గ్రేట్ నికోబార్ ప్రాజెక్టు… రుతుపవనాల తీరునూ దెబ్బ తీయబోతోందా…

.

Vamsy Krishna … దేశమంటే మనుషులేనా….?
దేశమంటే మట్టి కాదోయ్
దేశమంటే మనుషులోయ్
అన్నాడు మహాకవి గురజాడ. దేశమంటే మనుషులు మాత్రమే కాదు, మట్టి, మనిషి, ఆకాశం, ఈ సకల చరాచర ప్రకృతి కూడా అని మళ్ళీ కొత్త గా మనిషికి చెప్పాల్సిన రోజు ఒకటి వస్తుందని బహుశా ఆయన ఊహించి ఉండడు

గ్రేట్ నికోబార్ ప్రాజెక్ట్ అనేది భారతదేశంలో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన, వివాదాస్పదమైన మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులలో ఒకటి. దాదాపు 80,000 కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో గ్రేట్ నికోబార్ దీవిలో అంతర్జాతీయ కంటైనర్ ట్రాన్స్‌షిప్‌మెంట్ టెర్మినల్, గ్రీన్ ఫీల్డ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, గ్యాస్ , సౌర ఆధారిత విద్యుత్ ప్లాంట్, ఒక అత్యాధునిక స్మార్ట్ సిటీని నిర్మించడం ఈ ప్రాజెక్ట్ , ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

భౌగోళిక వ్యూహాత్మక , ఆర్థిక ప్రయోజనాల పరంగా ఈ ప్రాజెక్ట్ చాలా కీలకమైనదే అయినప్పటికీ, దీని వల్ల తలెత్తే పర్యావరణ సమస్యలు పర్యావరణవేత్తలను, శాస్త్రవేత్తలను తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి.

ఈ ప్రాజెక్ట్ వల్ల కలిగే అతిపెద్ద నష్టం ఏమిటంటే, ఇక్కడ ఉన్న ప్రాచీనమైన, కాలుష్య రహిత ఉష్ణమండల సతతహరిత అరణ్యాలు (Tropical Evergreen Rainforests) భారీగా తుడిచిపెట్టుకుపోవడం. ఈ నిర్మాణాల కోసం సుమారు 130 చదరపు కిలోమీటర్ల పైగా విస్తీర్ణంలో ఉన్న దట్టమైన అడవులను నరికివేయాల్సి ఉంటుందని, దీనివల్ల దాదాపు 8.5 లక్షల చెట్లు అంతరించిపోతాయని అంచనా వేస్తున్నారు.

ఈ అడవులు కేవలం చెట్లు మాత్రమే కాదు, భూమిపై మరెక్కడా కనిపించని ఎన్నో అరుదైన వృక్ష, జంతు జాలాలకు ఆవాసాలు. అడవుల నరికివేత వల్ల ప్రపంచంలోనే అంతరించిపోతున్న పక్షులలో ఒకటైన ‘నికోబార్ మెగాపోడ్’ అనే పక్షి సహజ సిద్ధమైన గూళ్లు, ఆవాసాలు పూర్తిగా నాశనమవుతాయి. ఈ దీవికే పరిమితమైన నికోబార్ లాంగూర్ వంటి ఎన్నో జీవులు తమ ఉనికిని కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.

ఈ ప్రాజెక్ట్ వల్ల సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థకు కూడా కోలుకోలేని దెబ్బ తగులుతుంది. కంటైనర్ టెర్మినల్ నిర్మాణం కోసం గలాథియా బే (Galathea Bay) పరిసర ప్రాంతాలను ఎంపిక చేశారు. ఈ ప్రాంతం ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద ‘లెదర్‌బ్యాక్ తాబేళ్లు’ (LeatherbackTurtles) గుడ్లు పెట్టడానికి అనువైన అత్యంత ముఖ్యమైన అంతర్జాతీయ తీరప్రాంతం.

ఇక్కడ రేవు నిర్మాణం, ఓడల రాకపోకలు, రాత్రి వేళల్లో ఉండే కృత్రిమ కాంతులు కాలుష్యం కారణంగా ఈ తాబేళ్లు తమ సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని కోల్పోతాయి. దీనితో పాటు, ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణ పనుల వల్ల తీరప్రాంతంలో ఉన్న అమూల్యమైన పగడపు దిబ్బలు (CoralReefs) తీవ్రంగా దెబ్బతింటాయి.

