ఆదానీ చెప్పిందే శాసనం..! లేదంటే ఈడీ దాడులేనా..? వేదాంతపైనా..?!

.

అదానీ కోసం వ్యవస్థలన్నీ పనిచేస్తున్నాయా? వేదాంతపై ఈడీ దాడుల నుంచి విదేశీ కాంట్రాక్టుల వరకు వినిపిస్తున్న ఆరోపణల కథ

భారత రాజకీయాల్లో గత కొన్నేళ్లుగా అత్యంత తీవ్రంగా వినిపిస్తున్న ఆరోపణల్లో ఒకటి ప్రధాని Narendra Modi, Gautam Adani మధ్య ఉన్న సన్నిహిత సంబంధాల గురించి. ప్రతిపక్షాలు, విమర్శకులు చాలా కాలంగా ఒకే ప్రశ్న అడుగుతున్నారు. దేశంలోని దర్యాప్తు సంస్థలు, నియంత్రణ వ్యవస్థలు, ప్రభుత్వ విధానాలు నిజంగా ప్రజా ప్రయోజనాల కోసమే పనిచేస్తున్నాయా? లేక ఒక కార్పొరేట్ సామ్రాజ్య విస్తరణకు సహకరించే సాధనాలుగా మారుతున్నాయా?

ఈ ప్రశ్నకు తాజాగా మరో ఉదాహరణగా విమర్శకులు చూపుతున్నది వేదాంత సంస్థలపై జరిగిన ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ED) దాడులు.

వేదాంతకు ఎదురైన పరిస్థితి ఏమిటి?

Vedanta Limited భారతదేశంలోనే కాక ప్రపంచవ్యాప్తంగా జింక్, అల్యూమినియం, రాగి, వెండి, లెడ్, నికెల్, ఐరన్ ఓర్ వంటి ఖనిజ రంగాల్లో అగ్రగామి సంస్థగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ సంస్థ దేశ పారిశ్రామిక రంగంలో ఒక ప్రధాన శక్తి.

అదే సమయంలో ఆర్థిక సంక్షోభంలో చిక్కుకున్న Jaiprakash Associates ఆస్తుల విక్రయం ప్రక్రియ కొనసాగుతోంది. ఈ సంస్థను కొనుగోలు చేసేందుకు వేదాంత ఆసక్తి చూపింది. అందుకు భారీ మొత్తాన్ని కూడా ఆఫర్ చేసినట్లు సమాచారం.

కానీ ఇదే ఆస్తులపై అదానీ గ్రూప్ కూడా కన్నేసింది. విమర్శకుల వాదన ప్రకారం, వేదాంత సుమారు 17 వేల కోట్ల రూపాయల వరకు ఇవ్వడానికి సిద్ధపడితే, అదానీ గ్రూప్ మాత్రం దానికి తక్కువ మొత్తానికే పరిమితమైంది. అయినప్పటికీ తక్కువ ధర ప్రతిపాదనకే ప్రాధాన్యం దక్కిందని, దీంతో వేదాంత న్యాయపోరాటానికి దిగిందని వారు చెబుతున్నారు.

ఈ వివాదం కోర్టుల్లో కొనసాగుతుండగానే వేదాంత కార్యాలయాలపై ఈడీ దాడులు జరగడం అనుమానాలకు తావిస్తోందని విమర్శకులు పేర్కొంటున్నారు. పోటీలో ఎక్కువ ధర చెప్పినవారికి ఆస్తి దక్కడం మార్కెట్ సూత్రమైతే, ఇక్కడ వేరే ప్రమాణాలు పనిచేస్తున్నాయా అనే ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నారు. ఇదే మొదటిసారి కాదని విమర్శకుల వాదన.

వేదాంత వ్యవహారాన్ని ఒక ప్రత్యేక సంఘటనగా కాకుండా, గతంలో జరిగిన మరికొన్ని పరిణామాలతో కలిపి చూడాలని విమర్శకులు చెబుతున్నారు.

జూన్ 2020లో GVK Group సంస్థలపై ఈడీ దాడులు జరిగాయి. కొంతకాలానికే Mumbai Airport నిర్వహణ అదానీ గ్రూప్ చేతికి వెళ్లింది. ఆ తర్వాత ఆ కేసుల ప్రాధాన్యం తగ్గిపోయిందని విమర్శకులు గుర్తుచేస్తున్నారు.

అలాగే Sanghi Industries కొనుగోలు విషయంలో కూడా ఇలాంటి పరిస్థితి కనిపించిందని చెబుతున్నారు. అధిక ధరకు కొనుగోలు చేసేందుకు Shree Cement ముందుకు వచ్చిన సమయంలో దర్యాప్తు ఒత్తిళ్లు పెరిగాయని, అనంతరం ఆ సంస్థ వెనక్కు తగ్గడంతో సంఘీ సిమెంట్స్ అదానీ గ్రూప్‌కు దక్కిందని ఆరోపిస్తున్నారు.

