాంటి పశ్చిమ దేశాలను పక్కనపెట్టి, కేవలం జాతీయ ప్రయోజనాలే పరమావధిగా భారత్ అమలు చేసిన ఈ ‘ప్రాక్టికల్ డిప్లమసీ’ (ఆచరణాత్మక దౌత్యం) లేదా ‘రియల్‌పాలిటిక్స్’ వెనుక ఒక పెద్ద వ్యూహాత్మక స్కెచ్ ఉంది.

1. నీతులు లేవు.. కేవలం జాతీయ ప్రయోజనాలే! (Realpolitik vs Idealism)
అమెరికా వంటి దేశాలు తరచుగా ‘ప్రజాస్వామ్య విలువలు’, ‘మానవ హక్కులు’ అనే గొడుగు కింద ఇతర దేశాలకు ‘డెమోక్రసీ క్లాసులు’ పీకుతుంటాయి. కానీ, భారత విదేశాంగ శాఖ ఈసారి రూట్ మార్చింది. “మీ దేశంలో ప్రజాస్వామ్యం ఉందా, మిలిటరీ రూల్ ఉందా అనే అంతర్గత విషయాలు మాకు అనవసరం. అధికారంలో ఉన్న మీతోనే మాకు వ్యాపారం, దేశ రక్షణ ముఖ్యం” అనే స్పష్టమైన సంకేతాన్ని ఇచ్చింది. పొరుగు దేశాల అంతర్గత పంచాయతీల్లో వేలు పెట్టకుండా, ‘మన దేశానికి ఏం లాభం?’ అనే కోణంలో మాత్రమే ఆలోచించే ఈ విధానం నేటి ప్రపంచానికి అత్యంత అవసరంగా మారింది.

2. ఈశాన్య సరిహద్దుల భద్రత – చైనా ‘డబుల్ గేమ్’కు బ్రేక్
మన ఈశాన్య రాష్ట్రాల భద్రతకు మయన్మార్ సరిహద్దు చాలా కీలకం. అక్కడ చైనా ఒకవైపు ప్రభుత్వానికి మద్దతిస్తూనే, మరోవైపు అక్కడి తీవ్రవాదులకు ఆయుధాలు ఇస్తూ భారత్‌లోకి అక్రమ రవాణా చేయిస్తూ డబుల్ గేమ్ ఆడుతోంది.

ఇలాంటి తరుణంలో మోదీ- దోవల్ ద్వయం ఒకవైపు సరిహద్దుల్లో కంచె వేస్తూనే, మరోవైపు మయన్మార్ దేశాధినేతతో “మా వ్యతిరేక శక్తులకు మీ భూమిని వాడొద్దు” అని హామీ రాయించుకోవడం ఒక పెద్ద దౌత్య విజయం.

మయన్మార్ ప్రభుత్వంతో నేరుగా సంబంధాలు పెట్టుకోవడం ద్వారా అక్కడ చైనా విస్తరిస్తున్న వ్యూహాత్మక ప్రభావానికి భారత్ గట్టి బ్రేక్ వేయగలిగింది.

ఈ మాస్టర్‌స్ట్రోక్ వల్ల భారత్‌కు చేకూరే 3 అతిపెద్ద లాభాలు:
రోడ్డు మార్గంలో బ్యాంకాక్: మయన్మార్ మీదుగా సాగే ‘భారత్-మయన్మార్-థాయ్‌లాండ్’ త్రైపాక్షిక హైవే ప్రాజెక్ట్ త్వరలోనే పూర్తి కాబోతోంది. ఇది సాకారమైతే, రేపు పొద్దున మనం హైదరాబాద్‌లో కారెక్కితే రోడ్డు మార్గం ద్వారా నేరుగా థాయ్‌లాండ్ రాజధాని బ్యాంకాక్‌కు చేరుకోవచ్చు. ఇది వాణిజ్యాన్ని, పర్యాటకాన్ని ఊహించని స్థాయికి తీసుకెళ్తుంది.

బంగ్లాదేశ్‌కు బైపాస్ (కాలాదాన్ ప్రాజెక్ట్): సముద్ర మార్గం ద్వారా కోల్‌కతా నుండి మయన్మార్‌లోని ‘సిట్వే’ పోర్టుకు సరుకులు పంపి, అక్కడి నుండి రోడ్డు/నది మార్గాల ద్వారా ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు చేర్చే కాలాదాన్ మల్టీ-మోడల్ ప్రాజెక్ట్ వేగవంతం కాబోతోంది. భవిష్యత్తులో బంగ్లాదేశ్‌తో రాజకీయ సమీకరణాలు మారి మనకు ఇబ్బంది ఎదురైనా, ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు సరుకుల రవాణా ఆగిపోకుండా ఉండేందుకు ఇదొక అద్భుతమైన ‘లైఫ్ లైన్’ బైపాస్ రూట్.

డాలర్‌కు చెక్ (De-dollarization): ఇకపై ఇరు దేశాల మధ్య వాణిజ్యం అమెరికన్ డాలర్లలో కాకుండా.. భారత రూపాయి, మయన్మార్ ‘కియాట్’ కరెన్సీల్లోనే జరగబోతోంది. ఇది అంతర్జాతీయంగా రూపాయి బలాన్ని పెంచడమే కాకుండా, పశ్చిమ దేశాల ఆర్థిక ఆంక్షల ప్రభావం మనపై పడకుండా కాపాడుతుంది.

నాణేనికి మరో వైపు: సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయా?
భారత్ తీసుకున్న ఈ రియల్‌పాలిటిక్స్ విధానం వంద శాతం కరెక్ట్ అనిపిస్తున్నప్పటికీ, దౌత్యనీతిలో దీనికి కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి:

సుస్థిరతపై ప్రశ్నలు: మిలిటరీ ప్రభుత్వాలు ఎప్పుడూ ప్రజల తిరుగుబాటుకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది. భవిష్యత్తులో మయన్మార్‌లో ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం వస్తే, అప్పుడు ఈ ఒప్పందాల పరిస్థితి ఏంటనేది ఒక సవాలు.

మానవ హక్కుల వాదన: ప్రజాస్వామ్యం లేని మిలిటరీ పాలనను సమర్థించినట్టు అవుతుందనే విమర్శలు అంతర్జాతీయంగా వచ్చే అవకాశం ఉంది. అయితే, అమెరికా కూడా తన స్వప్రయోజనాల కోసం సౌదీ అరేబియా వంటి రాచరికపు దేశాలతో ఒప్పందాలు చేసుకున్న దాఖలాలు ఉన్నాయి కాబట్టి, భారత్ తన జాతీయ ప్రయోజనాలకే ప్రథమ ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం సమంజసమే.

ఏ దేశానికైనా శాశ్వత శత్రువులు, శాశ్వత మిత్రులు ఉండరు.. (ఉదాహరణకు… ఒకప్పుడు ఆఫ్ఘన్ తాలిబన్లతో ఇండియా సంబంధాలకు ఇప్పటికీ పూర్తి మార్పు) కేవలం “జాతీయ ప్రయోజనాలే అత్యున్నతమైనవి” అనే సిద్ధాంతాన్ని భారత్ మరోసారి నిరూపించింది. పక్క దేశం వైఖరి ఎలా ఉన్నా, మన దేశ సరిహద్దులను సురక్షితం చేసుకుంటూ, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవడానికి ఎంచుకున్న ఈ ‘వ్యూహాత్మక చదరంగం’ భవిష్యత్తులో భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ లీడర్‌గా నిలబెట్టడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.