పగడపు దిబ్బలను వేరే చోటికి తరలిస్తామని ప్రభుత్వం చెబుతున్నప్పటికీ, ఆ ప్రక్రియ ఎంతవరకు విజయవంతం అవుతుందనే దానిపై శాస్త్రవేత్తల్లో తీవ్ర సందేహాలు ఉన్నాయి. సముద్రపు జీవుల జీవవైవిధ్యానికి పగడపు దిబ్బలు గుండెకాయ వంటివి, ఇవి దెబ్బతింటే మొత్తం సముద్ర ఆహార గొలుసుకట్టు వ్యవస్థ అస్తవ్యస్తమవుతుంది.

ముఖ్యమైన పర్యావరణ సమస్య నీటి వనరుల లభ్యత నీటి నాణ్యతకు సంబంధించింది. ఈ దీవిలో నివసించే స్థానిక ఆదివాసీ తెగలైన ‘షోంపెన్’ (Shompen) ‘నికోబారీస్’ ప్రజలు పూర్తిగా అడవులు, సహజ సిద్ధమైన మంచినీటి వనరులపైనే ఆధారపడి బతుకుతున్నారు.

ప్రాజెక్ట్ కారణంగా రాబోయే లక్షలాది మంది వలస జనాభా కోసం మంచినీటిని తరలించడం, ల్యాండ్‌ఫిల్‌లు, వ్యర్థాల నిర్వహణ సరిగ్గా లేకపోతే సహజ జలవనరులు కలుషితమైపోతాయి. ఇది పర్యావరణ సమతుల్యతను దెబ్బతీయడమే కాక శతాబ్దాలుగా ప్రకృతితో మమేకమై జీవిస్తున్న ఆదివాసీల మనుగడను ప్రశ్నార్థకం చేస్తుంది.

---

గ్రేట్ నికోబార్ దీవి భౌగోళికంగా అత్యంత సున్నితమైన భూకంప మండలం Seismic Zone Vలో ఉంది. 2004లో వచ్చిన భారీ సునామీ సమయంలో ఈ దీవిలోని కొన్ని భాగాలు సముద్రంలోకి కుంగిపోయాయి. ఇటువంటి తీవ్రమైన విపత్తులు సంభవించే అవకాశం ఉన్న ప్రాంతంలో భారీ కాంక్రీట్ కట్టడాలు, పరిశ్రమలు నిర్మించడం వల్ల భవిష్యత్తులో పర్యావరణపరంగా మానవ పరంగా అపారమైన నష్టం వాటిల్లే ప్రమాదం ఉంది.

ఆర్థిక వృద్ధి, దేశ భద్రత ఎంత ముఖ్యమో, ప్రకృతి ఇచ్చిన ఈ అమూల్యమైన జీవవైవిధ్యాన్ని కాపాడుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యమని, కాబట్టి పర్యావరణాన్ని కనీస స్థాయిలోనైనా రక్షించేలా ఈ ప్రాజెక్టును పునఃసమీక్షించాలని పర్యావరణ నిపుణులు గట్టిగా డిమాండ్ చేస్తున్నారు.

పగడపు దిబ్బలను వేరేచోటికి తరలించడం (Coral Translocation) సాంకేతికంగా సాధ్యమే అయినప్పటికీ, అది అత్యంత సంక్లిష్టమైన, ఖరీదైన సున్నితమైన ప్రక్రియ. పగడాలు అనేవి కేవలం రాళ్లు కావు, అవి ఒకదానికొకటి అంటుకుని పెరిగే జీవులు. వాటిని తరలించడం అంటే ఒక పెద్ద అడవిని వేరే చోటికి మార్చడానికి ప్రయత్నించడం లాంటిదే.

ఈ ప్రక్రియలో డైవర్లు మొదట సముద్ర గర్భంలో ఉన్న పగడపు ముక్కలను ,పెద్ద దిబ్బలను చాలా జాగ్రత్తగా, ప్రత్యేక పరికరాల సహాయంతో బేస్ (ఆధారం) నుండి వేరు చేస్తారు. ఆ తర్వాత వాటిని నీటిలోనే ఉంచి, ప్రత్యేకమైన కంటైనర్ల ద్వారా కొత్తగా ఎంపిక చేసిన ప్రాంతానికి తరలిస్తారు.

