.
దశాబ్దాలుగా భారతీయ చరిత్రలో, భౌగోళిక శాస్త్రంలో ఒక తీరని ప్రశ్న.. ‘సరస్వతి నది నిజంగా ఉందా? ఉంటే అది ఏది?’. సముద్ర గర్భంలో ద్వారక నగరం ఆనవాళ్లు ఏవిధంగానైతే ఒక మిస్టరీని ఛేదించాయో, ఇప్పుడు సరస్వతి నది ఉనికిపై జరుగుతున్న పరిశోధనలు కూడా అదే తరహా ఉత్కంఠను రేకెత్తిస్తున్నాయి.
1. అసలు సరస్వతి నది ఏది? ఋగ్వేద కాలం నుండి సరస్వతి నది ప్రస్తావన ఉంది. హిమాలయాల్లో పుట్టి వాయువ్య భారతం గుండా ప్రవహించి సముద్రంలో కలిసే ఒక మహానదిగా దీనిని వర్ణించారు. అయితే కాలక్రమేణా సంభవించిన భౌగోళిక మార్పుల వల్ల ఈ నది అంతర్ధానమైందని చరిత్రకారులు భావిస్తారు. కొందరు ‘ఘగ్గర్-హక్రా’ నదియే ప్రాచీన సరస్వతి అని వాదిస్తే, మరికొందరు ఇది అంతర్వాహినిగా ప్రయాగ్రాజ్ వద్ద గంగ, యమునలతో కలుస్తుందని నమ్ముతారు.
Ads
2. గత పరిశోధనలు ఏం చెప్పాయి? గతంలో శ్రీరామ్ కౌన్సిల్ (వల్దియా కమిటీ) వంటి సంస్థలు శాస్త్రీయ ఆధారాలతో కొన్ని కీలక విషయాలను వెల్లడించాయి…
-
శాస్త్రీయ పునాది…: ఉపగ్రహ చిత్రాలు (Satellite Imagery), ఐసోటోప్ అనాలిసిస్, కార్బన్ డేటింగ్ పద్ధతులను ఉపయోగించి పరిశోధనలు జరిగాయి…
-
మార్గం…: ఈ నది హిమాలయాలలోని ఆదిబద్రి వద్ద మొదలై హర్యానా, రాజస్థాన్, ఉత్తర గుజరాత్ మీదుగా ప్రవహించి కచ్ సింధు శాఖలో కలిసేదని ఈ కమిటీ నిర్ధారించింది…
-
సాక్ష్యాలు…: రాజస్థాన్ ఎడారిలోని భూగర్భ జలాల్లో హిమాలయాల మంచు కరగడం వల్ల వచ్చే నీటి ఆనవాళ్లను శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు…
3. ఇప్పటి ఎన్జీఆర్ఐ (NGRI) ఏం చెబుతోంది? తాజాగా ప్రయాగ్రాజ్ వద్ద జరిగిన పరిశోధనలు ఈ మిస్టరీకి కొత్త కోణాన్ని జోడించాయి…
-
భూగర్భ నది గుర్తింపు…: హైదరాబాద్లోని నేషనల్ జియోఫిజికల్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (NGRI) శాస్త్రవేత్తలు ప్రయాగ్రాజ్ వద్ద గంగ, యమునల మధ్య భూగర్భంలో ఒక భారీ పురాతన నది ప్రవాహాన్ని గుర్తించారు…
-
కొలతలు..: ఇది సుమారు 4 నుండి 5 కిలోమీటర్ల వెడల్పుతో, 200 కిలోమీటర్ల పొడవునా వ్యాపించి ఉంది…
-
నిర్ధారణ…: ఇది కేవలం గంగ, యమున నదుల గమనం వల్ల ఏర్పడిన మార్గం కాదని, ఒక స్వతంత్ర మూడో నది అని శాస్త్రవేత్త డా. సుభాష్ చంద్ర స్పష్టం చేశారు…
-
లింక్…: ఈ ప్రవాహం హిమాలయాల వరకు ఉన్నట్లు తేలితే, పురాణాల్లో చెప్పబడిన సరస్వతి నది ఇదేనని శాస్త్రీయంగా చెప్పవచ్చు…
4. ద్వారక తరహాలోనే మరో మిస్టరీ ఛేదన? సముద్ర గర్భంలో ద్వారక శిథిలాలు దొరికినప్పుడు అది ఏ విధంగానైతే పురాణాలకు, చరిత్రకు మధ్య ఉన్న వారధిని నిరూపించిందో, ఇప్పుడు సరస్వతి నది ఆనవాళ్లు కూడా అదే బాటలో కనిపిస్తున్నాయి.
-
వాయువ్య భారతంలో దొరికిన ‘పాలీయో ఛానెల్స్’ (Paleochannels) , ప్రయాగ్రాజ్ వద్ద ఇప్పుడు ఎన్జీఆర్ఐ గుర్తించిన భూగర్భ ప్రవాహం రెండూ కలిపి చూస్తే.. సరస్వతి నది కేవలం ఒక నమ్మకం మాత్రమే కాదు, ఒకప్పుడు భారతావనిని సస్యశ్యామలం చేసిన జీవనది అని అర్థమవుతోంది…
శాస్త్ర సాంకేతికత పెరిగే కొద్దీ భూమి పొరల్లో దాగి ఉన్న సత్యాలు వెలుగులోకి వస్తున్నాయి… ప్రయాగ్రాజ్ త్రివేణి సంగమం వద్ద ‘అదృశ్య’ సరస్వతి ఉనికిని నిరూపించే దిశగా ఎన్జీఆర్ఐ చేసిన ఈ పరిశోధన భారతీయ చరిత్రలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోనుంది… ఐతే అది ఎక్కడ ప్రవహించిందనేది మళ్లీ ఓ పెద్ద ప్రశ్నలా ఎదుట నిలిచింది… ఎన్జీఆర్ఐ పరిశోధనతో..!!
Share this Article