న్యాయం వచ్చేసరికి నష్టం జరిగిపోయింది… మీనాక్షి నటరాజన్ కేసు

.

మధ్యప్రదేశ్ రాజ్యసభ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి మీనాక్షి నటరాజన్ నామినేషన్ తిరస్కరణ వ్యవహారం కేవలం ఒక వ్యక్తి ఎన్నికల పోటీ హక్కు గురించిన విషయం మాత్రమే కాదు. భారత ఎన్నికల వ్యవస్థలో పెరుగుతున్న రాజకీయ జోక్యం, విధానపరమైన దుర్వినియోగంపై మరోసారి ప్రశ్నలు లేవనెత్తిన ఘటనగా మారింది.

మీనాక్షి నటరాజన్‌పై ఎలాంటి క్రిమినల్ కేసు నమోదు కాలేదు. ఎలాంటి చార్జిషీట్ లేదు. కోర్టు కూడా కేసును విచారణకు స్వీకరించలేదు. అయినప్పటికీ, హైదరాబాద్‌లోని ఓ కోర్టు ఆమెకు తొమ్మిది నెలల క్రితం పంపిన షోకాజ్ నోటీసును ఆధారంగా చూపుతూ ఆమె నామినేషన్‌ను రిటర్నింగ్ ఆఫీసర్ తిరస్కరించారు.

ఈ నిర్ణయాన్ని సవాలు చేస్తూ ఆమె సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించినా, కోర్టు జోక్యం చేసుకోవడానికి నిరాకరించింది. ఎన్నికల ప్రక్రియ కొనసాగుతున్న సమయంలో న్యాయస్థానాలు జోక్యం చేసుకోకూడదని రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 329(బి) స్పష్టంగా చెబుతోందని సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది. దీంతో ఎన్నిక పూర్తయ్యాక మాత్రమే ఎన్నికల పిటిషన్ రూపంలో పోరాటం కొనసాగించే అవకాశం మిగిలింది.

అయితే అసలు ప్రశ్న అక్కడే మొదలవుతోంది. చట్టం ఏమంటోంది?

ప్రజాప్రతినిధుల చట్టంలోని సెక్షన్ 33A ప్రకారం, అభ్యర్థి తనపై ఉన్న క్రిమినల్ కేసులను వెల్లడించాల్సిన అవసరం రెండు సందర్భాల్లో మాత్రమే ఉంటుంది.

కోర్టు అధికారికంగా అభియోగాలు (Charges) నమోదు చేసినప్పుడు.
లేదా అభ్యర్థి దోషిగా తేలి ఏడాది కంటే ఎక్కువ జైలు శిక్ష పొందినప్పుడు.

మీనాక్షి నటరాజన్ విషయంలో ఇవేవీ జరగలేదు. కేవలం ఒక ప్రాథమిక విచారణలో భాగంగా వివరణ కోరుతూ నోటీసు మాత్రమే జారీ అయింది. న్యాయపరంగా అది కేసు నమోదు అయినట్లు కాదు.

కాంగ్రెస్ తరఫున వాదించిన అభిషేక్ మను సింఘ్వీ కూడా ఇదే అంశాన్ని ప్రస్తావించారు. కోర్టు కేసును స్వీకరించకముందే దానిని “పెండింగ్ క్రిమినల్ కేసు”గా పరిగణించడం చట్టస్ఫూర్తికి విరుద్ధమని వాదించారు.

రాజకీయ కోణం కూడా ఉందా? ఈ వ్యవహారాన్ని మరింత వివాదాస్పదంగా మార్చింది మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాజకీయ గణితం.

అసెంబ్లీలో బీజేపీకి ఉన్న బలం ప్రకారం రెండు రాజ్యసభ స్థానాలు సులభంగా గెలుచుకునే పరిస్థితి ఉంది. అయినప్పటికీ మూడో అభ్యర్థిని కూడా బరిలోకి దించింది. ఆ మూడో అభ్యర్థి మహేశ్ కేవత్ తరఫునే మీనాక్షి నామినేషన్‌పై అభ్యంతరం వ్యక్తమైంది.

ఆ అభ్యంతరాన్ని రిటర్నింగ్ ఆఫీసర్ అంగీకరించడం, అది కూడా బీజేపీ పాలిత రాష్ట్రంలో జరగడం అనుమానాలకు తావిచ్చింది. అందుకే మీనాక్షి నటరాజన్ దీనిని “మేము చట్టపరమైన పోరులో ఓడిపోలేదు. రాజకీయ సంకల్పం ముందు ఓడిపోయాం” అని వ్యాఖ్యానించారు.

ఇదే మొదటిసారి కాదు… వ్యాస రచయిత అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇది ఒక్కటే ఘటన కాదు. 2024లో చండీగఢ్ మేయర్ ఎన్నికల్లో రిటర్నింగ్ ఆఫీసర్ ప్రతిపక్ష ఓట్లను కావాలనే చెడగొట్టిన ఘటనను సుప్రీంకోర్టు “ప్రజాస్వామ్య హత్య”గా అభివర్ణించింది.

అలాగే కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థలైన ఈడీ వంటి సంస్థలు ప్రధానంగా ప్రతిపక్ష నేతలపైనే చర్యలు తీసుకుంటున్నాయనే విమర్శలు చాలాకాలంగా ఉన్నాయి. ఎన్నికల ముందు అరెస్టులు, దర్యాప్తులు పెరగడం కూడా ప్రతిపక్షం తరచూ ప్రస్తావిస్తున్న అంశం.

ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామక విధానంలో కూడా ప్రభుత్వం చేసిన మార్పులు సంస్థ స్వతంత్రతపై సందేహాలు పెంచాయని విమర్శకులు చెబుతున్నారు.

అసలు సమస్య ఏమిటి? సుప్రీంకోర్టు చట్టపరంగా సరైన నిర్ణయమే తీసుకుని ఉండవచ్చు. ఎన్నికల మధ్యలో జోక్యం చేసుకుంటే ఎన్నికల ప్రక్రియ దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.

కానీ సమస్య ఏమిటంటే, ఒక అభ్యర్థి నామినేషన్‌ను అనుమానాస్పద కారణాలతో తిరస్కరించినా, ఎన్నిక పూర్తయ్యే వరకు అతనికి లేదా ఆమెకు ఎలాంటి తక్షణ న్యాయం లభించదు. అప్పటికి ఎన్నిక కూడా అయిపోతుంది. సీటు కూడా భర్తీ అయిపోతుంది. అంటే నష్టం జరిగిన తర్వాత మాత్రమే న్యాయం కోసం తలుపులు తెరుచుకుంటాయి.

అందుకే ఈ కేసు ఒక వ్యక్తి గురించినది మాత్రమే కాదు. ఎన్నికల ప్రక్రియను ఉపయోగించి ప్రత్యర్థులను పోటీ నుంచి తప్పించే అవకాశాలు ఎంతవరకు ఉన్నాయన్న దానిపై దేశవ్యాప్తంగా చర్చ జరగాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తుచేస్తోంది.

ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటు ప్రజలది. కానీ నిబంధనలను ఆయుధాలుగా మార్చి ఎన్నికల ఫలితాలను ముందుగానే నిర్ణయించే పరిస్థితి వస్తే, ప్రజాస్వామ్యపు ఆత్మ నెమ్మదిగా దెబ్బతింటుంది. మీనాక్షి నటరాజన్ కేసు అదే హెచ్చరికను ఇస్తోంది. …. (చొల్లేటి ) Thanks to HansIndia