అక్కడ కృత్రిమ కాంక్రీట్ దిమ్మెలు లేదా సహజ సిద్ధమైన బండరాళ్లపై ప్రత్యేకమైన సముద్ర గ్లూ (ఎపాక్సీ), సిమెంట్ సహాయంతో వాటిని స్థిరపరుస్తారు. కొత్త ప్రాంతంలో నీటి ఉష్ణోగ్రత, లవణీయత, సూర్యరశ్మి నీటి ప్రవాహం మునుపటి ప్రాంతంతో సమానంగా ఉంటేనే ఇవి బతుకుతాయి.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇలాంటి ప్రయోగాలు చాలా చోట్ల జరిగాయి, మన దేశంలో కూడా కొన్ని విజయవంతమైన ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. జమైకాలోని ఫాల్మౌత్ క్రూయిజ్ టెర్మినల్ నిర్మాణ సమయంలో దాదాపు లక్షన్నర పగడపు జీవులను విజయవంతంగా వేరే చోటికి తరలించారు. అలాగే యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE) లోని ఖలీఫా పోర్ట్ విస్తరణ సమయంలో కూడా వందలాది పగడాలను రాస్ ఘనాడ రీఫ్ ప్రాంతానికి మార్చారు.

భారతదేశంలో గుజరాత్ లోని కచ్ సింధు శాఖ, తమిళనాడులోని మన్నార్ సింధు శాఖ (Gulf of Mannar) లలో గత రెండు దశాబ్దాలుగా పగడాల పునరుద్ధరణ తరలింపు ప్రాజెక్టులు జరిగాయి. మన్నార్ సింధు శాఖలో స్మగ్లర్ల నుండి స్వాధీనం చేసుకున్న లైవ్ పగడాలను ఆర్టిఫిషియల్ రీఫ్స్ పై విజయవంతంగా పునఃప్రతిష్టించారు, అక్కడ దాదాపు 60 నుండి 80 శాతం వరకు పగడాలు సర్వైవ్ అయ్యాయి.

అయితే, ఈ ప్రపంచ అనుభవాల నుండి శాస్త్రవేత్తలు నేర్చుకున్న పాఠాలు, అవి చెప్పే చేదు నిజాలు చాలా ఉన్నాయి. మొదటిది, ఈ తరలింపు ప్రక్రియలో ‘సక్సెస్ రేట్’ ఎప్పుడూ వంద శాతం ఉండదు. సాధారణంగా ప్రారంభంలో పగడాలు బాగానే ఉన్నట్లు అనిపించినా, మొదటి ఒకటి రెండు సంవత్సరాలలో తీవ్రమైన ఒత్తిడి (Stress) వల్ల సగానికి పైగా చనిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

రెండవది, అన్ని రకాల పగడాలు ఒకేలా స్పందించవు. కొమ్మల రూపంలో వేగంగా పెరిగే ‘ఆక్రోపోరా’ (Acropora) పగడాలు త్వరగా కొత్త చోట అతుక్కుంటాయి కానీ, ఉష్ణోగ్రత మార్పులను తట్టుకోలేక త్వరగా చనిపోతాయి. అదే నెమ్మదిగా పెరిగే గట్టి పగడాలు (Massive Corals) తరలింపు ఒత్తిడిని తట్టుకున్నా, అవి కొత్తగా పెరగడానికి దశాబ్దాల సమయం పడుతుంది.

అన్నిటికంటే ముఖ్యమైన అనుభవం ఏమిటంటే, మానవ ప్రయత్నాల ద్వారా మనం కొన్ని వేల పగడపు ముక్కలను కాపాడగలమేమో కానీ, శతాబ్దాల కాలంగా ప్రకృతి సిద్ధంగా ఏర్పడిన ఒక సంపూర్ణ పర్యావరణ వ్యవస్థను (Ecosystem) మొత్తంగా రీ-క్రియేట్ చేయడం అసాధ్యం.

