సెషెల్స్! అనంతసాగరంలో ఓ చుక్క! కానీ మనకు ఎందుకు కీలకం?

.

తిప్పి తిప్పి కొడితే హైదరాబాద్, బోడుప్పల్ మున్సిపల్ డివిజన్ జనాభా కూడా ఉండదు… ఓ చిన్న ద్వీపదేశం… ప్రపంచ పటం  చూస్తే చుక్కలాగా కూడా కనిపించని సెషెల్స్… అక్కడికి భారత ప్రధాని పర్యటనకు వెళ్లి మూడు రోజులు గడపడం ఏమిటి..? ఇదీ సోషల్ మీడియాలో కనిపించిన ప్రశ్నల సారాంశం… అది నిజంగా జియోపాలిటిక్స్ మీద అవగాహన రాహిత్యమే…

 సెషెల్స్… చిన్న దేశమే! కానీ భారత్‌కు అది సముద్రంలోని వ్యూహాత్మక కోట … “లక్షన్నర జనాభా కూడా లేని సెషెల్స్‌కు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మూడు రోజుల పాటు ఎందుకు వెళ్లారు?” అనేది ఓ డొల్ల ప్రశ్న…  ఆ ఎగతాళి, ఆ వెక్కిరింపు కూడా మూర్ఖత్వమే… ప్రపంచ రాజకీయాలు, అంతర్జాతీయ దౌత్యం, జాతీయ భద్రత గురించి కనీస అవగాహన లేనితనం…

ఒక దేశం విలువను దాని జనాభా నిర్ణయించదు. ప్రపంచ పటంలో అది ఎక్కడ ఉంది? ఏ సముద్ర మార్గాలను ప్రభావితం చేస్తుంది? ఏ వాణిజ్య రహదారికి కాపలా కాస్తుంది? ప్రపంచ శక్తుల మధ్య దాని వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం ఎంత? ఇవే అసలు ప్రమాణాలు. ఆ ప్రమాణాలతో కొలిస్తే సెషెల్స్ చిన్న దేశం కాదు. హిందూ మహాసముద్రంలో భారత్‌కు అత్యంత విలువైన వ్యూహాత్మక భాగస్వామి.

భారత్ వినియోగించే ముడి చమురులో పెద్ద భాగం మధ్యప్రాచ్యం, ఆఫ్రికా దేశాల నుంచి సముద్ర మార్గంలోనే వస్తుంది. యూరప్, గల్ఫ్, ఆఫ్రికాతో జరిగే వాణిజ్యంలో వేలాది నౌకలు హిందూ మహాసముద్రాన్ని దాటుతాయి. ఆ సముద్ర మార్గాలు సురక్షితంగా ఉండటం అంటే భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ సురక్షితంగా ఉండటమే. ఒక్కసారి ఆ మార్గాలకు అంతరాయం ఏర్పడితే చమురు ధరలు పెరుగుతాయి, దిగుమతులు దెబ్బతింటాయి, పరిశ్రమలపై ప్రభావం పడుతుంది. అందుకే సముద్ర భద్రత అనేది ఇక నౌకాదళానికి మాత్రమే సంబంధించిన అంశం కాదు; అది దేశ ఆర్థిక భద్రతకు కూడా సంబంధించిన విషయం.

సోమాలియా సముద్రపు దొంగల బెడద ప్రపంచానికి ఏం నేర్పిందో అందరికీ తెలుసు. ఇప్పుడు డ్రగ్స్ అక్రమ రవాణా, ఆయుధాల స్మగ్లింగ్, అక్రమ చేపల వేట, అంతర్జాతీయ నేర ముఠాల కార్యకలాపాలు హిందూ మహాసముద్రాన్ని మరింత సున్నితమైన ప్రాంతంగా మార్చాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో సెషెల్స్ వంటి మిత్రదేశాలతో కలిసి నిఘా నిర్వహించడం భారతదేశానికి ఒక ఎంపిక కాదు… అనివార్యం.

ఇంకో కీలక అంశం చైనా. గ్వాదర్, హంబన్‌తోట, జిబౌటి… ఇలా హిందూ మహాసముద్రం చుట్టూ చైనా తన వ్యూహాత్మక ఉనికిని క్రమంగా విస్తరిస్తోంది. దీనినే అంతర్జాతీయ వ్యూహకర్తలు “స్ట్రింగ్ ఆఫ్ పెర్ల్స్”గా అభివర్ణిస్తారు. అలాంటప్పుడు భారత్ కూడా తన మిత్రదేశాల వలయాన్ని బలోపేతం చేయకపోతే అది వ్యూహాత్మక వైఫల్యమే అవుతుంది. అందుకే సెషెల్స్, మారిషస్, మాల్దీవులు, శ్రీలంక వంటి దేశాలతో రక్షణ సంబంధాలను భారత్ మరింత బలోపేతం చేస్తోంది. ఇది పోటీ కాదు; జాతీయ ప్రయోజనాల పరిరక్షణ. భద్రత కూడా!