విమర్శకుల దృష్టిలో కృష్ణపట్నం పోర్టు, హోల్సిమ్ ఇండియా ఆస్తుల కొనుగోళ్లు, ఇతర పెద్ద విలీనాలు కూడా ఇలాంటి అనుమానాలకు కారణమయ్యాయి. ప్రతి సందర్భంలోనూ ఈడీ, ఆదాయపు పన్ను శాఖ లేదా పోటీ సంఘం వంటి సంస్థల పాత్ర కనిపించిందని వారు చెబుతున్నారు.

విదేశీ పర్యటనలు – అదానీ ఒప్పందాలు

దేశీయ వ్యవహారాల కంటే విదేశాల్లో జరిగిన పరిణామాలు మరింత ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయని విమర్శకుల అభిప్రాయం.

2015లో ప్రధాని మోడీ Bangladesh పర్యటించారు. అనంతరం అదానీ గ్రూప్‌కు చెందిన గోడ్డా విద్యుత్ ప్రాజెక్టు నుంచి బంగ్లాదేశ్‌కు విద్యుత్ సరఫరా చేసే ఒప్పందం కుదిరింది. ఆ ఒప్పందంలోని ధరలపై తర్వాత తీవ్ర వివాదం చెలరేగింది.

అలాగే Sri Lanka పర్యటనల అనంతరం అదానీ గ్రూప్‌కు విండ్ పవర్ ప్రాజెక్టులు, వెస్ట్ కంటైనర్ టెర్మినల్ ప్రాజెక్టు లభించాయి. ఆ వ్యవహారం తర్వాత అక్కడ కూడా రాజకీయ చర్చకు దారితీసింది.

Kenyaలో విమానాశ్రయ నిర్వహణకు సంబంధించిన ప్రతిపాదనల విషయంలో కూడా అదానీ గ్రూప్ పేరు వినిపించింది. అనంతరం ఆ అంశం వివాదాస్పదంగా మారింది.

2022లో మోడీ Israel పర్యటించిన తర్వాత Port of Haifa కొనుగోలులో అదానీ గ్రూప్ కీలక పాత్ర పోషించింది. దీనిని కూడా విమర్శకులు అదే సరళిలో భాగంగా చూపిస్తున్నారు.

బ్యాంకులు, రుణాలు, వ్యవస్థల పాత్రపై ప్రశ్నలు

విమర్శకుల ఆరోపణల్లో మరో అంశం ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల వ్యవహారం. ప్రపంచ వేదికలపై ప్రధాని మోడీ, అదానీ గ్రూప్ ప్రతినిధులు, ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల ఉన్నతాధికారుల సమావేశాల తర్వాత భారీ రుణాలు మంజూరయ్యాయని వారు పేర్కొంటున్నారు. దీనివల్ల సాధారణ వ్యాపార సంస్థలకు అందని అవకాశాలు అదానీ గ్రూప్‌కు లభిస్తున్నాయనే అభిప్రాయం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అదానీ స్థానం

ప్రస్తుతం అదానీ గ్రూప్ ఆధీనంలో ఉన్న విమానాశ్రయాల సంఖ్య, పోర్టుల విస్తరణ, విద్యుత్ రంగంలో పెరుగుతున్న ప్రభావం చూస్తే, భారత మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో ఈ గ్రూప్ అత్యంత కీలక స్థానాన్ని సంపాదించిందనేది వాస్తవం.

Adani Group నిర్వహిస్తున్న విమానాశ్రయాల ద్వారా దేశ విమాన ప్రయాణికుల్లో గణనీయమైన శాతం ప్రయాణిస్తున్నారు. అలాగే అదానీ పోర్టుల ద్వారా భారత అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో కూడా పెద్ద భాగం నిర్వహించబడుతోంది.

అసలు ప్రశ్న ఇదే…

విమర్శకుల వాదనలో ప్రధానాంశం ఒక్కటే. ఒక సంస్థపై దర్యాప్తు సంస్థల చర్యలు ప్రారంభమైన కొంతకాలానికే ఆ సంస్థల ఆస్తులు అదానీ గ్రూప్ చేతికి వెళ్లడం యాదృచ్ఛికమా? ప్రధాని విదేశీ పర్యటనల తర్వాత ఆయా దేశాల్లో అదానీ గ్రూప్‌కు భారీ ప్రాజెక్టులు లభించడం కేవలం వ్యాపార ప్రతిభ ఫలితమా? లేక రాజకీయ శక్తి, ప్రభుత్వ ప్రభావం, కార్పొరేట్ ప్రయోజనాల మధ్య మరింత లోతైన సంబంధం ఉందా?

ఈ ప్రశ్నలకు ప్రభుత్వ వర్గాలు, అదానీ గ్రూప్ వేర్వేరు వివరణలు ఇస్తున్నాయి. అయితే విమర్శకులు మాత్రం ఇది ఒక్కో సంఘటన కాదు, ఒక నిరంతర సరళి అని వాదిస్తున్నారు. భారత ప్రజాస్వామ్యంలో అధికార వ్యవస్థలు స్వతంత్రంగా పనిచేస్తున్నాయా లేదా అన్న చర్చకు ఈ ఉదాహరణలు మరింత ఇంధనం పోస్తున్నాయి… (గ్రేట్ నికోబార్ దీవిలో ఆదానీ కోసం కోటిన్నర చెట్లను నరికేస్తున్నారనే కథనం మరోసారి విడిగా…)