తరలించిన పగడాలు కేవలం బతికితే సరిపోదు, మునుపటిలాగా చేపలు, రొయ్యలు, ఇతర సముద్ర జీవులను ఆకర్షించి, స్వయంగా సంతానోత్పత్తి (Spawning) చేసుకోగలిగినప్పుడే ఆ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతం అయినట్లు లెక్క. వాతావరణ మార్పులు, సముద్రపు నీరు వేడెక్కడం వంటి సవాళ్ల మధ్య ఈ తరలింపు అనేది పర్యావరణ నష్టాన్ని తగ్గించడానికి వాడే ఒక తాత్కాలిక చికిత్స మాత్రమే కానీ, సహజ సిద్ధమైన పగడపు దిబ్బల విధ్వంసానికి ఇది పూర్తి ప్రత్యామ్నాయం కాదనిఅంతర్జాతీయ పర్యావరణ అనుభవాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

గ్రేట్ నికోబార్ దీవుల్లోని ఉష్ణమండల వర్షారణ్యాలకు చెందిన దాదాపు 8.5 లక్షల చెట్లను నరికివేయడం అనేది కేవలం ఆ ఒక్క చిన్న దీవికి మాత్రమే పరిమితమయ్యే సమస్య కాదు. భౌగోళికంగా ఈ దీవులు భారత ప్రధాన భూభాగానికి దక్షిణ, ఉత్తర భారతదేశానికి కొన్ని వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నప్పటికీ, వాతావరణం పర్యావరణ పరంగా ఇవి దేశం మొత్తంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఈ అడవుల నరికివేత వల్ల భారతదేశ ప్రధాన భూభాగంపై, ముఖ్యంగా దక్షిణ, ఉత్తర భారత్‌లపై పడే ప్రభావాలు చాలా తీవ్రంగా ఉంటాయి.

అన్నిటికంటే ముఖ్యమైన ప్రభావం భారత ముఖచిత్రాన్ని మార్చే ‘నైరుతి రుతుపవనాల’ (South-West Monsoon) పై పడుతుంది. అండమాన్ నికోబార్ దీవులు బంగాళాఖాతంలో భారతదేశానికి ఆగ్నేయంగా ఉన్నాయి. హిందూ మహాసముద్రం నుండి వచ్చే రుతుపవన పవనాలు మొదట ఈ దీవులను తాకి, ఇక్కడి దట్టమైన అడవులు విడుదల చేసే తేమను (ఎవాపోట్రాన్స్‌పిరేషన్ ప్రక్రియ ద్వారా) గ్రహించి మరింత బలపడతాయి.

ఆ తర్వాతే ఇవి దక్షిణ భారతదేశంలో కేరళ, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ మీదుగా ప్రయాణించి దేశం మొత్తం విస్తరిస్తాయి. గ్రేట్ నికోబార్‌లో 8.5 లక్షల చెట్లను ఒకేసారి తొలగించడం వల్ల స్థానిక ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి, గాలిలో తేమ శాతం తగ్గిపోతుంది. ఇది రుతుపవనాల గమనాన్ని, వాటి తీవ్రతను అస్తవ్యస్తం చేస్తుంది. ఫలితంగా దక్షిణ భారతదేశంలో వర్షపాతపు నమూనాలు మారిపోయి, ఊహించని కరువులు లేదా అకాల భారీ వర్షాలు, తుఫానులు సంభవించే ప్రమాదం ఉంది.

ఉత్తర భారతదేశం విషయానికి వస్తే, అక్కడ పడే ప్రభావం పరోక్షంగా, గ్లోబల్ వార్మింగ్ రూపంలో ఉంటుంది. ఈ నికోబార్ అడవులు భూమిపై ఉన్న అతి ముఖ్యమైన ‘కార్బన్ సింక్’ (Carbon Sink) లలో ఒకటి. అంటే ఇవి వాతావరణంలో ఉన్న కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ను పెద్ద మొత్తంలో పీల్చుకుని గ్లోబల్ వార్మింగ్‌ను అదుపులో ఉంచుతాయి.