భవిష్యత్తు యుద్ధాలు కేవలం భూమిపై జరగవు. సముద్ర వనరులపైనా ఆధిపత్య పోటీ పెరుగుతోంది. చేపల సంపద, చమురు, సహజవాయువు, సముద్ర ఖనిజాలు, సముద్ర జీవ వైవిధ్యం… ఇవన్నీ కలిపే “బ్లూ ఎకానమీ”గా ప్రపంచం చూస్తోంది. దాదాపు 13 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి ఉన్న సెషెల్స్ ఈ విషయంలో బంగారు గని లాంటిది. భారత కంపెనీలు అక్కడ పెట్టుబడులు పెడితే, సముద్ర వనరులను సుస్థిరంగా వినియోగిస్తే, వాణిజ్య అవకాశాలు మరింత విస్తరిస్తాయి. అలాంటి ఆర్థిక భాగస్వామ్యాలను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.

ప్రధాని మోదీ ఈ పర్యటనలో కేవలం చేతులు కలిపి తిరిగి రాలేదు. భారత్‌లో తయారైన ఫాస్ట్ పెట్రోల్ వెసెల్ ‘PS LESPWAR’, అంబులెన్సులు, యుటిలిటీ వాహనాలు, లేజర్ గైడెడ్ బోట్లు సెషెల్స్‌కు అందించడం వెనుక స్పష్టమైన వ్యూహం ఉంది. సెషెల్స్ సముద్ర భద్రత బలపడితే, భారత వాణిజ్య నౌకల భద్రత కూడా బలపడుతుంది. మిత్రదేశాన్ని బలోపేతం చేయడం అంటే పరోక్షంగా మన భద్రతను బలోపేతం చేయడమే.

SAGAR (Security and Growth for All in the Region) విధానం, దానికి కొనసాగింపుగా వచ్చిన Vision MAHASAGAR రెండూ కూడా ఇదే ఆలోచనకు ప్రతిరూపాలు. హిందూ మహాసముద్రంలో శాంతి, భద్రత, వాణిజ్యం, మానవతా సహకారం, వ్యూహాత్మక సమతుల్యత… ఈ ఐదు లక్ష్యాలను ఒకేసారి సాధించాలంటే సెషెల్స్ వంటి దేశాలతో బలమైన సంబంధాలు తప్పనిసరి.

భవిష్యత్తులో సెషెల్స్‌లో భారత నౌకాదళానికి లేదా వైమానిక దళానికి పరిమిత స్థాయి లాజిస్టిక్ కేంద్రం, చిన్న ఎయిర్‌బేస్ వంటి సదుపాయాలు ఏర్పడితే ఆశ్చర్యపోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే హిందూ మహాసముద్రంలో తన ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవాలంటే భారత్‌కు అలాంటి వ్యూహాత్మక మౌలిక సదుపాయాలు అవసరమవుతాయి.

ప్రపంచంలో అమెరికాకు డియాగో గార్సియా ఎందుకు అవసరమో, చైనాకు జిబౌటి ఎందుకు అవసరమో అర్థం చేసుకున్నవారు… భారత్‌కు సెషెల్స్ ఎందుకు అవసరమో కూడా అర్థం చేసుకుంటారు.

ఎదుగుతున్న ప్రపంచ శక్తిగా భారత్ ప్రతి చిన్న దేశంతోనూ బలమైన సంబంధాలను నిర్మించాలి. అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో శాశ్వత మిత్రులు ఉండరు, కానీ శాశ్వత జాతీయ ప్రయోజనాలు మాత్రం ఉంటాయి. ఆ ప్రయోజనాల దృష్ట్యా చూస్తే సెషెల్స్ కేవలం ఒక చిన్న ద్వీప దేశం కాదు… హిందూ మహాసముద్రంలో భారత వ్యూహాత్మక భవిష్యత్తును బలోపేతం చేసే కీలక భాగస్వామి.

అందుకే సెషెల్స్‌తో బంధాన్ని బలోపేతం చేసే ప్రతి అడుగును కేవలం దౌత్య పర్యటనగా కాకుండా, భారత సముద్ర భద్రత, ఇంధన భద్రత, వాణిజ్య రక్షణ, భవిష్యత్ జియోపాలిటికల్ వ్యూహంలో పెట్టుబడిగా చూడాలి. కొన్నిసార్లు ప్రపంచ పటంలో అతి చిన్న చుక్కలే… మహాశక్తుల భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తాయి.