ఇన్ని లక్షల చెట్లను నరికివేసినప్పుడు, అవి శతాబ్దాలుగా నిల్వ ఉంచిన కార్బన్ అంతా తిరిగి వాతావరణంలోకి విడుదలవుతుంది. దీనివల్ల దేశవ్యాప్తంగా ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతాయి. ఉత్తర భారతదేశం ఇప్పటికే ప్రతి సంవత్సరం తీవ్రమైన హీట్ వేవ్స్ (వడగాల్పులు) తో సతమతమవుతోంది. ఈ గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రభావం వల్ల హిమాలయాల్లోని గ్లేసియర్లు (మంచు పర్వతాలు) వేగంగా కరిగిపోతాయి. దీనివల్ల ఉత్తర భారత్‌కు జీవనాడులైన గంగ, యమునా వంటి నదులకు ప్రారంభంలో భారీ వరదలు వచ్చి, ఆ తర్వాత కాలంలో నీటి లభ్యత దారుణంగా పడిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

మరో ప్రధానమైన ముప్పు సముద్ర మట్టాల పెరుగుదల మరియు తీరప్రాంతాల క్షీణత. ఈ దట్టమైన వర్షారణ్యాలు వాటికి ఆనుకుని ఉండే మడ అడవులు (Mangroves) సముద్రపు తుఫానుల తీవ్రతను తగ్గించే సహజ రక్షణ గోడలుగా పనిచేస్తాయి. అడవుల విధ్వంసం పెరుగుతున్న వేడి వల్ల బంగాళాఖాతంలో తుఫానుల తీవ్రత బాగా పెరుగుతుంది.

ఇది తూర్పు తీరంలో ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి రాష్ట్రాలపై వినాశకర ప్రభావాన్ని చూపిస్తుంది. సముద్ర మట్టాలు పెరగడం వల్ల దక్షిణ భారతదేశంలోని తీరప్రాంత నగరాలు చెన్నై, వైజాగ్, ముంబై వంటివి సముద్రపు నీటి ముంపునకు గురయ్యే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.

ఆర్థికంగా ఆహార భద్రత పరంగా కూడా దీని ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. రుతుపవనాలలో వచ్చే స్వల్ప మార్పులైనా భారతదేశ వ్యవసాయ రంగాన్ని దెబ్బతీస్తాయి. ఉత్తర భారతదేశంలోని పంజాబ్, హర్యానాలలో పండే గోధుమలు, దక్షిణ భారతదేశంలో పండే వరి పంటలు పూర్తిగా ఈ వర్షాల మీదే ఆధారపడి ఉన్నాయి.

వర్షాలు సకాలంలో పడకపోతే దేశంలో ఆహార కొరత ఏర్పడుతుంది. కాబట్టి, గ్రేట్ నికోబార్‌లో చెట్లను నరకడం అనేది కేవలం ఆ దీవికి సంబంధించిన స్థానిక పర్యావరణ సమస్య కాదు, అది భారతదేశం మొత్తం వాతావరణ సమతుల్యతను, ఆర్థిక వ్యవస్థను కోట్లాది మంది ప్రజల భవిష్యత్తును ప్రభావితం చేసే ఒక పెద్ద జాతీయ పర్యావరణ సంక్షోభం.

• పర్యావరణవేత్తలు లేవనెత్తుతున్న అభ్యంతరాలను తాము క్షుణ్ణంగా పరిశీలించామని, అయితే దేశ భద్రత, ఆర్థిక వృద్ధి భౌగోళిక వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాల దృష్ట్యా ఈ ప్రాజెక్ట్ భారతదేశానికి అత్యంత ఆవశ్యకమైనదని కేంద్ర ప్రభుత్వం బలంగా వాదిస్తోంది. ఈ ప్రాజెక్టును సమర్థిస్తూ ప్రభుత్వం ప్రధానంగా కొన్ని బలమైన కారణాలను పర్యావరణ నష్టాన్ని తగ్గించడానికి తాము తీసుకుంటున్న ప్రత్యామ్నాయ చర్యలను ముందుకు తెస్తోంది.

ప్రభుత్వం చెబుతున్న అత్యంత కీలకమైన కారణం భౌగోళిక వ్యూహాత్మక భద్రత (Geo-strategic Security). గ్రేట్ నికోబార్ దీవి ప్రపంచంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే ‘మలక్కా జలసంధి’ (Strait of Malacca) కి చాలా దగ్గరగా ఉంది. ప్రపంచ సముద్ర వ్యాపారంలో దాదాపు ముప్పై ఐదు శాతం ఇక్కడి నుంచే జరుగుతుంది. ముఖ్యంగా చైనాకు చెందిన వ్యాపార, సైనిక నౌకల రాకపోకలు ఈ ప్రాంతంలో విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి.

ఇటువంటి తరుణంలో హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో చైనా ఆధిపత్యానికి అడ్డుకట్ట వేయడానికి భారత నౌకాదళ, వైమానిక దళాల సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడానికి గ్రేట్ నికోబార్‌లో ఒక బృహత్తర సైనిక, మౌలిక వసతుల కేంద్రం ఉండటం దేశ రక్షణకు అత్యంత అవసరమని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేస్తోంది.

రెండవది, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు ఉపాధి కల్పన. ప్రస్తుతం భారతదేశానికి వచ్చే అంతర్జాతీయ సరుకు రవాణా కంటైనర్లలో ఎక్కువ భాగం కొలంబో (శ్రీలంక), సింగపూర్ లేదా పోర్ట్ క్లాంగ్ (మలేషియా) రేవుల ద్వారా రీ-రూట్ అయి వస్తున్నాయి. దీనివల్ల మన దేశానికి ఏటా వేల కోట్ల రూపాయల అదనపు భారం పడుతోంది.

గ్రేట్ నికోబార్‌లో అంతర్జాతీయ కంటైనర్ ట్రాన్స్‌షిప్‌మెంట్ టెర్మినల్ నిర్మించడం ద్వారా భారతదేశం గ్లోబల్ షిప్పింగ్ నెట్‌వర్క్‌లో ఒక ప్రధాన హబ్‌గా మారుతుందని, భారీగా ఆదాయం రావడమే కాకుండా స్థానికంగా వేలాది మంది యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తాయని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది.

ఇక పర్యావరణ నష్టానికి సంబంధించి, తాము ప్రకృతిని పూర్తిగా విస్మరించడం లేదని, నష్టాన్ని పూడ్చడానికి ప్రత్యామ్నాయ చర్యలు (Mitigation Measures) తీసుకుంటున్నామని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. ఇందులో భాగంగా ‘కాంపెన్సేటరీ అఫ్ఫారెస్టేషన్’ (Compensatory Afforestation) విధానాన్ని అమలు చేస్తామని ప్రకటించింది.

నికోబార్‌లో నరికివేసే ఎనిమిదిన్నర లక్షల చెట్లకు బదులుగా, హర్యానా మధ్యప్రదేశ్ వంటి ఇతర రాష్ట్రాల్లోని ఖాళీ భూముల్లో అంతకంటే ఎక్కువ సంఖ్యలో చెట్లను నాటి సరికొత్త అడవులను పెంచుతామని హామీ ఇచ్చింది. అలాగే, పగడపు దిబ్బలను పూర్తిగా నాశనం చేయకుండా, అత్యాధునిక సాంకేతికతతో వాటిని సురక్షితమైన వేరే ప్రాంతానికి తరలిస్తామని (Coral Translocation) పేర్కొంది.

స్థానిక జనాభా వన్యప్రాణుల రక్షణ విషయంలో కూడా ప్రభుత్వం ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకుంటున్నట్లు తెలిపింది. గలాథియా బే లో లెదర్‌బ్యాక్ తాబేళ్లు గుడ్లు పెట్టే తీరప్రాంతాన్ని కాపాడటానికి ప్రాజెక్ట్ డిజైన్‌లో మార్పులు చేశామని, తాబేళ్ల రాకపోకలకు ఇబ్బంది లేకుండా ప్రత్యేక కారిడార్లను ఏర్పాటు చేస్తామని వెల్లడించింది.

అలాగే, షోంపెన్, నికోబారీస్ ఆదివాసీల హక్కులకు ఎలాంటి భంగం కలగకుండా, వారి సంస్కృతిని, జీవన విధానాన్ని గౌరవిస్తూనే ఈ ప్రాజెక్టును ముందుకు తీసుకెళ్తామని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అభివృద్ధి పర్యావరణ పరిరక్షణ రెండింటినీ సమతుల్యం చేస్తూ (Sustainable Development) దేశ ప్రయోజనాల కోసమే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ప్రభుత్వం బలంగా సమర్థిస్తోంది.

ప్రభుత్వం ఎంతగా హామీ ఇస్తున్నప్పటికీ, పర్యావరణవేత్తలు, మానవ హక్కుల సంఘాలు సామాజిక విశ్లేషకులు గత అనుభవాలను గుర్తుచేస్తూ తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేయడం వెనుక బలమైన కారణాలు ఉన్నాయి. భారతదేశంలోనే కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కూడా ఇటువంటి మెగా ప్రాజెక్టుల చరిత్రను పరిశీలిస్తే, ఆధునిక అభివృద్ధికి, ఆదివాసీల మనుగడకు మధ్య జరిగిన ఘర్షణల్లో ఎప్పుడూ స్థానిక తెగలే తీవ్రంగా నష్టపోయారు.

అండమాన్ నికోబార్ దీవుల్లోనే ఉన్న ‘జరావా’ (Jarawa) తెగ అనుభవం ఇందుకు ఒక సజీవ ఉదాహరణ. 1970లలో అండమాన్ ట్రంక్ రోడ్డు (ATR) నిర్మించినప్పుడు, అది జరావాల సంస్కృతిని, జీవన విధానాన్ని గౌరవిస్తూనే ఉపాధిని ఇస్తుందని చెప్పారు.

కానీ ఆ రోడ్డు వల్ల వారి దైనందిన జీవితంలో బయటి వ్యక్తుల జోక్యం విపరీతంగా పెరిగింది. మానవ సఫారీలు (Human Safaris) పేరిట పర్యాటకులు వారిని ఒక వినోద వస్తువులా చూడటం, బయటి ప్రపంచం నుండి వచ్చిన కొత్త రకాల వ్యాధులు వారి రోగనిరోధక శక్తిని దెబ్బతీయడం వంటి చేదు నిజాలను చరిత్ర చూసింది.

గ్రేట్ నికోబార్ ప్రాజెక్ట్ వల్ల ఇక్కడ ఉన్న ‘షోంపెన్’ (Shompen) తెగకు అంతకంటే పెద్ద ముప్పు పొంచి ఉంది. షోంపెన్ తెగ ప్రజలు అత్యంత ప్రాచీనమైన, బయటి ప్రపంచంతో దాదాపు సంబంధాలు లేని (Particularly Vulnerable Tribal Group – PVTG) సంచార తెగ. వీళ్ళు పూర్తిగా అడవిలోని వేట, పండ్లు, సహజ జలవనరులపై ఆధారపడి జీవిస్తారు.

ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం 130 చదరపు కిలోమీటర్ల పైన అడవిని నిర్మూలించినప్పుడు, వారి సాంప్రదాయ వేట ప్రాంతాలు జీవనాధారం పూర్తిగా అదృశ్యమవుతాయి. ప్రభుత్వం వారి కోసం పునరావాస కేంద్రాలు కల్పిస్తామని చెప్పవచ్చు, కానీ అడవిని నమ్మి బతికే ఒక తెగను కాంక్రీట్ ఇళ్లల్లో బంధించడం వారిని మానసికంగా, సామాజికంగా నశింపజేయడమే అవుతుంది.

మరో ప్రధానమైన ఆందోళన జనాభా సమతుల్యత (Demographic Change) దెబ్బతినడం. ప్రస్తుతం గ్రేట్ నికోబార్ దీవిలో ఆదివాసీల జనాభా చాలా తక్కువ సంఖ్యలో ఉంది. షోంపెన్ తెగ జనాభా కేవలం కొన్ని వందల్లోనే సుమారు 300 నుండి 400 మాత్రమేఉంది.

ఈ ప్రాజెక్ట్ పూర్తయితే, స్మార్ట్ సిటీ పోర్ట్ నిర్వహణ కోసం బయటి ప్రాంతాల నుండి దాదాపు మూడు నుండి నాలుగు లక్షల మంది వలస జనాభా ఇక్కడికి వస్తారని అంచనా. లక్షలాది మంది ఆధునిక జనాభా మధ్య, కేవలం వందల్లో ఉన్న ఆదివాసీల సంస్కృతి, భాష ఉనికి కొట్టుకుపోవడం ఖాయమనే భయం పర్యావరణవేత్తలలో ఉంది.

భారత ప్రధాన భూభాగంలోని నర్మదా బచావో ఆందోళన. ఒడిశాలోని నియమ్‌గిరి మైనింగ్ వివాదాల వంటి గత అనుభవాలు కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. (ఇంకా వుంది... రెండో భాగంలో)…